Ισραήλ: Ο Άιζενκοτ δεσμεύεται να σχηματίσει κυβέρνηση εθνικής ανάγκης «το συντομότερο δυνατόν»

Ο Γκάντι Άιζενκοτ ανέλαβε την δέσμευση να σχηματίσει την νέα κυβέρνηση του Ισραήλ «το συντομότερο δυνατόν» για να διαδεχθεί την απερχόμενη κυβέρνηση του πολιτικού του αντιπάλου Μπενιαμίν Νετανιάχου λίγη ώρα πριν από την εναρκτήρια συνεδρίαση του κοιβουλίου του Ισραήλ.

«Δεσμεύομαι να σχηματίσω κυβέρνησης εθνικής ανάγκης το συντομότερο δυνατόν», δήλωσε ο βετεράνος στρατηγός του ισραηλινού στρατού κατά την άφιξή του στην Κνεσέτ όπου θα πραγματοποιηθεί η τελετή της ορκωμοσίας των βουλευτών οι οποίοι εξελέγησαν στις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου.

Η νέα κοινοβουλευτική περίοδος ξεκινά σε ένα μεταμορφωμένο πολιτικό τοπίο μετά τις εκλογές που στέρησαν από τον απερχόμενο πρωθυπουργό και τους πολιτικούς του συμμάχους την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Η υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ ισραηλινή αντιπολίτευση βρίσκεται σε θέση ισχύος και έχει στην ατζέντα της πολλά ευαίσθητα θέματα, με πρώτο την συγκρότηση επιτροπής που θα ερευνήσει τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου και τις τυχόν παραλείψεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Το μπλοκ του Μπενιαμίν Νετανιάχου διαθέτει 53 έδρες στην 120μελή Κνεσέτ, αλλά μετά την ψηφοφορία των βουλευτικών εκλογών οι επτά βουλευτές του κόμματος Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τοράχ (JUT) πήραν αποστάσεις τους από τον συνασπισμό του απερχόμενου πρωθυπουργού.

Ο Γκάντι Άιζενκοτ και οι σύμμαχοί του διαθέτουν 48 έδρες, αλλά μπορεί να υπολογίζει στην κοινοβουλευτική στήριξη των αραβικών πολιτικών παρατάξεων του Ισραήλ που έχουν εξασφαλίσει 19 έδρες στην νέα Κνεσέτ.

Η δύσκολη αριθμητική των 61 εδρών

Το μεγαλύτερο εμπόδιο για τον Άιζενκοτ είναι η συγκρότηση ενός κυβερνητικού συνασπισμού που θα μπορεί να στηριχθεί σε τουλάχιστον 61 βουλευτές.

Το δικό του κόμμα κατέλαβε 21 έδρες, ενώ ο ευρύτερος συνασπισμός των τεσσάρων κομμάτων που επιδιώκουν την πολιτική αλλαγή συγκεντρώνει 48. Συνεπώς, χρειάζεται την υποστήριξη επιπλέον 13 βουλευτών για να αποκτήσει πλειοψηφία.

Η διαφορά ανάμεσα στους 67 βουλευτές που υποστήριξαν την ανάθεση της εντολής και στους 48 που αποτελούν τον βασικό κορμό της αντιπολίτευσης είναι καθοριστική. Η υποστήριξη ενός υποψηφίου κατά τις προεδρικές διαβουλεύσεις δεν συνεπάγεται αυτομάτως συμμετοχή σε έναν κοινό κυβερνητικό συνασπισμό.

Ιδιαίτερα περίπλοκο είναι το ζήτημα των αραβικών κομμάτων, τα οποία διαθέτουν συνολικά 19 έδρες. Η συμβολή τους θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική για την αλλαγή κυβέρνησης, ωστόσο ορισμένα από τα εβραϊκά κόμματα που στηρίζουν τον Άιζενκοτ αντιτίθενται σε μια κυβερνητική συνεργασία μαζί τους.

Έτσι, μια κοινοβουλευτική πλειοψηφία που μοιάζει εφικτή στα χαρτιά προσκρούει σε βαθιές ιδεολογικές και πολιτικές διαφορές.

Οι υπερορθόδοξοι και το ενδεχόμενο συνεργασίας με το Λικούντ

Μια εναλλακτική επιλογή είναι η προσέγγιση των υπερορθόδοξων εβραϊκών κομμάτων, τα οποία παραδοσιακά συνεργάζονται με τον Νετανιάχου.

Η προοπτική αυτή, ωστόσο, συνοδεύεται από σημαντικά εμπόδια. Κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης αποτελεί το καθεστώς απαλλαγής των υπερορθόδοξων από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει ισχυρές κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις στο Ισραήλ.

