ΙΟΒΕ: Ανάπτυξη 1,8% το 2026 και 1,9% το 2027 – Επιμένει η ακρίβεια, «καμπανάκι» για πληθωρισμό στο 4%

Με ρυθμό ανάπτυξης 1,8% αναμένεται να κλείσει το 2026 για την ελληνική οικονομία, ενώ για το 2027 προβλέπεται οριακή επιτάχυνση στο 1,9%, σύμφωνα με την τριμηνιαία έκθεση του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), που παρουσιάστηκε την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου.

Παρά τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής, το ΙΟΒΕ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων, την επιβάρυνση των οικογενειακών προϋπολογισμών, το υψηλό κόστος ενέργειας και τη συνεχιζόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας οικονομίας που εξακολουθεί να αναπτύσσεται, χωρίς ωστόσο να έχει αντιμετωπίσει τις διαρθρωτικές αδυναμίες που περιορίζουν την παραγωγικότητα και την πραγματική αγοραστική δύναμη.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο πληθωρισμός, ο οποίος εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 4% το 2026, για να αποκλιμακωθεί στο 3% το 2027, παραμένοντας σε επίπεδα που εξακολουθούν να επιβαρύνουν σημαντικά το κόστος διαβίωσης.

Ανάπτυξη με στήριγμα τις επενδύσεις και την κατανάλωση

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΙΟΒΕ, η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,4% το 2026 και κατά 1,5% το 2027, ενώ η δημόσια κατανάλωση προβλέπεται να ενισχυθεί κατά 2,1% φέτος και κατά 1% την επόμενη χρονιά.

Ισχυρότερη δυναμική παρουσιάζουν οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου, για τις οποίες προβλέπεται αύξηση 6,5% το 2026 και 4% το 2027. Η συνέχιση της επενδυτικής δραστηριότητας συνδέεται με την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, την πιστωτική επέκταση και την εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων.

Ωστόσο, η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δημιουργεί νέες προκλήσεις για τη διατήρηση αυτής της δυναμικής. Το ΙΟΒΕ υπογραμμίζει τη σημασία του εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, καθώς και της διαμόρφωσης ενός νέου αναπτυξιακού υποδείγματος που θα στηρίζεται περισσότερο στην παραγωγικότητα και στις ιδιωτικές επενδύσεις.

Η ελληνική οικονομία παρουσίασε ετήσιο ρυθμό μεγέθυνσης 1,9% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, έναντι 2% το πρώτο τρίμηνο. Η συνολική επενδυτική δραστηριότητα αυξήθηκε κατά 9,6%, ενώ οι πάγιες επενδύσεις ενισχύθηκαν κατά 6,1%.

Πληθωρισμός 4% και περιορισμένη αύξηση των πραγματικών μισθών

Η εξέλιξη των τιμών αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για την ελληνική οικονομία.

Κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026, ο πληθωρισμός βάσει του εθνικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή διαμορφώθηκε στο 4%, έναντι 2,5% το 2025.

Μάλιστα, κατά το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο του έτους, η ετήσια αύξηση των τιμών έφθασε το 4,5%.

Η επιβάρυνση προέρχεται κυρίως από τα ενεργειακά αγαθά και τις υπηρεσίες, με ιδιαίτερες πιέσεις στη στέγαση, στις μεταφορές, στην εστίαση και στον τουρισμό.

Την ίδια στιγμή, παρά τη βελτίωση της απασχόλησης και την αύξηση των ονομαστικών αποδοχών, η πραγματική αμοιβή ανά μισθωτό αυξήθηκε μόλις κατά 0,21% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026.

Το εύρημα αυτό αποτυπώνει το περιορισμένο όφελος που προκύπτει για τους εργαζομένους από τις μισθολογικές αυξήσεις, καθώς σημαντικό μέρος τους εξανεμίζεται από τον πληθωρισμό.

Το ΙΟΒΕ επισημαίνει, επίσης, ότι η κατανάλωση απορροφά ουσιαστικά το σύνολο του διαθέσιμου εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών, αφήνοντας ελάχιστα έως μηδενικά περιθώρια αποταμίευσης.

Στο 7,8% η ανεργία το 2027

Θετική παραμένει η εικόνα της αγοράς εργασίας, παρά τις ενδείξεις επιβράδυνσης στον ρυθμό αύξησης της απασχόλησης.

Η ανεργία υποχώρησε στο 7,9% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, από 8,6% ένα χρόνο νωρίτερα, ενώ ο αριθμός των απασχολουμένων αυξήθηκε κατά 29.500 άτομα.

Για το σύνολο του 2026, το ΙΟΒΕ προβλέπει ποσοστό ανεργίας περίπου 8,6%, με περαιτέρω αποκλιμάκωση στο 7,8% το 2027.

