Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα: Άμυνα, ενέργεια και F-35 στο επίκεντρο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου

Στην Αθήνα έφθασε το βράδυ της Τρίτης 6 Οκτωβρίου ο υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Μάρκο Ρούμπιο, ανοίγοντας έναν κύκλο επαφών με διπλωματικό και γεωπολιτικό αποτύπωμα. Τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας υποδέχθηκε στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ενώ στην υποδοχή βρέθηκε και η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκιλφόιλ.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται με αφορμή τον 6ο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ, ο οποίος διεξάγεται την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου στην Αθήνα. Ο ελληνοαμερικανικός Στρατηγικός Διάλογος εγκαινιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2018 ως μόνιμος μηχανισμός συντονισμού των δύο χωρών και έκτοτε έχει εξελιχθεί σε βασικό πλαίσιο παρακολούθησης και διεύρυνσης της διμερούς συνεργασίας. Ο προηγούμενος, πέμπτος γύρος είχε πραγματοποιηθεί στην Ουάσιγκτον τον Φεβρουάριο του 2024.

Ωστόσο η ατζέντα των συνομιλιών είναι ευρύτερη. Στο τραπέζι βρίσκονται η αμυντική συνεργασία, η ενεργειακή ασφάλεια, οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, η Ουκρανία, η ναυτιλία, η τεχνολογία, το εμπόριο και οι επενδύσεις. Το ίδιο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει προσδιορίσει την άμυνα, την περιφερειακή ασφάλεια και την ενεργειακή συνεργασία ως βασικές προτεραιότητες της επίσκεψης.
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί στα εξοπλιστικά προγράμματα και κυρίως στο F-35. Η Ελλάδα έχει ήδη εξασφαλίσει την αγορά 20 F-35A Lightning II, με δικαίωμα προαίρεσης για ακόμη 20 αεροσκάφη. Η σχετική Επιστολή Προσφοράς και Αποδοχής είχε υπογραφεί τον Ιούλιο του 2024, επομένως το ζήτημα πλέον δεν αφορά την αρχική έγκριση της προμήθειας, αλλά την υλοποίηση του προγράμματος, τον οπλισμό, τα συστήματα υποστήριξης και την επιχειρησιακή ένταξη των μαχητικών στην Πολεμική Αεροπορία.
Σε τοποθέτησή του τον Ιούλιο του 2026, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ανέφερε ότι η Ελλάδα έχει ήδη εξασφαλίσει τα 20 αεροσκάφη με option για άλλα 20 και τοποθέτησε την παραλαβή των πρώτων ελληνικών F-35 στον Νοέμβριο του 2029.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί ενόψει της επίσκεψης, οι συζητήσεις επεκτείνονται και σε πρόσθετα όπλα και συστήματα για τα F-35 και τα αναβαθμισμένα F-16 Viper, καθώς και στην υποστήριξη άλλων αμερικανικής προέλευσης οπλικών συστημάτων που διαθέτουν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Εξίσου σημαντικό είναι το ενεργειακό σκέλος της επίσκεψης. Αθήνα και Ουάσιγκτον εξετάζουν τρόπους ενίσχυσης του ρόλου της Ελλάδας ως κόμβου μεταφοράς ενέργειας προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Κάθετος Διάδρομος, μέσω του οποίου επιδιώκεται η μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τα Βαλκάνια και βορειότερα. Στην ατζέντα βρίσκονται επίσης οι έρευνες υδρογονανθράκων, τα ενεργειακά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Η ενεργειακή διάσταση έχει αποκτήσει πρόσθετη γεωπολιτική σημασία, καθώς οι ΗΠΑ επιδιώκουν τη διαφοροποίηση των πηγών και των διαδρομών τροφοδοσίας της Ευρώπης, ενώ η Αθήνα θέλει να εδραιώσει τη θέση της ως πύλη εισόδου ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.

Να σημειωθεί πως ο Ρούμπιο έρχεται στην Αθήνα λίγες ημέρες μετά τα αποκαλυπτικό δημοσίευμα της Wall Street Journal για τιςπεριεργες κινήσεις της πρέσβειρας των ΗΠΑ, Κίμπερλι Γκιλφόιλ η οποία προωθεί ιδιωτικά συμφέροντα της εταιρειας Aktor μέσω του λομπίστα Χρήστου Μαραφάτσου.

Το πρόγραμμα 

Το πρωί της Τετάρτης ο Αμερικανός ΥΠΕΞ θα συναντηθεί με τον Γιώργο Γεραπετρίτη στο υπουργείο Εξωτερικών. Μετά τις συνομιλίες και τις κοινές δηλώσεις θα ξεκινήσουν επισήμως οι εργασίες του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται επίσης τα εγκαίνια της νέας πτέρυγας του κτιρίου της αμερικανικής πρεσβείας και ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα, με τον χώρο να προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στην παρουσία του Αμερικανού υπουργού στην Αθήνα. ProtoThema English
Αργότερα αναμένεται η συνάντησή του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Στο περιθώριο των εργασιών προβλέπεται, σύμφωνα με το πρόγραμμα που έχει γίνει γνωστό, η υπογραφή τριών επιμέρους συμφωνιών. Η πρώτη αφορά την ανανέωση του μνημονίου για τους περιορισμούς στην εισαγωγή στις ΗΠΑ συγκεκριμένων κατηγοριών ελληνικού αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού έως τον 15ο αιώνα μ.Χ., ενισχύοντας τη συνεργασία κατά της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών.
Η δεύτερη αφορά Επιστολή Προθέσεων Ελλάδας-ΗΠΑ για τη συνεργασία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριδας, στο πλαίσιο της διεύρυνσης των στρατιωτικών δεσμών των δύο χωρών.
Η τρίτη είναι Μνημόνιο Κατανόησης για την αμοιβαία αναγνώριση των Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών, βάσει της Διεθνούς Σύμβασης STCW, με στόχο να διευκολυνθεί η απασχόληση ναυτικών και να ενισχυθεί η συνεργασία στον τομέα της ναυτικής εκπαίδευσης.