Λαϊκές αγορές: Τι αλλάζει στις θέσεις των πωλητών, τις μετακινήσεις και τις άδειες – Πότε χάνεται μια θέση

Το τοπίο στη λειτουργία των λαϊκών αγορών, στην κατανομή των θέσεων και στις υποχρεώσεις των πωλητών αποσαφηνίζει εγκύκλιος του υπουργείου Ανάπτυξης, η οποία, σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, έχει αναρτηθεί στη Διαύγεια.

Οι διευκρινίσεις αφορούν την εφαρμογή του νόμου 4849/2021, όπως τροποποιήθηκε με τον  νόμο 5297/2026, και καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία των λαϊκών αγορών, από την παραχώρηση εποχικών θέσεων σε παραγωγούς και τη μετακίνηση επαγγελματιών πωλητών έως τη διατήρηση των αδειών και τις προϋποθέσεις απώλειας θέσης.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, η αξιοποίηση των κενών θέσεων και η ενίσχυση της διαφάνειας στην επιλογή των δικαιούχων, με την καθιέρωση ηλεκτρονικών κληρώσεων στις περιπτώσεις όπου υπάρχει ενδιαφέρον από περισσότερους υποψηφίους.

Το νέο νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνεται στον νόμο 5297/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 64/28.04.2026 και προβλέπει, μεταξύ άλλων, αλλαγές στις διαδικασίες αδειοδότησης και απόδοσης θέσεων στις λαϊκές αγορές.

Εποχικές θέσεις έως 10% – Πώς θα επιλέγονται οι παραγωγοί

Μία από τις βασικές διευκρινίσεις αφορά τη δυνατότητα διάθεσης εποχικών θέσεων στις λαϊκές αγορές, προκειμένου να καλύπτονται οι ανάγκες παραγωγών που διαθέτουν προϊόντα συγκεκριμένες περιόδους του έτους.

Σύμφωνα με το περιεχόμενο της εγκυκλίου, για τον σκοπό αυτό μπορεί να διατίθεται έως το 10% του συνολικού αριθμού θέσεων κάθε λαϊκής αγοράς, ενώ η ίδια θέση μπορεί να παραχωρείται διαδοχικά σε διαφορετικούς παραγωγούς, για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες ανά παραγωγό.

Η διαδικασία προβλέπει ότι η αίτηση του ενδιαφερόμενου παραγωγού αναρτάται για 48 ώρες στον διαδικτυακό τόπο της αρμόδιας αρχής, ώστε να υπάρχει δυνατότητα εκδήλωσης ενδιαφέροντος και από άλλους δικαιούχους.

Εφόσον δεν κατατεθεί άλλη αίτηση για την ίδια θέση, αυτή αποδίδεται στον πρώτο ενδιαφερόμενο. Αντίθετα, εάν υποβληθούν περισσότερες αιτήσεις, η επιλογή πραγματοποιείται μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Αδειοδότησης και Διαχείρισης του Υπαίθριου Εμπορίου (Ο.Π.Σ.Α.Α.).

Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων θέσεων, αλλά και η διευκόλυνση παραγωγών που δεν έχουν ανάγκη μόνιμης παρουσίας σε λαϊκή αγορά καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Μετακινήσεις πωλητών και αλλαγές θέσεων – Οι προθεσμίες

Σημαντικό μέρος των διευκρινίσεων αφορά τη δυνατότητα των αδειούχων να βελτιώνουν τη θέση τους μέσα στην ίδια λαϊκή αγορά ή να μετακινούνται σε διαφορετική οργανωμένη υπαίθρια αγορά.

Για τη μετακίνηση σε άλλη αγορά της ίδιας περιφερειακής ενότητας προβλέπεται η αξιοποίηση αποκλειστικά κενών θέσεων, χωρίς να θίγονται οι ήδη κατοχυρωμένες θέσεις άλλων πωλητών.

Όταν περισσότεροι ενδιαφερόμενοι διεκδικούν την ίδια διαθέσιμη θέση, η επιλογή γίνεται με ηλεκτρονική κλήρωση.

Ειδικά για την Αττική, όπου οι λαϊκές αγορές κατανέμονται σε συγκεκριμένους γεωγραφικούς κορμούς, επιτρέπεται η μετακίνηση πωλητών μεταξύ διαφορετικών αγορών που ανήκουν στον ίδιο κορμό.

Οι διαδικασίες βελτίωσης και μετακίνησης πραγματοποιούνται εντός χρονικού διαστήματος ενός μήνα, με καταληκτικές ημερομηνίες την 24η Μαρτίου και την 23η Σεπτεμβρίου κάθε έτους, σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που παρατίθενται στην εγκύκλιο.

Πότε ένας πωλητής κινδυνεύει να χάσει τη θέση του

Ιδιαίτερη σημασία για τους επαγγελματίες και παραγωγούς πωλητές έχει η πρόβλεψη σχετικά με τη μη προσέλευση στη θέση δραστηριοποίησης.