Παρά τη θετική εξέλιξη, το Ίδρυμα επισημαίνει ότι η μείωση της ανεργίας συνοδεύεται και από περιορισμό του εργατικού δυναμικού. Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει χαμηλότερο ποσοστό απασχόλησης και συμμετοχής στην αγορά εργασίας σε σύγκριση με την Ευρωζώνη.

Στεγαστικό: Η Ελλάδα με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση στην ΕΕ

Ξεχωριστή θέση στην έκθεση καταλαμβάνει το στεγαστικό πρόβλημα, το οποίο εξελίσσεται σε βασικό παράγοντα πίεσης για τα ελληνικά νοικοκυριά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το ΙΟΒΕ, η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη στεγαστική επιβάρυνση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις σχετικές δαπάνες να αντιστοιχούν στο 34,6% του διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι 18,9% στην ΕΕ το 2025.

Το πρόβλημα εμφανίζεται εντονότερο στους ενοικιαστές, στους νέους, στους ανέργους και στα μονογονεϊκά νοικοκυριά, χωρίς πλέον να περιορίζεται αποκλειστικά στα χαμηλότερα εισοδήματα.

Το ΙΟΒΕ διαπιστώνει ότι η άνοδος των τιμών των ακινήτων απομακρύνει ολοένα περισσότερο την κατοικία από τις οικονομικές δυνατότητες σημαντικής μερίδας του πληθυσμού.

Η περιορισμένη προσφορά κατοικιών, η κατάρρευση της οικοδομικής δραστηριότητας κατά την προηγούμενη οικονομική κρίση, το αυξημένο κόστος κατασκευής και η ζήτηση από το εξωτερικό συντηρούν τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές.

Στην έκθεση επισημαίνεται η ανάγκη αύξησης της διαθέσιμης προσφοράς κατοικιών, με παράλληλη στήριξη των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης στη στέγαση.

Τουρισμός και δημοσιονομικές επιδόσεις στηρίζουν την οικονομία

Στα θετικά στοιχεία της οικονομικής συγκυρίας περιλαμβάνονται η διατήρηση της δυναμικής του τουρισμού, η ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής και η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών.

Η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε κατά 3,1% το πρώτο οκτάμηνο του 2026, ενώ η παραγωγή στις κατασκευές ενισχύθηκε κατά 11,7% το πρώτο εξάμηνο.

Στον τουρισμό, οι εισπράξεις αυξάνονται με σημαντικά ταχύτερο ρυθμό από τις αφίξεις, γεγονός που αποτελεί θετικό στοιχείο για την οικονομική συμβολή του κλάδου.

Στο δημοσιονομικό πεδίο, ο κρατικός προϋπολογισμός εμφάνισε πρωτογενές πλεόνασμα 6,53 δισ. ευρώ κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026, υπερβαίνοντας τον στόχο των 4,99 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, σύμφωνα με το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2027 που παραθέτει το ΙΟΒΕ, το δημόσιο χρέος προβλέπεται να μειωθεί από το 136,7% του ΑΕΠ το 2026 στο 128,8% το 2027.

Αντίθετα, ανησυχία προκαλεί η εξέλιξη του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, με το έλλειμμα να διευρύνεται στα 9,3 δισ. ευρώ το πρώτο επτάμηνο του 2026, έναντι 7,8 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Σύμφωνα με την ανάλυση του ΙΟΒΕ, η επιδείνωση συνδέεται κυρίως με μεταβολές στις μεταβιβάσεις εισοδημάτων και όχι με απώλεια ανταγωνιστικότητας.

Οι κίνδυνοι του 2027 και η προειδοποίηση για τις μεταρρυθμίσεις

Η επόμενη χρονιά αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμη δοκιμασία για τη διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας.

Το ΙΟΒΕ αναδεικνύει ως βασικό εξωτερικό κίνδυνο την πιθανότητα κλιμάκωσης ή παράτασης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, εξέλιξη που θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα ανατιμήσεων στην ενέργεια και να διατηρήσει υψηλά τα επιτόκια και το κόστος χρηματοδότησης.

Παράλληλα, προειδοποιεί ότι ένας πληθωρισμός ο οποίος θα παραμένει συστηματικά υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης ενδέχεται να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Στο εσωτερικό μέτωπο, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην προεκλογική περίοδο ενόψει των εκλογών του 2027, καθώς ενδέχεται να επιβραδύνει την υλοποίηση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος.

Πρόσθετη πηγή κινδύνου αποτελούν πιθανές καθυστερήσεις στην αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.

Από την άλλη πλευρά, η ισχυρή τουριστική δραστηριότητα, η πρόσβαση των επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση και η αύξηση των ξένων επενδύσεων δημιουργούν περιθώρια για καλύτερες αναπτυξιακές επιδόσεις από εκείνες του βασικού σεναρίου.