Μέρος των ευρωπαϊκών εξαγωγών χάλυβα και αλουμινίου κινδυνεύουν από υψηλότερους δασμούς στις ΗΠΑ

Σχεδόν οι μισές εξαγωγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες που περιέχουν χάλυβα ή αλουμίνιο κινδυνεύουν να επιβαρυνθούν με υψηλότερους δασμούς, σύμφωνα με προκαταρκτική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα δασμολογική πολιτική της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ. Η Ουάσινγκτον αναμόρφωσε στις αρχές Απριλίου το καθεστώς δασμών σε προϊόντα χάλυβα, αλουμινίου και χαλκού, αλλάζοντας τον τρόπο υπολογισμού τους. Αντί οι δασμοί να βασίζονται μόνο στην αξία του μετάλλου που περιέχεται σε ένα προϊόν, πλέον εφαρμόζονται στην πλήρη αξία του εισαγόμενου προϊόντος. Η Λευκή Οίκος υποστήριξε ότι η αλλαγή αποσκοπεί στην απλοποίηση της συμμόρφωσης, στην αντιμετώπιση της αποφυγής δασμών και στην ενίσχυση της αμερικανικής βιομηχανικής παραγωγής.

Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους που επικαλείται το POLITICO, η νέα μεθοδολογία μειώνει την εκτιμώμενη συνολική αξία των ευρωπαϊκών εξαγωγών που καλύπτονται από τους δασμούς από €67 δισ. σε περίπου €52 δισ. ετησίως. Ωστόσο, η μείωση αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ελάφρυνση για όλους τους εξαγωγείς. Περίπου €23 δισ. εξαγωγών χαρακτηρίζονται ως «μικτή περίπτωση», καθώς ενδέχεται να πληρώσουν υψηλότερους δασμούς από ό,τι στο προηγούμενο καθεστώς.

Η νέα δασμολογική δομή προβλέπει τρεις βασικές βαθμίδες. Τα προϊόντα που αποτελούνται εξ ολοκλήρου ή σχεδόν εξ ολοκλήρου από χάλυβα, αλουμίνιο ή χαλκό υπόκεινται σε δασμό 50% επί της πλήρους αξίας τους. Τα «παράγωγα» προϊόντα, δηλαδή αγαθά που περιέχουν σημαντική ποσότητα μετάλλου, όπως οικιακές συσκευές ή βιομηχανικός εξοπλισμός, επιβαρύνονται με δασμό 25%. Προϊόντα που κατασκευάζονται στο εξωτερικό αλλά χρησιμοποιούν αμερικανικής προέλευσης μέταλλα μπορούν να υπαχθούν σε χαμηλότερο συντελεστή 10%. Προϊόντα με περιεκτικότητα μετάλλου έως 15% εξαιρούνται από τους δασμούς Section 232.

Η αλλαγή ακολούθησε απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ τον Φεβρουάριο, η οποία ακύρωσε μέρος των προηγούμενων «ανταποδοτικών» δασμών που είχαν επιβληθεί με βάση την IEEPA, τον νόμο περί διεθνών οικονομικών εξουσιών έκτακτης ανάγκης. Οι δασμοί σε χάλυβα και αλουμίνιο, όμως, βασίζονται στο Section 232 του Trade Expansion Act του 1962, που επιτρέπει την επιβολή μέτρων για λόγους εθνικής ασφάλειας, και δεν επηρεάστηκαν από την απόφαση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει είτε την πλήρη εξαίρεση των προϊόντων χάλυβα από τους αμερικανικούς δασμούς είτε τη μείωση του σχετικού συντελεστή στο 15%, σε συμφωνία με το πλαίσιο εμπορικής συμφωνίας που είχε ανακοινωθεί το καλοκαίρι του 2025. Το κοινό ανακοινωθέν ΕΕ-ΗΠΑ προέβλεπε ότι ορισμένοι δασμοί Section 232, ιδίως στα αυτοκίνητα και στα ανταλλακτικά, θα περιορίζονταν σε συνδυασμένο συντελεστή 15%, υπό την προϋπόθεση ότι η ΕΕ θα προχωρούσε στις αναγκαίες νομοθετικές κινήσεις.

Η προκαταρκτική αποτίμηση της Κομισιόν δείχνει ότι από τα €52 δισ. εξαγωγών που καλύπτονται από τη νέα αμερικανική διακήρυξη, περίπου €28,3 δισ. θα ωφεληθούν από χαμηλότερους δασμούς ή εξαιρέσεις. Σε αυτά περιλαμβάνονται προϊόντα αξίας €17,6 δισ. που αφαιρέθηκαν πλήρως από τη δασμολογική λίστα και προϊόντα αξίας €10,7 δισ. που υπάγονται στο ανώτατο όριο του 15%. Το υπόλοιπο, άνω των €23 δισ., παραμένει εκτεθειμένο σε μεγαλύτερη επιβάρυνση.

Η ανησυχία στην Ευρώπη ενισχύεται από το γεγονός ότι οι αλλαγές τέθηκαν σε εφαρμογή μόλις τέσσερις ημέρες μετά την υπογραφή της σχετικής διακήρυξης, αφήνοντας περιορισμένο χρόνο προσαρμογής σε εξαγωγείς, τελωνειακές αρχές και επιχειρήσεις. Εμπορικοί αναλυτές σημειώνουν ότι η μετάβαση σε δασμό επί της πλήρους αξίας του προϊόντος μπορεί να αυξήσει σημαντικά την πραγματική επιβάρυνση για σύνθετα προϊόντα, ακόμη και όταν ο ονομαστικός συντελεστής φαίνεται χαμηλότερος.

Το θέμα έχει ήδη προκαλέσει τριβές στις Βρυξέλλες. Ευρωβουλευτές, με στήριξη της Γαλλίας, ζητούν να προστεθεί ρήτρα που θα καθυστερεί την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ έως ότου οι αμερικανικοί δασμοί στα παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου μειωθούν. Ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της επιτροπής διεθνούς εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, υποστήριξε ότι τα προϊόντα αυτά δεν θα πρέπει να επιβαρύνονται με δασμούς άνω του 15%, όπως προβλέπει το πνεύμα της συμφωνίας.