Παγκόσμιο Κύπελλο 2026: Ποιοι κερδίζουν και ποιοι πληρώνουν τον λογαριασμό

Το BBC δημοσιεύει άρθρο με εκτιμήσεις για τα οικονομικά αποτελέσματα του Μουντιάλ του 2026, το οποίο τελειώνει με το μεγάλο τελικό της Κυριακής 19 Ιουλίου. Αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο ήταν και μεγαλύτερο από κάθε προηγούμενη διοργάνωση. Η αύξηση των ομάδων από 32 σε 48 και ο μεγαλύτερος αριθμός αγώνων προσελκύουν περισσότερους θεατές, δημιουργώντας παράλληλα νέες ευκαιρίες για εμπορικά κέρδη. Την ώρα που οι κορυφαίοι ποδοσφαιριστές του κόσμου γράφουν ιστορία μέσα στα γήπεδα, δισεκατομμύρια δολάρια αλλάζουν χέρια έξω από αυτά. Ωστόσο, τα οικονομικά οφέλη δεν μοιράζονται ισότιμα. Υπάρχουν μεγάλοι κερδισμένοι, αλλά και αρκετοί χαμένοι.

Η FIFA είναι αναμφίβολα ο μεγαλύτερος οικονομικός νικητής της διοργάνωσης. Από το Παγκόσμιο Κύπελλο του Κατάρ το 2022 είχε έσοδα-ρεκόρ ύψους 7,6 δισ. δολαρίων. Στη διοργάνωση του 2026, που διεξάγεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά και στο Μεξικό, τα έσοδα αναμένεται να είναι ακόμη υψηλότερα.

Σύμφωνα με τη Marion Laboure, ανώτερη αναλύτρια της Deutsche Bank Research, τα συνολικά έσοδα της FIFA κατά τον τετραετή κύκλο της διοργάνωσης πλησιάζουν τα 13 δισ. δολάρια.

Τα χρήματα προέρχονται κυρίως από:
– τα τηλεοπτικά δικαιώματα,
– τις χορηγίες,
– τις άδειες χρήσης εμπορικών σημάτων,
– τα πακέτα φιλοξενίας,
– και την πώληση εισιτηρίων.

Η FIFA κερδίζει πλέον και από τη μεταπώληση εισιτηρίων μέσω της επίσημης πλατφόρμας της, κρατώντας προμήθεια τόσο από τον πωλητή όσο και από τον αγοραστή. Η περαιτέρω επέκταση της διοργάνωσης σε 64 ομάδες εξετάζεται ήδη. Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να φέρει στο Παγκόσμιο Κύπελλο χώρες με τεράστιες αγορές, όπως η Κίνα και η Ινδία, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο το παγκόσμιο κοινό και τα έσοδα.

Οι φίλαθλοι πληρώνουν ακριβά

Για τους φιλάθλους, η εμπειρία του Παγκοσμίου Κυπέλλου έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα δαπανηρή. Οι τιμές των εισιτηρίων έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, κυρίως λόγω της δυναμικής τιμολόγησης, με την οποία οι τιμές αυξάνονται όταν ανεβαίνει η ζήτηση. Ορισμένα εισιτήρια για τον τελικό στο MetLife Stadium του Νιου Τζέρσεϊ διατέθηκαν επίσημα σε τιμές που πλησίαζαν τις 33.000 δολάρια, ενώ στη δευτερογενή αγορά εμφανίστηκαν αγγελίες ακόμη και άνω των 2 εκατ. δολαρίων. Ο πρόεδρος της FIFA, Τζάνι Ινφαντίνο, υπερασπίστηκε τις τιμές, υποστηρίζοντας ότι βρίσκονται στα επίπεδα άλλων μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το κόστος, όμως, δεν περιορίζεται στα εισιτήρια. Οι φίλαθλοι πληρώνουν επίσης ακριβότερα:

• αεροπορικά εισιτήρια,
• ξενοδοχεία,
• φαγητό,
• και μετακινήσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η τιμή του τρένου προς το MetLife Stadium. Μια διαδρομή που συνήθως κόστιζε 12,90 δολάρια έφτασε προσωρινά τα 150 δολάρια κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης. Μετά τις αντιδράσεις, η τιμή μειώθηκε, αλλά παρέμεινε υψηλότερη από το συνηθισμένο.

