Μητσοτάκης για Γλυπτά του Παρθενώνα: «Δεν δανειζόμαστε τμήματα του δικού μας μνημείου»

Την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Αθήνα θέτει ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία με το Βρετανικό Μουσείο ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Σε άρθρο του στην εφημερίδα Guardian, ο Έλληνας πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η χώρα δεν μπορεί να αποδεχτεί ρύθμιση που θα την υποχρέωνε να αναγνωρίσει την κυριότητα του μουσείου επί των Γλυπτών, ούτε σχέδιο που θα σήμαινε ότι «δανειζόμαστε» τμήματα του δικού μας μνημείου.

Η παρέμβασή του έρχεται λίγες εβδομάδες αφότου ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, Νίκολας Κάλιναν, ανέφερε στους Financial Times ότι ο δεκάμηνος δανεισμός της ταπισερί Bayeux από τη Γαλλία θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως παράδειγμα διεθνούς συνεργασίας. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει ενιαίο πρότυπο για μια συμφωνία.

Ο Μητσοτάκης αντιτείνει ότι οι δύο περιπτώσεις διαφέρουν ουσιαστικά: τμήμα της ζωφόρου του Παρθενώνα βρίσκεται ήδη στην Αθήνα, ενώ, όπως επισημαίνει, κανείς δεν θα πρότεινε να χωριστεί στα δύο η Ταπισερί Μπαγιέ.

Οι συνομιλίες και το ενδεχόμενο συμφωνίας

Παρά τη διαφωνία για τη μορφή της συμφωνίας, ο πρωθυπουργός θεωρεί ότι η λύση παραμένει δυνατή με «πολιτική βούληση και θάρρος». Κατά τον ίδιο, η επανένωση των Γλυπτών θα μπορούσε να γίνει «το θεμέλιο μιας ευρείας και διαρκούς πολιτιστικής συνεργασίας μεταξύ των χωρών μας, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για εκθέσεις, ακαδημαϊκή έρευνα, συντήρηση και ανταλλαγές μεταξύ ελληνικών και βρετανικών μουσείων». Αυτό, γράφει, είναι «το έπαθλο».

Οι δηλώσεις του γίνονται ενώ διατυπώνονται αντικρουόμενες εκτιμήσεις για την πορεία των συνομιλιών ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και το Βρετανικό Μουσείο. Η Telegraph ανέφερε ότι βρίσκονται κοντά στην κατάρρευση, χαρακτηρισμό που αμφισβήτησαν πηγές κοντά στις διαπραγματεύσεις, αναγνωρίζοντας πάντως ότι εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών.

Ο Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στον Άντι Μπέρναμ, ο οποίος είχε παλαιότερα ταχθεί υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Ελλάδα. Πιο πρόσφατα, ο Μπέρναμ δήλωσε ότι η απόφαση ανήκει στο Βρετανικό Μουσείο.

Η διαμάχη για τα Γλυπτά, που αφαιρέθηκαν από τον Παρθενώνα στις αρχές του 19ου αιώνα από τον λόρδο Έλγιν και πωλήθηκαν στη βρετανική κυβέρνηση το 1816, παραμένει ανοιχτή εδώ και δεκαετίες. Το 2023 ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, επιβεβαίωσε ότι διεξάγονται συνομιλίες με την Ελλάδα, χωρίς να επιδιώκεται αλλαγή του βρετανικού νόμου του 1963 που περιορίζει τη μόνιμη απομάκρυνση αντικειμένων από τις συλλογές του μουσείου.

Το Βρετανικό Μουσείο δηλώνει ότι η θέση του και η διάθεσή του για συμφωνία παραμένουν αμετάβλητες.

Γιατί η Ταπισερί της Μπαγιέ είναι τόσο σημαντική

Παρά το όνομά της, η Ταπισερί της Μπαγιέ δεν είναι τεχνικά ταπισερί αλλά κέντημα με μάλλινες κλωστές πάνω σε λινό ύφασμα. Αποτελείται από εννέα λινά τμήματα και έχει μήκος περίπου 68,8 μέτρα και ύψος περίπου 50 εκατοστά. Έχει καταγραφεί στο πρόγραμμα «Μνήμη του Κόσμου» της UNESCO από το 2007.

Το έργο δημιουργήθηκε τον 11ο αιώνα και αφηγείται, μέσα από διαδοχικές σκηνές και σύντομες επιγραφές στα λατινικά, τα γεγονότα που οδήγησαν στη Νορμανδική κατάκτηση της Αγγλίας το 1066. Η αφήγηση ξεκινά το 1064 και κορυφώνεται στη Μάχη του Χέιστινγκς, στις 14 Οκτωβρίου 1066, όπου ο Γουλιέλμος, δούκας της Νορμανδίας, νίκησε τον Αγγλοσάξονα βασιλιά Χάρολντ Γκόντουινσον. Ο Χάρολντ σκοτώθηκε στη μάχη και ο Γουλιέλμος στέφθηκε βασιλιάς της Αγγλίας τα Χριστούγεννα του ίδιου έτους.

Η Ταπισερί δεν λειτουργεί όμως απλώς ως εικονογραφημένη περιγραφή μιας μάχης. Περιλαμβάνει 626 ανθρώπινες μορφές, 202 άλογα, 41 πλοία και δεκάδες κτίρια και αντικείμενα, καταγράφοντας με εξαιρετική λεπτομέρεια τον κόσμο του 11ου αιώνα: όπλα και πανοπλίες, πλοία, κάστρα, ενδυμασίες, ζώα, γεωργικές εργασίες, ακόμη και στοιχεία της καθημερινής ζωής.

Έτσι, το έργο αποτελεί ταυτόχρονα ιστορική αφήγηση, καλλιτεχνικό δημιούργημα και ένα εξαιρετικά σπάνιο τεκμήριο της μεσαιωνικής κοινωνίας. Η UNESCO το χαρακτηρίζει μοναδικό ιστορικό και τεκμηριωτικό έργο, καθώς δεν υπάρχει άλλο αντίστοιχο αντικείμενο με το οποίο να μπορεί να συγκριθεί άμεσα.