“Φρένο” λόγω κόστος στα ευρωπαϊκά γιγα-κέντρα ΑΙ των 20 δισ. ευρώ

Το σχέδιο της ΕΕ για πέντε γιγα-κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης, αξίας 20 δισ. ευρώ, σκοντάφτει σε καθυστερήσεις και κενά χρηματοδότησης, με τον διαγωνισμό να μετατίθεται για τον Ιούλιο.

Το φιλόδοξο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κατασκευή πέντε γιγα-κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης, προϋπολογισμού 20 δισ. ευρώ, αντιμετωπίζει καθυστερήσεις και αβέβαιη χρηματοδότηση, με τη διαγωνιστική διαδικασία να μετατίθεται από τον Μάιο στον Ιούλιο. Η ασάφεια γύρω από τη χρηματοδότηση σημαίνει ότι μόνο δύο από τα πέντε κέντρα είναι σε θέση να εξασφαλίσουν κονδύλια πριν από την έναρξη του νέου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ το 2028.

Η πρωτοβουλία, που ανακοινώθηκε πέρυσι για να επιταχύνει τις επενδύσεις σε ευρωπαϊκή υποδομή ΤΝ, ξεκίνησε με ενδιαφέρον από περίπου 70 εταιρείες σε ολόκληρη την ΕΕ.

Πλέον αναμένονται περίπου 10 σχήματα να υποβάλουν προσφορές, με ανώτατο όριο μία ανά χώρα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καθυστερήσει επανειλημμένα τη δημοσίευση των κριτηρίων για τα κέντρα δεδομένων. Η ερευνήτρια πολιτικής Maria Nowicka, με έδρα τις Βρυξέλλες στο think tank Interface, σημείωσε ότι οι αναβολές είναι τόσες πολλές που έχει χάσει το μέτρημα.

Το σχέδιο προβλέπει πέντε εγκαταστάσεις, καθεμία με ισχύ ενός γιγαβάτ και περίπου 100.000 προηγμένα τσιπ. Από τα 20 δισ. ευρώ, λιγότερα από τα μισά θα προέρχονταν από κυβερνήσεις.

Η ΕΕ θα χορηγούσε 4,1 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις, τα οποία θα ταίριαζαν ισόποσα τα κράτη μέλη που θα φιλοξενήσουν τις εγκαταστάσεις, ενώ ο ιδιωτικός τομέας θα κάλυπτε το υπόλοιπο. Η χρηματοδότηση είναι φάσης, με πιστώσεις που δεσμεύονται για το 2028 και το 2030, γεγονός που οδηγεί τις επιδοτήσεις να φτάνουν χρόνια μετά την ανάγκη για υποδομές.

Η κλίμακα των ευρωπαϊκών κονδυλίων υπολείπεται των διεθνών τάσεων. Μόνο οι αμερικανικές επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας σχεδιάζουν έως το 2030 δαπάνες 1,4 τρισ. δολαρίων για δίκτυα που θα υποστηρίξουν κέντρα δεδομένων ΤΝ, ενώ εταιρείες hyperscale στις ΗΠΑ επενδύουν ετησίως εκατοντάδες δισ., συμπεριλαμβανομένων έργων επί ευρωπαϊκού εδάφους.

Η SoftBank ανακοίνωσε έως 75 δισ. ευρώ για κέντρα δεδομένων μόνο στη Γαλλία, ποσό υπερτριπλάσιο του συνολικού προγράμματος της ΕΕ, ενώ η Meta αντλεί 13 δισ. δολάρια για ένα και μόνο κέντρο δεδομένων στο Τέξας. Τα 4,1 δισ. ευρώ σε άμεσες ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, κατανεμημένα σε πέντε χώρες, μοιάζουν περιορισμένα σε σχέση με το κόστος που απαιτείται για κάθε εγκατάσταση.

Αρχικά, τα σχήματα διαμορφώθηκαν ως εθνικές κοινοπραξίες που συνένωναν πόρους πολλών εταιρειών. Στη Γερμανία, η Schwarz Group και η Deutsche Telekom εξέτασαν το ενδεχόμενο να ηγηθούν προσφορών. Στην Ισπανία, η Telefónica ηγείται κοινοπραξίας, ενώ στη Γαλλία η Mistral AI βρίσκεται σε συζητήσεις για συμμετοχή σε έργο 10 δισ. ευρώ.

Ωστόσο, το κινούμενο πλαίσιο προκηρύξεων αποδυναμώνει το ενδιαφέρον. Η Schwarz Group εμφανίζει μειωμένη διάθεση συμμετοχής λόγω της πολυπλοκότητας και της διάρκειας του διαγωνισμού. Ο διευθύνων σύμβουλος της Deutsche Telekom, Tim Hoettges, ανέφερε ότι η εταιρεία θα συμμετάσχει μόνο αν εξασφαλιστεί ζήτηση από πελάτες του κλάδου και του Δημοσίου. Ο COO της Telefónica δήλωσε ότι εξετάζεται συμμετοχή 10% έως 15% σε κοινή εταιρεία.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Mistral AI, Arthur Mensch, επέκρινε την εθνική προσέγγιση της πρωτοβουλίας, υποστηρίζοντας ότι μια επιτυχημένη προσπάθεια θα πρέπει να έχει πανευρωπαϊκό χαρακτήρα και πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Οι συνεχείς καθυστερήσεις φέρνουν στο προσκήνιο συγκρίσεις με το European Chips Act του 2022, ο οποίος δεν κατάφερε να ενισχύσει ουσιαστικά το ευρωπαϊκό μερίδιο στην παγκόσμια παραγωγή ημιαγωγών, παρά τον στόχο για διπλασιασμό του έως το 2030.

Την ίδια στιγμή, στη Γαλλία κατατέθηκαν προσφορές ύψους 10 δισ. ευρώ για μία μόνο από τις πέντε προτεινόμενες τοποθεσίες, ένδειξη ισχυρού επενδυτικού ενδιαφέροντος που, σύμφωνα με τους επικριτές, κινδυνεύει να χαθεί μέσα σε χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες.

Το στρατηγικό διακύβευμα παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό σύμφωνα με την ιστοσελίδα The Next Web. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προβάλλει την τεχνολογική κυριαρχία ως ζήτημα ασφάλειας, προστασίας της ιδιωτικότητας και οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Ωστόσο, ενώ η Ευρώπη πρωτοστάτησε στο ρυθμιστικό πεδίο με τον AI Act, οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών κινδυνεύουν να αφήσουν κρίσιμα τμήματα της αλυσίδας αξίας εκτός ευρωπαϊκού ελέγχου.

Από την πλευρά του, ο Πολωνός υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής Dariusz Standerski επιβεβαίωσε ότι οι σχετικές αποφάσεις αναμένονται τον Ιούλιο και ότι το σχέδιο θα υλοποιηθεί μέσω χρηματοδότησης σε δύο φάσεις.Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέφερε ότι η πρόσκληση υποβολής προτάσεων αναμένεται να εγκριθεί σύντομα, μετά από διεξοδική προετοιμασία.

Για εταιρείες που ήδη προχωρούν σε ιδιόκτητες εγκαταστάσεις χωρίς να περιμένουν επιδοτήσεις, οι διαβεβαιώσεις ίσως αποδειχθούν καθυστερημένες.