Ο Άιζενκοτ έχει δεσμευθεί να προωθήσει αλλαγές στο συγκεκριμένο καθεστώς, ενώ τα υπερορθόδοξα κόμματα επιδιώκουν τη διατήρηση των εξαιρέσεων. Μια συμφωνία θα απαιτούσε επομένως ουσιαστικές υποχωρήσεις από τουλάχιστον μία πλευρά.

Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης το ενδεχόμενο ευρύτερης κυβέρνησης εθνικής ενότητας, ακόμη και με συμμετοχή του Λικούντ. Ο Νετανιάχου έχει απευθύνει σχετική πρόσκληση στον πολιτικό του αντίπαλο, παρουσιάζοντας τη συνεργασία ως αναγκαία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων ασφαλείας.

Ωστόσο, η προσωπική και πολιτική αντιπαράθεση των δύο ανδρών, αλλά και η βασική επιδίωξη της αντιπολίτευσης να τερματίσει τη μακρόχρονη διακυβέρνηση Νετανιάχου, καθιστούν ένα τέτοιο εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο.

Τα χρονικά περιθώρια και τα σενάρια αποτυχίας

Με βάση την ισραηλινή νομοθεσία, ο Άιζενκοτ διαθέτει αρχικά 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με δυνατότητα παράτασης έως και 14 ημερών από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Η επίσημη ανάθεση της εντολής πραγματοποιήθηκε στις 8 Νοεμβρίου, γεγονός που σημαίνει ότι οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για την έκβαση των διαπραγματεύσεων.

Εάν ο Άιζενκοτ αποτύχει, ο Χέρτσογκ μπορεί να αναθέσει την προσπάθεια σε άλλον βουλευτή, με πιθανότερο υποψήφιο τον Νετανιάχου. Και σε αυτή την περίπτωση, όμως, η συγκρότηση πλειοψηφίας δεν θα είναι εύκολη, καθώς ο συνασπισμός του απερχόμενου πρωθυπουργού δεν εξασφάλισε τις απαιτούμενες έδρες.

Εφόσον αποτύχει και μια δεύτερη προσπάθεια, προβλέπεται πρόσθετη κοινοβουλευτική διαδικασία, κατά την οποία τουλάχιστον 61 βουλευτές μπορούν να ζητήσουν την ανάθεση εντολής σε τρίτο υποψήφιο.

Αν εξαντληθούν και αυτές οι δυνατότητες, η χώρα θα οδηγηθεί σε νέες εκλογές, ενδεχομένως την άνοιξη του 2027.

Μέχρι να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση, ο Νετανιάχου και το υπουργικό του συμβούλιο παραμένουν στην εξουσία με υπηρεσιακό χαρακτήρα.

Πολιτική αβεβαιότητα σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία

Η προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης εξελίσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις σε πολλαπλά μέτωπα.

Οι εξελίξεις στη Γάζα, οι σχέσεις με τον Λίβανο, η αντιπαράθεση με το Ιράν και οι διπλωματικές ισορροπίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες αυξάνουν την πίεση για τη συγκρότηση μιας σταθερής κυβέρνησης.

Ο Άιζενκοτ έχει δηλώσει ότι επιδιώκει μια ευρεία κυβέρνηση εθνικής ανάγκης, αναγνωρίζοντας ότι η επίτευξη συμφωνίας θα απαιτήσει συμβιβασμούς και ασυνήθιστες πολιτικές πρωτοβουλίες.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος Χέρτσογκ έχει καλέσει τις πολιτικές δυνάμεις να επιδείξουν υπευθυνότητα και να υπερβούν τις διαχωριστικές γραμμές, υπογραμμίζοντας την ανάγκη εθνικής συνοχής.

Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς ποιος κέρδισε τις περισσότερες έδρες στις εκλογές, αλλά ποιος μπορεί να συνθέσει μια λειτουργική κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Ο Άιζενκοτ έχει το πρώτο δικαίωμα να επιχειρήσει αυτή τη σύνθεση, όμως ο Νετανιάχου παραμένει ισχυρός πολιτικός παράγοντας και εξακολουθεί να διαθέτει εναλλακτικές επιλογές.

Η επόμενη κυβέρνηση του Ισραήλ θα κριθεί τελικά όχι μόνο από την εκλογική δύναμη των κομμάτων, αλλά κυρίως από την ικανότητά τους να γεφυρώσουν τις διαφορές τους. Σε ένα βαθιά κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο, η πορεία προς την πρωθυπουργία περνά μέσα από δύσκολες διαπραγματεύσεις, αμοιβαίες υποχωρήσεις και μια κοινοβουλευτική εξίσωση που παραμένει ανοιχτή.