Η Ευρώπη συσπειρώνεται γύρω από τον Ζελένσκι, αλλά δεν έχει εναλλακτική για το Starlink

Τη στήριξή τους στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιχείρησαν να επιβεβαιώσουν οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες την Παρασκευή, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για το Κίεβο.

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά της ουκρανικής στρατηγικής, χαρακτηρίζοντας «ντροπή» τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου.

Η ευρωπαϊκή συσπείρωση πραγματοποιείται ενώ η Ουκρανία αντιμετωπίζει αυξανόμενες στρατιωτικές και οικονομικές πιέσεις, με τις ρωσικές επιθέσεις να εντείνονται ενόψει του χειμώνα και την αβεβαιότητα για τη συνέχιση της αμερικανικής υποστήριξης να προκαλεί ανησυχία τόσο στο Κίεβο όσο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Ο Ζελένσκι έφτασε στις Βρυξέλλες αναζητώντας συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας, την προστασία των ενεργειακών υποδομών και τη διασφάλιση πρόσθετης χρηματοδότησης.

«Θέλουμε να τερματίσουμε αυτόν τον πόλεμο το συντομότερο δυνατό. Δεν βλέπουμε τώρα σημάδια από τη ρωσική πλευρά ότι είναι έτοιμοι γι’ αυτό, να τερματίσουν αυτόν τον πόλεμο. Γι’ αυτό πρέπει να προετοιμαστούμε για τον χειμώνα», δήλωσε κατά την άφιξή του στη σύνοδο, όπου έγινε δεκτός με θερμές χειραψίες και αγκαλιές από Ευρωπαίους ηγέτες.

«Το χειμερινό πακέτο δεν αφορά μόνο την ενέργεια, αλλά και την αεράμυνα και τη χρηματοδότηση», υπογράμμισε.

Η ανησυχία για τις επόμενες εβδομάδες είναι ιδιαίτερα έντονη, καθώς οι ρωσικοί βομβαρδισμοί συνεχίζονται. Στις τελευταίες επιθέσεις, πλήγματα με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Χάρκοβο προκάλεσαν τον θάνατο τριών ανθρώπων, ενώ επιθέσεις σε άλλες περιοχές άφησαν εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα.

Ο Τραμπ καταδικάζει τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια

Νέο σημείο τριβής στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Κιέβου αποτελούν οι ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, τις οποίες ο Ντόναλντ Τραμπ συνδέει με την άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου.

Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αιφνιδιάσει τον Ζελένσκι το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, ανακοινώνοντας ότι η Ουκρανία και η Ρωσία είχαν συμφωνήσει να σταματήσουν τις επιθέσεις εναντίον των ενεργειακών υποδομών η μία της άλλης.

Ωστόσο, το Κίεβο επανέλαβε τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, αφού ο Ουκρανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι εγκαταλείπει την ενεργειακή εκεχειρία στην οποία είχε αναφερθεί ο Τραμπ.

«Το μόνο που κάνει είναι να αυξάνει την παγκόσμια τιμή του πετρελαίου. Λοιπόν, νομίζω ότι αυτό είναι ντροπή», δήλωσε ο Τραμπ σε συνέντευξή του στο Newsmax, επικρίνοντας την τελευταία ουκρανική επίθεση.

Οι δηλώσεις του συνδέονται και με τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, η αύξηση των τιμών της ενέργειας αποτελεί δυνητικά σημαντικό πολιτικό κόστος για τον Λευκό Οίκο.

Πρόσθετες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η συμφωνία ΗΠΑ και Ρωσίας για το ντίζελ, η οποία προκάλεσε την οργή του Κιέβου και επικρίσεις από Ευρωπαίους συμμάχους.

Παράλληλα, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με τις οικονομικές συνέπειες της ενεργειακής κρίσης που έχει επιδεινωθεί εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν. Οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών για τον τρόπο αντιμετώπισης των υψηλών τιμών αναδείχθηκαν ήδη από την πρώτη ημέρα της συνόδου κορυφής, την Πέμπτη.

