Ιράν: «Ελέγχουμε τα Στενά του Ορμούζ» – Καμία πρόθεση για άμεσες συνομιλίες με τις ΗΠΑ

Το Ιράν διαμηνύει ότι εξακολουθεί να ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ και ξεκαθαρίζει ότι δεν επιδιώκει, στην παρούσα φάση, την επανέναρξη των συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι δηλώσεις της Τεχεράνης έγιναν μετά την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να διακόψει τη διάρκειας δύο εβδομάδων εκστρατεία βομβαρδισμών κατά του Ιράν.

Οι επιθέσεις προκάλεσαν τον θάνατο δεκάδων ανθρώπων στο Ιράν, ενώ τέσσερις Αμερικανοί στρατιωτικοί σκοτώθηκαν από ιρανικά πλήγματα αντιποίνων εναντίον βάσεων των ΗΠΑ στην περιοχή.

Έπειτα από 13 συνεχόμενες νύχτες σφοδρών βομβαρδισμών, οι οποίοι οδήγησαν την Τεχεράνη να εξαπολύσει επιθέσεις κατά αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, ο Τραμπ ανακοίνωσε το Σαββατοκύριακο την αναστολή της επιχείρησης. Το Ιράν, από την πλευρά του, δήλωσε ότι θα σταματήσει τις δικές του επιθέσεις για όσο διάστημα διαρκεί η παύση των αμερικανικών βομβαρδισμών.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η απόφαση του Τραμπ ελήφθη έπειτα από εισηγήσεις ανώτατων πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών, τα οποία εκτίμησαν ότι η επιχείρηση είχε φτάσει στα όρια των επιχειρησιακών της δυνατοτήτων.

Ο ίδιος αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι οι στρατιωτικοί διοικητές ενημέρωσαν τον Αμερικανό πρόεδρο πως οι διαθέσιμοι στόχοι εξαντλούνταν. Παράλληλα, ο πρόεδρος του Μεικτού Επιτελείου, στρατηγός Νταν Κέιν, φέρεται να εξέφρασε ανησυχίες για τη μείωση των αποθεμάτων αντιαεροπορικών όπλων που χρησιμοποιούνται για την προστασία των αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή.

Ανάλογες πληροφορίες δημοσιεύθηκαν το Σαββατοκύριακο από τους New York Times, το CNN, το Axios και άλλα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία ανέφεραν ότι πολιτικοί και στρατιωτικοί σύμβουλοι εισηγήθηκαν στον Τραμπ τον τερματισμό της επιχείρησης.

Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Βαλτς, δήλωσε την Κυριακή ότι η αμερικανική κυβέρνηση διέκοψε τους βομβαρδισμούς προκειμένου να δημιουργήσει χώρο για διπλωματικές διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, υποστήριξε τη Δευτέρα ότι η Τεχεράνη δεν έχει ζητήσει την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών με την Ουάσινγκτον.

Υποχώρησαν οι τιμές του πετρελαίου μετά την παύση των επιθέσεων

Η διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης οδήγησε σε σημαντική αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, καθώς ενισχύθηκαν οι προσδοκίες για αποκατάσταση της διαταραγμένης παγκόσμιας προσφοράς.

Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent, η οποία την προηγούμενη εβδομάδα είχε ξεπεράσει προσωρινά τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τον Μάιο, υποχώρησε κατά περίπου 7,8% έως το πρωί της Δευτέρας, κινούμενη λίγο κάτω από τα 90 δολάρια.

Παρά την παύση των βομβαρδισμών, η Τεχεράνη επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι η αμερικανική επιχείρηση δεν πέτυχε τον βασικό της στόχο: να περιορίσει τον ιρανικό έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως για τη διακίνηση ενεργειακών προϊόντων.

Ιρανικά μέσα: Έξι πλοία αναγκάστηκαν να επιστρέψουν

Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι έξι πλοία αναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία το πρωί της Δευτέρας, καθώς φέρονται να επιχείρησαν να διασχίσουν το στενό χωρίς την άδεια της Τεχεράνης.

Επικαλούμενα «ενημερωμένη πηγή», τα μέσα χαρακτήρισαν τα πλοία «παραβατικά», ενώ ανέφεραν ότι ένα από αυτά ενεπλάκη σε «ατύχημα», χωρίς να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες.