Όπως διευκρινίζεται, η μη προσέλευση αδειούχου επί 20 ημέρες μέσα στο έτος σε συγκεκριμένη θέση θεωρείται σιωπηρή παραίτηση από αυτήν.

Στην περίπτωση αυτή, η αρμόδια αρχή προχωρά στην έκδοση διαπιστωτικής πράξης για την απώλεια της θέσης.

Ωστόσο, ο ενδιαφερόμενος διατηρεί το δικαίωμα υποβολής ένστασης κατά της συγκεκριμένης πράξης, εντός 15 ημερών από την κοινοποίησή της.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση αποκτά πρακτική σημασία για τη διαχείριση των θέσεων στις λαϊκές αγορές, καθώς συνδέει τη διατήρηση της θέσης με την πραγματική παρουσία και δραστηριοποίηση του δικαιούχου.

Τι ισχύει για τις άδειες που έχουν λήξει

Διευκρινίσεις παρέχονται και για τις άδειες υπαίθριου εμπορίου που έχουν εκδοθεί σε έντυπη μορφή, καθώς το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει τη μετάβαση σε ψηφιακές διαδικασίες αδειοδότησης.

Οι συγκεκριμένες άδειες δεν ανανεώνονται πλέον με την παλαιά διαδικασία μετά τη λήξη τους, αλλά μετατρέπονται σε ψηφιακές, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Μέχρι την ολοκλήρωση των απαραίτητων ηλεκτρονικών διαδικασιών, παρέχεται η δυνατότητα συνέχισης της δραστηριότητας σε πωλητές των οποίων οι άδειες έχουν λήξει, χωρίς όμως να έχουν καταργηθεί.

Προϋπόθεση αποτελεί η υποβολή σχετικής αίτησης στην αρμόδια αρχή και η χορήγηση βεβαίωσης ότι η άδεια παραμένει ενεργή, υπό τον όρο ότι εξακολουθούν να ισχύουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.

Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στην αποφυγή διακοπής της επαγγελματικής δραστηριότητας εξαιτίας της μετάβασης από το έντυπο στο ψηφιακό σύστημα.

Μεταβίβαση άδειας λόγω θανάτου – Το όριο των 12 μηνών

Σαφές χρονικό όριο προβλέπεται και για τη μεταβίβαση άδειας παραγωγού ή επαγγελματία πωλητή σε περίπτωση θανάτου του κατόχου της.

Η αίτηση μεταβίβασης πρέπει να υποβάλλεται εντός 12 μηνών από τον θάνατο του αδειούχου.

Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς να έχει κατατεθεί η σχετική αίτηση, η άδεια παύει αυτοδικαίως να ισχύει και δεν είναι πλέον δυνατή η μεταβίβασή της.

Πρόκειται για προθεσμία που πρέπει να λαμβάνουν υπόψη οι δικαιούχοι, καθώς η εκπρόθεσμη υποβολή της αίτησης συνεπάγεται την οριστική απώλεια της δυνατότητας μεταβίβασης.

Χειροτέχνες και καλλιτέχνες: Πενταετείς άδειες και τρίμηνη δραστηριότητα

Ξεχωριστές διευκρινίσεις παρέχονται για τους χειροτέχνες και καλλιτέχνες που δραστηριοποιούνται στο υπαίθριο εμπόριο.

Οι άδειές τους έχουν διάρκεια πέντε ετών, ενώ τα φυσικά πρόσωπα μπορούν να ασκούν τη δραστηριότητά τους για διάστημα έως τριών μηνών ανά έτος κατά τη διάρκεια της πενταετίας.

Παράλληλα, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, προβλέπεται απαλλαγή από την υποχρέωση έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας και από τη χρήση φορολογικού ηλεκτρονικού μηχανισμού.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά κυρίως όσους διαθέτουν χειροποίητα ή καλλιτεχνικά προϊόντα περιστασιακά, χωρίς να ασκούν τη δραστηριότητα σε μόνιμη βάση.

Στόχος η αποσαφήνιση των κανόνων λειτουργίας

Οι διευκρινίσεις απευθύνονται στις αρμόδιες διοικητικές υπηρεσίες και στους φορείς λειτουργίας των λαϊκών αγορών, προκειμένου να διασφαλιστεί ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας.

Η αξιοποίηση των εποχικών θέσεων, οι κανόνες μετακίνησης, οι ηλεκτρονικές κληρώσεις και η ψηφιοποίηση των αδειών αποτελούν βασικές παραμέτρους του νέου πλαισίου.

Για τους πωλητές, πάντως, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι συγκεκριμένες προθεσμίες και οι προϋποθέσεις διατήρησης των θέσεων και των αδειών τους, καθώς η μη τήρησή τους μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες στη δυνατότητα συνέχισης της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.