Ιός του Δυτικού Νείλου: Δεύτερη η Ελλάδα σε κρούσματα μετά την Ιταλία

Σε αυξημένη επιφυλακή οι υγειονομικές αρχές στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη, καθώς η εποχική κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και νέες περιοχές προστίθενται στον επιδημιολογικό χάρτη. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), έως τις 13 Αυγούστου 2026 είχαν εντοπιστεί 77 επηρεαζόμενες περιοχές σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες. Η Ιταλία βρισκόταν στην πρώτη θέση με 40 περιοχές και ακολουθούσε η Ελλάδα με 13, ενώ επηρεαζόμενες περιοχές είχαν επίσης αναφερθεί σε Ρουμανία, Γαλλία, Βόρεια Μακεδονία, Ισπανία, Γερμανία, Κόσοβο και Σερβία. Συνολικά είχαν δηλωθεί 429 τοπικά μεταδιδόμενα ανθρώπινα περιστατικά στην Ευρώπη.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στη χώρα μας. Σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ της 12ης Αυγούστου, είχαν καταγραφεί 110 εγχώρια περιστατικά λοίμωξης, ενώ εννέα ασθενείς είχαν χάσει τη ζωή τους. Τριάντα πέντε ασθενείς νοσηλεύονταν εκείνη τη χρονική στιγμή, εκ των οποίων 16 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.

Η έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου δεν αποδίδεται σε έναν μόνο παράγοντα. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο, στο οποίο συμμετέχουν οι θερμοκρασίες, οι βροχοπτώσεις, η παρουσία στάσιμων νερών, οι πληθυσμοί των κουνουπιών αλλά και η κυκλοφορία του ιού μεταξύ των άγριων πτηνών.

Τα πτηνά αποτελούν τη βασική φυσική «δεξαμενή» του ιού. Τα κουνούπια —ιδίως είδη του γένους Culex, στα οποία ανήκει και το κοινό κουνούπι— μολύνονται όταν τσιμπούν μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στον άνθρωπο ή σε άλλα θηλαστικά.

Οι θερμές συνθήκες ευνοούν παράλληλα την ανάπτυξη και την αυξημένη δραστηριότητα των κουνουπιών, με τα περισσότερα ανθρώπινα περιστατικά στην Ευρώπη να εμφανίζονται συνήθως από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο.

Το 80% δεν εμφανίζει συμπτώματα

Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της λοίμωξης είναι ότι η μεγάλη πλειονότητα όσων μολύνονται δεν αντιλαμβάνονται ποτέ ότι ήρθαν σε επαφή με τον ιό.

Περίπου το 80% των μολυσμένων ατόμων παραμένει ασυμπτωματικό, ενώ περίπου το 20% μπορεί να παρουσιάσει ήπια νόσο με πυρετό, πονοκέφαλο, έντονη κόπωση, μυϊκούς πόνους, εμετό, εξάνθημα ή πόνο στα μάτια.

Σε λιγότερο από 1% των μολυσμένων μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή νευρολογική νόσος, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα. Μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρή νόσηση αντιμετωπίζουν κυρίως οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατεσταλμένοι και άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανίζονται σύγχυση, διαταραχές του επιπέδου συνείδησης, έντονη μυϊκή αδυναμία, σπασμοί ή παράλυση. Συμπτώματα που υποδηλώνουν προσβολή του νευρικού συστήματος απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Δεν μεταδίδεται με τη συνήθη επαφή

Ο βασικός τρόπος μετάδοσης του ιού στον άνθρωπο είναι το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού. Δεν μεταδίδεται άμεσα από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω της καθημερινής κοινωνικής επαφής, όπως με άγγιγμα ή φιλί.

Έχουν, ωστόσο, καταγραφεί διεθνώς πολύ σπάνιες περιπτώσεις μετάδοσης μέσω μετάγγισης αίματος, μεταμόσχευσης οργάνων ή από τη μητέρα στο έμβρυο, γεγονός που εξηγεί και τα ειδικά μέτρα αιμοεπαγρύπνησης που ενεργοποιούνται στις επηρεαζόμενες περιοχές.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο για τον άνθρωπο ούτε ειδική αντιική θεραπεία. Στα σοβαρά περιστατικά η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική, ανάλογα με τα συμπτώματα και την κλινική κατάσταση του ασθενούς.

Εντατικοί ψεκασμοί και παγίδες για τα κουνούπια

Στην Ελλάδα συνεχίζονται οι δράσεις καταπολέμησης των κουνουπιών, με ιδιαίτερη κινητοποίηση σε περιοχές της Αττικής, όπου ο ΕΟΔΥ έχει ήδη προειδοποιήσει για έντονη κυκλοφορία του ιού κατά τη φετινή περίοδο μετάδοσης. Ήδη έως τις 29 Ιουλίου, 35 από τα 42 εγχώρια περιστατικά που είχαν τότε καταγραφεί πανελλαδικά προέρχονταν από την Περιφέρεια Αττικής.

Δράσεις πραγματοποιούνται σε περιοχές όπως τα Σπάτα-Αρτέμιδα, το Μαρκόπουλο Μεσογαίας, η Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη, η Αγία Παρασκευή, η Παλλήνη και το Χαλάνδρι.

Στην Αγία Παρασκευή, συνεργεία πραγματοποιούν ψεκασμούς σε φρεάτια και κοινόχρηστους χώρους, ενώ στην Κηφισιά εφαρμόζονται προνυμφοκτονίες σε σημεία με στάσιμα νερά, με στόχο την εξουδετέρωση των κουνουπιών πριν φτάσουν στο ενήλικο στάδιο.

Στο Σουφλί, παράλληλα, δοκιμάζονται πιο σύγχρονες μέθοδοι αντιμετώπισης, όπως «έξυπνες» παγίδες που προσελκύουν κυρίως τα θηλυκά κουνούπια μέσω θερμότητας και ειδικών οσμών.

Τι μπορούμε να κάνουμε στο σπίτι

Η καταπολέμηση των κουνουπιών από τις αρμόδιες αρχές δεν αρκεί από μόνη της. Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι σημαντικό ρόλο παίζουν και τα ατομικά μέτρα προστασίας, τα οποία θα πρέπει να εφαρμόζονται σε ολόκληρη τη χώρα και όχι μόνο στις περιοχές όπου έχουν ήδη εμφανιστεί κρούσματα.

Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σύμφωνα με τις οδηγίες τους.
Τοποθέτηση σήτας σε πόρτες και παράθυρα και χρήση κουνουπιέρας όπου χρειάζεται.
Μακριά, ανοιχτόχρωμα ρούχα, ιδιαίτερα τις ώρες αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών.
Χρήση ανεμιστήρων ή κλιματισμού στους εσωτερικούς χώρους.
Συχνό άδειασμα νερού από πιατάκια γλαστρών, κουβάδες, δοχεία και άλλα αντικείμενα.
Καθαρισμός υδρορροών και σημείων όπου μπορεί να λιμνάζει νερό.

Η περίοδος αυξημένης κυκλοφορίας του ιού παραμένει σε εξέλιξη και η παρουσία κουνουπιών αναμένεται να συνεχίσει να απασχολεί τις υγειονομικές αρχές και τις επόμενες εβδομάδες. Για τον λόγο αυτό, η επιδημιολογική και εντομολογική επιτήρηση, η έγκαιρη καταπολέμηση των κουνουπιών και η συνεπής ατομική προστασία αποτελούν τα βασικά «όπλα» απέναντι στον ιό του Δυτικού Νείλου.