«Η θαλάσσια διαδρομή στα Στενά του Ορμούζ είναι εκείνη που έχει καθορίσει το Ιράν. Οι υπόλοιπες διαδρομές είναι μολυσμένες και δεν διαθέτουν ασφαλή έξοδο», φέρεται να δήλωσε η ίδια πηγή.

Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι τα εμπορικά πλοία μπορούν να διέρχονται μόνο μέσω διαύλου που βρίσκεται κοντά στις ιρανικές ακτές, τον οποίο ελέγχει και στον οποίο σκοπεύει να επιβάλει τέλη διέλευσης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, έχουν προτρέψει τα πλοία να ακολουθούν θαλάσσια διαδρομή πλησιέστερα στις ακτές του Ομάν. Η νέα αμερικανική εκστρατεία βομβαρδισμών ξεκίνησε, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, ως απάντηση σε ιρανικά πυρά κατά πλοίων που χρησιμοποιούσαν αυτή τη διαδρομή.

Δεκάδες νεκροί και εκτεταμένες καταστροφές

Οι δύο εβδομάδες αμερικανικών βομβαρδισμών προκάλεσαν δεκάδες θανάτους στο Ιράν και σημαντικές ζημιές σε γέφυρες, σήραγγες, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και άλλες υποδομές, κυρίως στο νότιο τμήμα της χώρας.

Τέσσερα μέλη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων σκοτώθηκαν από ιρανικά αντίποινα εναντίον βάσεων των ΗΠΑ σε γειτονικά αραβικά κράτη. Το Ιράν έπληξε επίσης πολιτικές υποδομές σε χώρες του Κόλπου, υποστηρίζοντας ότι οι επιθέσεις αποτελούσαν απάντηση σε αμερικανικά πλήγματα κατά ιρανικών πολιτικών στόχων.

Παράλληλα, οι Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από την Τεχεράνη, απείλησαν να επεκτείνουν τη διαταραχή της παγκόσμιας τροφοδοσίας πετρελαίου σε μία ακόμη κρίσιμη θαλάσσια οδό. Ανακοίνωσαν αποκλεισμό των εγκαταστάσεων της σαουδαραβικής πετρελαϊκής βιομηχανίας στην Ερυθρά Θάλασσα, συμβάλλοντας στην περαιτέρω άνοδο των τιμών του πετρελαίου.

Αβέβαιη η στρατηγική της Ουάσινγκτον

Η παύση της αμερικανικής εκστρατείας δεν καθιστά σαφές ποια μέσα πίεσης μπορεί πλέον να χρησιμοποιήσει η Ουάσινγκτον, προκειμένου να επιτύχει τον στόχο του Τραμπ για περιορισμό του ελέγχου της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ.

Η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη είχαν καταλήξει τον Ιούνιο σε ένα πλαίσιο διαλόγου, με τις συνομιλίες να αναμένεται να πραγματοποιηθούν έως τα τέλη Αυγούστου. Στην ατζέντα περιλαμβάνονται κρίσιμα ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το καθεστώς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.

Οι δύο πλευρές, ωστόσο, ερμηνεύουν διαφορετικά τις σχετικές διατυπώσεις του μνημονίου. Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι η συμφωνία υποχρεώνει την Τεχεράνη να επιτρέπει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, ενώ το Ιράν θεωρεί ότι του αναγνωρίζει την αρμοδιότητα να επιβλέπει και να ρυθμίζει τη διέλευση των πλοίων.

Η Τεχεράνη επιδιώκει να επισημοποιήσει τον έλεγχό της επί του στενού μέσω συμφωνίας με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή. Υψηλόβαθμη ομανική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε το Σαββατοκύριακο την ιρανική πρωτεύουσα για συνομιλίες σχετικά με το μέλλον της θαλάσσιας οδού.

Οι υπουργοί Εξωτερικών του Κατάρ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας είχαν επίσης τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Ομανό ομόλογό τους, Μπαντρ Αλμπουσάιντι, σύμφωνα με κρατικά μέσα ενημέρωσης των χωρών αυτών.

Στο μεταξύ, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου αναμένεται να συναντηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον στις αρχές της εβδομάδας. Το Ισραήλ είχε συμμετάσχει στην έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων τον Φεβρουάριο, χωρίς ωστόσο να λάβει μέρος στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό τους.