Κέρδη για τηλεοπτικά δίκτυα και χορηγούς

Τα τηλεοπτικά δίκτυα έχουν πληρώσει τεράστια ποσά για τα δικαιώματα μετάδοσης, αλλά ταυτόχρονα αποκτούν τη δυνατότητα να εισπράξουν μεγάλα έσοδα από διαφημίσεις. Το Fox Sports φέρεται να κατέβαλε περίπου 485 εκατ. δολάρια για τα δικαιώματα μετάδοσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ένα διαφημιστικό μήνυμα διάρκειας 30 δευτερολέπτων κόστιζε κατά μέσο όρο από 200.000 έως 300.000 δολάρια. Στους αγώνες των Ηνωμένων Πολιτειών και στις τελευταίες φάσεις της διοργάνωσης, η τιμή μπορούσε να φτάσει τις 750.000 δολάρια.

Νέα εμπορική ευκαιρία αποτέλεσαν και τα διαλείμματα ενυδάτωσης. Παρότι η FIFA υποστηρίζει ότι καθιερώθηκαν αποκλειστικά για αγωνιστικούς λόγους, τα τηλεοπτικά δίκτυα αξιοποίησαν τον χρόνο για προβολή χορηγών και διαφημίσεων.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι τηλεθεατές του BBC και του ITV δεν είδαν αντίστοιχες διαφημίσεις. Το BBC δεν μεταδίδει εμπορικές διαφημίσεις, ενώ το ITV υπόκειται σε περιορισμούς ως προς τον συνολικό διαφημιστικό χρόνο.

Οι επίσημοι χορηγοί, όπως η Adidas και η Coca-Cola, καταβάλλουν πολύ μεγάλα ποσά για να συνδέσουν το όνομά τους με τη διοργάνωση, αλλά αποκτούν παγκόσμια προβολή.

Περιορισμένα οφέλη για τις διοργανώτριες πόλεις

Οι 16 πόλεις που φιλοξενούν αγώνες στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά και στο Μεξικό υποδέχθηκαν χιλιάδες φιλάθλους και τουρίστες.

Η FIFA εκτίμησε ότι η διοργάνωση θα προσθέσει περίπου 41 δισ. δολάρια στην παγκόσμια οικονομία, εκ των οποίων τα 17 δισ. θα αφορούν την οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών. Υπολόγισε επίσης ότι θα δημιουργηθούν περίπου 185.000 θέσεις εργασίας.

Ωστόσο, οικονομολόγοι και ειδικοί σε μεγάλα έργα αμφισβητούν το κατά πόσο οι διοργανώτριες πόλεις αποκομίζουν μακροπρόθεσμα οφέλη.

Ο Alexander Budzier, ειδικός στη διαχείριση μεγάλων έργων στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, υποστηρίζει ότι πολλές πόλεις καταγράφουν πτώση στον αριθμό των συνηθισμένων επισκεπτών, καθώς αρκετοί αποφεύγουν τον συνωστισμό και την αναστάτωση της διοργάνωσης.

Παράλληλα, οι περισσότερες νέες θέσεις εργασίας είναι προσωρινές και χαμηλά αμειβόμενες, κυρίως στους τομείς της εστίασης, της φιλοξενίας και των καταλυμάτων.

Όπως επισημαίνει, η διοργάνωση μπορεί να δημιουργεί θέσεις εργασίας, αλλά όχι απαραίτητα μόνιμο πλούτο για την τοπική κοινωνία.

Τα ουσιαστικότερα οφέλη συνήθως προκύπτουν όταν μια μεγάλη αθλητική διοργάνωση συνδέεται με έργα ανάπλασης, νέες κατοικίες και σύγχρονες υποδομές. Στην περίπτωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2026, όμως, χρησιμοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό ήδη υπάρχοντα γήπεδα, ξενοδοχεία και συγκοινωνιακά δίκτυα.

Ρεκόρ στις πωλήσεις εμφανίσεων

Οι πωλητές αθλητικών ειδών συγκαταλέγονται στους μεγάλους κερδισμένους.

Η Nike ανακοίνωσε ότι οι πωλήσεις εμφανίσεων εθνικών ομάδων ήταν υπερδιπλάσιες σε σχέση με το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022.

Η φανέλα της Αγγλίας ήταν η πιο δημοφιλής για την εταιρεία και ακολούθησαν εκείνες της Γαλλίας, της Βραζιλίας, της Ολλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Για την Adidas, πρώτη σε πωλήσεις ήταν η εμφάνιση του Μεξικού.

Η JD Sports κατέγραψε επίσης πωλήσεις-ρεκόρ στις φανέλες της Αγγλίας, ενώ η εμφάνιση της Σκωτίας αναδείχθηκε συνολικά στην πιο εμπορική της διοργάνωσης για την εταιρεία.

Οι ποδοσφαιρικές φανέλες δεν χρησιμοποιούνται πλέον μόνο στο γήπεδο. Έχουν εξελιχθεί σε καθημερινό κομμάτι της μόδας, ιδιαίτερα για τους νέους της Generation Z, οι οποίοι δείχνουν αυξημένο ενδιαφέρον για ρετρό σχέδια και παλιές εμφανίσεις.

