Η ASML προειδοποιεί τις Βρυξέλλες: Μην κάνετε στην αγορά τσιπ πειράματα κρατικών παρεμβάσεων

Η προειδοποίηση του επικεφαλής της ASML, Κριστόφ Φουκέ, προς την Ευρωπαϊκή Ένωση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τη βιομηχανική πολιτική της Ευρώπης. Σύμφωνα με τους Financial Times, ο επικεφαλής της μεγαλύτερης τεχνολογικής εταιρείας της Ευρώπης καλεί τις Βρυξέλλες να αποφύγουν την υπερβολικά παρεμβατική κατεύθυνση των προμηθειών τσιπ και να επικεντρωθούν, αντ’ αυτού, στη δημιουργία πραγματικά ισχυρών ευρωπαϊκών τεχνολογικών επιχειρήσεων.

Η «τεχνολογική κυριαρχία» δεν μπορεί να επιβληθεί μόνο με κανονισμούς, ποσοστώσεις ή διοικητικές προτιμήσεις υπέρ ευρωπαϊκών προϊόντων, υποστηρίζει. Χρειάζεται παραγωγική βάση, πελάτες, κεφάλαια, ταχύτητα αδειοδοτήσεων και εταιρείες ικανές να ανταγωνιστούν σε παγκόσμια κλίμακα. Η ASML γνωρίζει καλύτερα από σχεδόν οποιονδήποτε άλλον αυτή την αντίφαση. Είναι ευρωπαϊκή, εδρεύει στην Ολλανδία και κατέχει μοναδική θέση στην παγκόσμια αλυσίδα των ημιαγωγών, καθώς η τεχνολογία λιθογραφίας της είναι θεμελιώδης για τη μαζική παραγωγή προηγμένων τσιπ.

Η παρέμβαση Φουκέ αφορά το νέο πακέτο τεχνολογικής κυριαρχίας της Κομισιόν, στο οποίο περιλαμβάνονται το Chips Act 2.0 και η Cloud and AI Development Act. Η Επιτροπή επιδιώκει να μειώσει τις στρατηγικές εξαρτήσεις της Ευρώπης, να ενισχύσει τη ζήτηση για ευρωπαϊκά τσιπ και να στηρίξει την ανάπτυξη προηγμένων και συμβατικών ημιαγωγών εντός της ΕΕ.

Ωστόσο, ο Φουκέ διαφοροποιείται στο πώς πρέπει να υλοποιηθεί αυτή η στρατηγική. Όπως μετέδωσε το Reuters, χαιρέτισε μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών προτάσεων, αλλά προειδοποίησε ότι η Κομισιόν δεν πρέπει να αναλάβει ρόλο καθοδήγησης ή στενής παρακολούθησης των «στρατηγικών έργων» που θα μπορούσαν να λάβουν κρατική στήριξη. Κατά τον ίδιο, τέτοια έργα πρέπει να απαντούν στις ανάγκες της βιομηχανίας και να προτείνονται κυρίως από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, όχι να σχεδιάζονται από τη διοίκηση.

Η ένσταση αυτή δεν είναι απόρριψη της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Είναι μάλλον προειδοποίηση κατά μιας ευρωπαϊκής συνήθειας: να υποκαθίσταται η παραγωγή με ρύθμιση και η κλίμακα με διαδικασίες. Ο Φουκέ αναγνωρίζει ότι η Ευρώπη χρειάζεται ζήτηση για ευρωπαϊκές τεχνολογίες. Αλλά αν δεν υπάρχουν αρκετές ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές επιλογές, η διοικητική προτίμηση υπέρ τους κινδυνεύει να γίνει ακριβότερη και λιγότερο αποτελεσματική εκδοχή προστατευτισμού.

Το διακύβευμα είναι ευρύτερο από την ASML. Η Κομισιόν θέλει να περιορίσει την εξάρτηση από αμερικανικούς τεχνολογικούς ομίλους στο cloud και από ασιατικές αλυσίδες παραγωγής στους ημιαγωγούς. Στις κρίσιμες δημόσιες συμβάσεις, οι ευρωπαϊκές προτάσεις προβλέπουν αυξημένες απαιτήσεις ελέγχου επί λογισμικού, υλικού, δεδομένων και υπηρεσιών, ιδίως σε τομείς όπως άμυνα, υγεία, ενέργεια και τράπεζες.

Η Ευρώπη, όμως, βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη ισορροπία. Από τη μία πλευρά, η γεωπολιτική ένταση, οι περιορισμοί στις εξαγωγές τεχνολογίας και η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης καθιστούν επικίνδυνη την πλήρη εξάρτηση από τρίτες χώρες. Από την άλλη, μια κλειστή ή υπερρυθμισμένη ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να καθυστερήσει τις επενδύσεις, να αυξήσει το κόστος και να αποθαρρύνει την καινοτομία.

Η θέση του επικεφαλής της ASML είναι, τελικά, μια υπενθύμιση ότι η τεχνολογική κυριαρχία δεν είναι σύνθημα αυτάρκειας. Είναι ικανότητα δημιουργίας, παραγωγής και κλιμάκωσης τεχνολογίας. Για να την αποκτήσει, η Ευρώπη δεν αρκεί να αποφασίσει ποια τσιπ θα αγοράζει. Πρέπει να φτιάξει τις συνθήκες ώστε οι εταιρείες της να μπορούν να τα σχεδιάζουν, να τα παράγουν και να τα πωλούν διεθνώς.