Βρυξέλλες: «Μέτωπο» έξι χωρών με την Ελλάδα για παράταση των εκπομπών ρύπων

Σε πεδίο έντονων αντιπαραθέσεων εξελίσσεται η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, με το ενεργειακό κόστος να κυριαρχεί στις συζητήσεις των «27» και να επισκιάζει τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ένωσης.

Η πρώτη μεγάλη σύγκρουση εκδηλώθηκε γύρω από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, καθώς έξι κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, προετοιμάζουν κοινή παρέμβαση με αίτημα την περαιτέρω αναβολή της εφαρμογής του ETS2, του νέου μηχανισμού τιμολόγησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που αφορά κυρίως τα καύσιμα στις οδικές μεταφορές και στη θέρμανση των κτιρίων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες με σύνθετη ατζέντα και χαμηλές προσδοκίες για άμεσες αποφάσεις

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναζητούν σημείο επαφής για την ενεργειακή ακρίβεια, τον προϋπολογισμό, την Ουκρανία και το μεταναστευτικό

Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico από Ευρωπαίους διπλωμάτες, Ιταλία, Ελλάδα, Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία και Σλοβακία επιδιώκουν να μετατεθεί η εφαρμογή του μηχανισμού τουλάχιστον έως το 2030, επικαλούμενες την εκτίναξη των τιμών ενέργειας και τις σημαντικές αποκλίσεις στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών.

Το σχετικό κείμενο βρίσκεται ακόμη υπό διαμόρφωση, με την πρωτοβουλία να αποτελεί απάντηση στις πιέσεις των σκανδιναβικών χωρών υπέρ της διατήρησης του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας ρύπων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη προτείνει τη μετάθεση της εφαρμογής του ETS2 από το 2027 στο 2028, ωστόσο για τις έξι χώρες αυτή η αναβολή δεν θεωρείται επαρκής.

Το ETS2 (Emissions Trading System 2) είναι το νέο ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Ρύπων, που επιβάλλει κόστος στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO₂) από καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές, στη θέρμανση των κτιρίων και σε μικρότερες βιομηχανίες.

Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη στην κλειστή συνεδρίαση των Ευρωπαίων ηγετών. Σύμφωνα με ανώτερο Έλληνα αξιωματούχο που επικαλείται το Politico, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι το υφιστάμενο σχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου δεν αντανακλά τον επείγοντα χαρακτήρα της ενεργειακής κρίσης.

Ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία εντός του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου, προκειμένου τα κράτη-μέλη να μπορούν να λαμβάνουν στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα μέτρα στήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.

Παράλληλα, έθεσε ζήτημα ουσιαστικής αναθεώρησης των βασικών χαρακτηριστικών του συστήματος εμπορίας ρύπων, επισημαίνοντας ότι, αν και αποτελεί κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής απανθρακοποίησης, δεν μπορεί να λειτουργεί σαν να μην έχουν μεταβληθεί οι οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες.

Ο πρωθυπουργός προειδοποίησε μάλιστα ότι χωρίς σημαντικές αλλαγές στο σύστημα, η Ευρώπη κινδυνεύει να οδηγηθεί σε περαιτέρω αποβιομηχάνιση, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος πλήττει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Δύο στρατόπεδα για την πράσινη μετάβαση

Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι χώρες που επιδιώκουν μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής, υποστηρίζοντας ότι οι αυξημένες ενεργειακές τιμές επιβαρύνουν δυσανάλογα τις οικονομίες, τη βιομηχανία και τους καταναλωτές.

Από την άλλη, κράτη-μέλη κυρίως της βόρειας Ευρώπης επιμένουν στην ανάγκη διατήρησης των βασικών εργαλείων της πράσινης μετάβασης, προειδοποιώντας ότι η συνεχής μετάθεση των δεσμεύσεων μπορεί να υπονομεύσει τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή ανεξαρτησία της Ένωσης.

Στον «πάγο» ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός

Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή αντιπαράθεση περιπλέκει ακόμη περισσότερο την προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, για την περίοδο 2028-2034.

Οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν σημαντικές, τόσο ως προς το συνολικό ύψος των δαπανών όσο και ως προς την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων.

Η αναθεωρημένη ιρλανδική πρόταση, ύψους περίπου 1,62 τρισ. ευρώ, δεν έχει καταφέρει να γεφυρώσει τις αποστάσεις ανάμεσα στις χώρες που ζητούν συγκράτηση των δαπανών και σε εκείνες που επιμένουν στη διατήρηση της χρηματοδότησης παραδοσιακών ευρωπαϊκών πολιτικών.

Για την Ελλάδα, ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των κονδυλίων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Πολιτικής Συνοχής, σε μια περίοδο κατά την οποία νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα, η ασφάλεια και η ανταγωνιστικότητα, διεκδικούν μεγαλύτερο μερίδιο από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Η επίτευξη συμφωνίας έως τον Δεκέμβριο αποτελεί πλέον δύσκολο εγχείρημα για τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα.

Κίνα, Ουκρανία και ασφάλεια συμπληρώνουν την ατζέντα

Στο τραπέζι των ηγετών βρίσκονται επίσης οι εμπορικές σχέσεις με την Κίνα, με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να παρουσιάζει τη συμφωνία για τον περιορισμό των εισαγωγών κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων και να επιδιώκει πολιτική στήριξη για ισχυρότερα μέτρα εμπορικής άμυνας.

Παράλληλα, η Ουκρανία, η θαλάσσια ασφάλεια και το μεταναστευτικό αποτελούν πρόσθετα πεδία συζήτησης, σε μια Σύνοδο με ιδιαίτερα βεβαρημένη ατζέντα.