Μάκης Κεραυνός: Ρήγμα στην ενοποίηση των κεφαλαιαγορών με την «απόσχιση» των «6»

Η δημιουργία μιας άτυπης ομάδας έξι μεγάλων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την επιτάχυνση των αποφάσεων για την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών και την ενίσχυση της επενδυτικής ισχύος της Ευρώπης, προκαλεί αντιδράσεις από μικρότερα κράτη-μέλη. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο λεγόμενος συνασπισμός «E6», στον οποίο συμμετέχουν η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ολλανδία και η Πολωνία, με συνάντηση των υπουργών Οικονομικών τους στο Βερολίνο για την αναζήτηση συμβιβασμών γύρω από την Ένωση Κεφαλαιαγορών και την κεντρική εποπτεία των αγορών.

Ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, Μάκης Κεραυνός, εξέφρασε έντονο προβληματισμό για τη σκοπιμότητα ενός τέτοιου σχήματος, προειδοποιώντας ότι μια ξεχωριστή δομή εντός της ΕΕ μπορεί να στείλει λάθος μήνυμα σε μια περίοδο όπου η Ένωση επιχειρεί να περιορίσει τον κατακερματισμό. Όπως υπογράμμισε, η Ευρώπη έχει ανάγκη από ενιαίο τραπεζικό σύστημα, βαθύτερες κεφαλαιαγορές και κοινή κατεύθυνση στην οικονομική πολιτική, όχι από πρωτοβουλίες που μπορεί να εκληφθούν ως αποφάσεις των «μεγάλων» εις βάρος των υπολοίπων.

Η συζήτηση δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Η ΕΕ προσπαθεί εδώ και χρόνια να δημιουργήσει μια βαθύτερη Ένωση Κεφαλαιαγορών, ώστε οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις να διοχετεύονται ευκολότερα σε επενδύσεις, επιχειρήσεις, καινοτομία και υποδομές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εντάξει το σχέδιο αυτό στη νέα στρατηγική για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, με στόχο να μειωθούν τα εμπόδια που κρατούν τις αγορές κεφαλαίου κατακερματισμένες ανά χώρα.

Το διακύβευμα είναι μεγάλο: η Ευρώπη αναζητά τρόπους να ανταγωνιστεί αποτελεσματικότερα τις ΗΠΑ, όπου η Wall Street προσφέρει πολύ βαθύτερη και πιο ενοποιημένη αγορά χρηματοδότησης. Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει ότι η πρόσβαση σε κεφάλαια παραμένει συχνά πιο δύσκολη και πιο εξαρτημένη από τις τράπεζες. Για τους πολίτες, σημαίνει ότι μεγάλο μέρος των αποταμιεύσεων δεν μετατρέπεται εύκολα σε παραγωγικές επενδύσεις εντός της ΕΕ.

Ωστόσο, η πρωτοβουλία του E6 αγγίζει μία ευαίσθητη πτυχή, δηλαδή ποιος αποφασίζει για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομικής ενοποίησης; Παρότι οι έξι χώρες αντιπροσωπεύουν τη μεγάλη πλειονότητα της οικονομικής ισχύος και του πληθυσμού της ΕΕ, μικρότερα κράτη φοβούνται ότι ένα κλειστό σχήμα μπορεί να προδιαμορφώνει αποφάσεις πριν αυτές συζητηθούν στα θεσμικά όργανα της Ένωσης. Ανάλυση του Institut Jacques Delors σημείωσε ότι οι έξι χώρες αντιστοιχούν σε περίπου 70% του πληθυσμού και 72% του ΑΕΠ της ΕΕ, παρότι αποτελούν μόλις 22% των κρατών-μελών.

Ο Κεραυνός επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ταχύτητας και στην ανάγκη θεσμικής συνοχής. Από τη μία αναγνωρίζει ότι οι έξι μεγάλες οικονομίες μπορούν να λειτουργήσουν ως κινητήριες δυνάμεις. Από την άλλη, επιμένει ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν μπορεί να στηριχθεί σε παράλληλες διαδικασίες που αφήνουν εκτός μικρότερες χώρες, ειδικά όταν το ίδιο το ζητούμενο είναι η ενοποίηση και όχι η περαιτέρω διαφοροποίηση.

Η θέση αυτή αποκτά πρόσθετη βαρύτητα επειδή η Κύπρος ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2026. Στο πρόγραμμα της κυπριακής προεδρίας, η εμβάθυνση των κεφαλαιαγορών και η προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων περιλαμβάνονται μεταξύ των οικονομικών προτεραιοτήτων, με έμφαση στη διοχέτευση ιδιωτικών αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις.

Παράλληλα, η κυπριακή προεδρία έχει κληθεί να διαχειριστεί μια πυκνή ευρωπαϊκή ατζέντα: από τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και τις δημοσιονομικές πιέσεις λόγω ενεργειακού κόστους, έως το ψηφιακό ευρώ, την τελωνειακή μεταρρύθμιση και τη φορολογική συνεργασία. Το Συμβούλιο έχει ήδη προωθήσει νέο πλαίσιο για δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, με χρηματοδότηση μέσω δανεισμού της ΕΕ στις αγορές κεφαλαίου.

Στο πεδίο του ψηφιακού ευρώ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συνεχίζει τις προετοιμασίες, με πιθανή έκδοση από το 2029 εφόσον ολοκληρωθεί εγκαίρως η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Το θέμα συνδέεται ευρύτερα με την οικονομική κυριαρχία της Ευρώπης, την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκά συστήματα πληρωμών και τον ανταγωνισμό με τα ιδιωτικά ψηφιακά μέσα πληρωμής.

Ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών συνέδεσε, επίσης, τη συζήτηση για ευελιξία στους δημοσιονομικούς κανόνες με την ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η Λευκωσία προβάλλει ως παράδειγμα τη μείωση του δημόσιου χρέους και τη διατήρηση πλεονασμάτων, υποστηρίζοντας ότι αυτή η στρατηγική της επέτρεψε να αντιμετωπίσει κρίσεις χωρίς να χάσει τον έλεγχο των δημόσιων οικονομικών.