Δημοσιονομικό κενό 32,6 δισ. δολαρίων και πιέσεις για νέο ευρωπαϊκό δάνειο

Πέρα από τις στρατιωτικές εξελίξεις, η χρηματοδότηση της Ουκρανίας αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τους Ευρωπαίους ηγέτες.

Σύμφωνα με τον Ουκρανό υπουργό Οικονομικών Σεργκέι Μαρτσένκο, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μη χρηματοδοτούμενο δημοσιονομικό κενό ύψους 32,6 δισ. δολαρίων για το 2027. Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβάνονται περίπου 40 δισ. δολάρια σε άμεσες στρατιωτικές προμήθειες από τους συμμάχους της.

Νωρίτερα μέσα στον μήνα, ο Ζελένσκι είχε δηλώσει στο Reuters ότι το Κίεβο συμφώνησε με Ευρωπαίους εταίρους σε σχέδιο για την κάλυψη ελλείμματος 27 δισ. δολαρίων στις στρατιωτικές δαπάνες του 2026, ώστε να διασφαλιστεί η δυνατότητα παραγγελίας μη επανδρωμένων αεροσκαφών και συνέχισης των επιχειρήσεων στις αρχές του επόμενου έτους.

Ωστόσο, οι χρηματοδοτικές ανάγκες παραμένουν τεράστιες και η συζήτηση για νέους ευρωπαϊκούς πόρους γίνεται ολοένα πιο επιτακτική.

Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, εκτίμησε σε συνέντευξή του στο Reuters ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πιθανότατα θα χρειαστεί να χορηγήσει νέο δάνειο στην Ουκρανία, προκειμένου να συμβάλει στην κάλυψη των αναγκών του προϋπολογισμού της.

«Ο περασμένος χειμώνας ήταν ήδη κόλαση, κι αυτός θα είναι ξανά κόλαση», προειδοποίησε.

Ο Εσθονός πρωθυπουργός επέμεινε στην ανάγκη διατήρησης της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, τονίζοντας ότι οι χώρες της Ένωσης δεν μπορούν να επιτρέψουν να επικρατήσει κόπωση από τον παρατεταμένο πόλεμο.

«Έχουμε πολλά κενά να καλύψουμε και αυτή είναι μια ευρωπαϊκή αποστολή για να καλύψουμε τα κενά που χρειάζεται η Ουκρανία. Διότι πάντα, στην αρχή (και) στο τέλος κάθε συζήτησης, οι άνθρωποι πρέπει να υπενθυμίζουν ότι καθόμαστε σε ένα ζεστό δωμάτιο, τα φώτα είναι αναμμένα, η θέρμανση είναι αναμμένη, ο καφές είναι ζεστός και δεν μπορούμε να κουραστούμε από τον πόλεμο στην Ουκρανία, επειδή πολεμούν… για εμάς», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Την ίδια ώρα, ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν εξέφρασε απογοήτευση για την περιορισμένη διάθεση ορισμένων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να αναλάβουν πρόσθετες οικονομικές υποχρεώσεις.

«Είμαι δυσαρεστημένος με τον αριθμό των χωρών που ήταν πρόθυμες να δεσμευτούν για νέα οικονομική στήριξη στην Ουκρανία», ανέφερε.

Από την πλευρά του, ο Αυστριακός καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ υιοθέτησε πιο επιφυλακτική στάση, ζητώντας να αποσαφηνιστούν πλήρως οι οικονομικές ανάγκες της Ουκρανίας προτού αναληφθούν νέες, εκτεταμένες δεσμεύσεις.

«Υπάρχουν τόσα πολλά στοιχεία που διαδίδονται που τώρα πρέπει να τα θέσουμε στο σωστό πλαίσιο, να τα εξηγήσουμε και να καταστήσουμε σαφές από πού προέρχεται αυτό το έλλειμμα. Είμαι κι εγώ έκπληκτος», δήλωσε.