Η αυξημένη ζήτηση, ωστόσο, έχει οδηγήσει και σε μεγάλη κυκλοφορία απομιμήσεων, καθώς οι επίσημες φανέλες γίνονται ολοένα ακριβότερες.

Απογοήτευση για τα ξενοδοχεία

Παρά τις υψηλές προσδοκίες, πολλά ξενοδοχεία στις διοργανώτριες πόλεις δεν κατέγραψαν την αύξηση κρατήσεων που περίμεναν. Στη Βρετανική Κολομβία του Καναδά, οι κρατήσεις για τον Ιούνιο και τον Ιούλιο κινούνταν χαμηλότερα από προηγούμενες χρονιές, παρότι το Βανκούβερ φιλοξένησε επτά αγώνες.

Παρόμοια ήταν η εικόνα και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ενώσεις ξενοδόχων κατηγόρησαν τη FIFA ότι δέσμευσε μεγάλο αριθμό δωματίων για τις ανάγκες της, δημιουργώντας την εντύπωση ότι υπήρχε μεγαλύτερη ζήτηση από την πραγματική. Η FIFA απέρριψε τις κατηγορίες.

Πριν από τη διοργάνωση, περίπου οκτώ στους δέκα ξενοδόχους στις Ηνωμένες Πολιτείες ανέφεραν ότι οι κρατήσεις ήταν χαμηλότερες από τις αρχικές προβλέψεις τους.

Τα Παγκόσμια Κύπελλα δεν δημιουργούν απαραίτητα συνεχόμενες εβδομάδες με γεμάτα ξενοδοχεία. Συνήθως προκαλούν μεγάλη ζήτηση μόνο τις ημέρες των αγώνων.

Ιστορικά έσοδα για τις στοιχηματικές εταιρείες

Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 αναμένεται να αποτελέσει τη μεγαλύτερη στοιχηματική διοργάνωση όλων των εποχών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της εταιρείας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Macquarie, το συνολικό ποσό των στοιχημάτων μπορεί να φτάσει τα 50 δισ. δολάρια, δηλαδή περίπου 500 εκατ. δολάρια ανά αγώνα.

Η αύξηση οφείλεται κυρίως στους περισσότερους αγώνες, καθώς η διεύρυνση του αριθμού των ομάδων αύξησε το συνολικό πρόγραμμα σε περισσότερες από 100 αναμετρήσεις.

Η Flutter Entertainment, στην οποία ανήκουν εταιρείες όπως οι Paddy Power, Betfair και Sky Bet, εκτίμησε ότι τα ποσά που στοιχηματίστηκαν θα μπορούσαν να είναι διπλάσια σε σχέση με το 2022.

Ιδιαίτερα δημοφιλές έχει γίνει το ζωντανό στοίχημα, στο οποίο οι παίκτες τοποθετούν στοιχήματα κατά τη διάρκεια του αγώνα, αντιδρώντας άμεσα σε όσα συμβαίνουν στο γήπεδο.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αγορά αθλητικού στοιχήματος αναπτύσσεται ραγδαία μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου το 2018, η οποία επέτρεψε στις πολιτείες να το νομιμοποιήσουν.

Σε πολιτείες όπου το αθλητικό στοίχημα παραμένει παράνομο, όπως η Καλιφόρνια και το Τέξας, έχουν αναπτυχθεί οι λεγόμενες «αγορές προβλέψεων». Οι πλατφόρμες αυτές δεν ταξινομούνται πάντα ως τυχερά παιχνίδια, με αποτέλεσμα να προσελκύουν μεγάλο αριθμό νεότερων χρηστών.

Ένα τεράστιο αθλητικό και εμπορικό προϊόν

Το Παγκόσμιο Κύπελλο παραμένει η μεγαλύτερη ποδοσφαιρική γιορτή στον πλανήτη. Ταυτόχρονα, όμως, είναι ένα τεράστιο εμπορικό προϊόν.

Η FIFA, οι τηλεοπτικοί σταθμοί, οι χορηγοί, οι εταιρείες αθλητικών ειδών και οι στοιχηματικές πλατφόρμες έχουν τη δυνατότητα να αποκομίσουν τεράστια κέρδη.

Αντίθετα, οι φίλαθλοι έρχονται αντιμέτωποι με υψηλές τιμές, ενώ οι διοργανώτριες πόλεις και τα ξενοδοχεία συχνά διαπιστώνουν ότι τα αναμενόμενα οικονομικά οφέλη είναι μικρότερα και πιο προσωρινά από όσο είχε αρχικά υπολογιστεί.