Οι τοποθετήσεις αυτές αναδεικνύουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό της ΕΕ: ενώ ορισμένα κράτη-μέλη ζητούν άμεση και ισχυρότερη οικονομική υποστήριξη, άλλα επιμένουν στην ανάγκη προσεκτικής αξιολόγησης των χρηματοδοτικών απαιτήσεων.

Χωρίς άμεση ευρωπαϊκή εναλλακτική για το Starlink

Στο επίκεντρο των ανησυχιών της ουκρανικής ηγεσίας βρίσκεται και η εξάρτηση από τις αμερικανικές τεχνολογικές υποδομές, ιδιαίτερα όσον αφορά τις στρατιωτικές επικοινωνίες.

Οι διακοπές και οι περιορισμοί στο δορυφορικό σύστημα Starshield της SpaceX, το οποίο χρησιμοποιεί η Ουκρανία για επικοινωνίες στο πεδίο της μάχης και επιχειρήσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, έχουν δημιουργήσει νέα επιχειρησιακά προβλήματα.

Πηγή του ουκρανικού υπουργείου Άμυνας ανέφερε την Πέμπτη ότι οι δέκτες Starshield λειτουργούσαν πλέον μόνο σε ταχύτητες έως 160 χιλιομέτρων την ώρα, περιορίζοντας τη χρησιμότητά τους σε συγκεκριμένες στρατιωτικές αποστολές.

Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε ότι ο Τραμπ έδωσε εντολή για σκόπιμη επιβράδυνση του συστήματος, ενώ ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος διαβεβαίωσε ότι η ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουκρανία συνεχίζεται.

Παρά τις διαβεβαιώσεις, οι τελευταίες εξελίξεις έχουν ενισχύσει τον προβληματισμό στην Ευρώπη για το κατά πόσο μπορεί να καλύψει ενδεχόμενα κενά στην αμερικανική στρατιωτική και τεχνολογική υποστήριξη.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, αναγνώρισε ότι η Ευρώπη δεν διαθέτει προς το παρόν άμεσα εφαρμόσιμη εναλλακτική λύση για το Starlink, παρά τις προσπάθειες ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και εταιρειών να αναπτύξουν αντίστοιχες δυνατότητες.

«Το Starlink είναι πραγματικά απαραίτητο για την Ουκρανία. Και δυστυχώς, βραχυπρόθεσμα, η Ευρώπη δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτή τη δυνατότητα», δήλωσε.

Η Κάλας αναφέρθηκε επίσης στις προσπάθειες της ΕΕ για περαιτέρω οικονομική πίεση προς τη Μόσχα.

«Εργαζόμαστε πάνω στο νέο πακέτο κυρώσεων για να ασκήσουμε πίεση στη Ρωσία και φυσικά ελπίζουμε ότι θα το κάνουμε αυτό με όλους τους εταίρους μας σε όλο τον κόσμο», πρόσθεσε.

Η σύνοδος κορυφής των Βρυξελλών αναδεικνύει έτσι το σύνθετο δίλημμα που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Από τη μία πλευρά, οι ηγέτες της επιδιώκουν να στείλουν σαφές μήνυμα πολιτικής αλληλεγγύης προς τον Ζελένσκι, σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης στις σχέσεις του με τον Λευκό Οίκο. Από την άλλη, καλούνται να μετατρέψουν αυτή τη στήριξη σε συγκεκριμένες οικονομικές, στρατιωτικές και τεχνολογικές δεσμεύσεις.

Με τον χειμώνα να πλησιάζει, τις ρωσικές επιθέσεις να συνεχίζονται και την Ουκρανία να αντιμετωπίζει σημαντικά χρηματοδοτικά κενά, το κρίσιμο ερώτημα για τις Βρυξέλλες δεν είναι μόνο εάν η Ευρώπη παραμένει στο πλευρό του Κιέβου, αλλά και κατά πόσο είναι έτοιμη να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος του βάρους για τη συνέχιση της ουκρανικής άμυνας.