Πιερρακάκης στο Ευρωκοινοβούλιο: «Η οικονομία της ευρωζώνης μπορεί να αντέξει αυτό το νέο σοκ»

Την ανάγκη η Ευρώπη να περάσει από την «ανθεκτικότητα στην επίθεση» και να διαμορφώσει ενεργά το μέλλον της, υπογράμμισε ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας σήμερα στην επιτροπή οικονομικών υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε μια συγκυρία που όπως είπε αποτελεί «σημείο καμπής» για την Ευρώπη.

«Ο κόσμος αλλάζει γρήγορα και κινούμαστε σε μια νέα τάξη πραγμάτων», σημείωσε, τονίζοντας ότι η Ευρώπη οφείλει «να γίνει μια δύναμη που επιλέγει, διαμορφώνει και αποφασίζει για το μέλλον της».

Παρά την ανθεκτικότητα που επέδειξε η ευρωζώνη τα τελευταία χρόνια, από την πανδημία έως την ενεργειακή κρίση, ο υπουργός Οικονομικών προειδοποίησε ότι οι σημερινές και μελλοντικές προκλήσεις απαιτούν πιο ενεργητική στάση – να δημιουργηθεί χώρος για ανάπτυξη. Όπως είπε, τα σημερινά επίπεδα ανάπτυξης «δεν επαρκούν» για να αντιμετωπιστούν οι μελλοντικές προκλήσεις, όπως οι δημογραφικές πιέσεις και τα ζητήματα παραγωγικότητας, καλώντας σε ευρύτερες μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.

«Η ανθεκτικότητα είναι άμυνα, αλλά τώρα πρέπει να περάσουμε στην επίθεση», με στόχο μια ισχυρότερη και πιο αυτόνομη Ευρώπη, ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ενέργεια, επισημαίνοντας ότι «η ενέργεια σημαίνει κυριαρχία, ασφάλεια και προστασία των πολιτών», ενώ δεν απέκλεισε σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Όπως ανέφερε, τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν αύξηση του πληθωρισμού και επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, με την αβεβαιότητα να καθίσταται ως «η νέα κανονικότητα».

Στο πεδίο της οικονομικής πολιτικής, τόνισε ότι η ανακούφιση προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις είναι απαραίτητη, αλλά «τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά», δίνοντας προτεραιότητα στην προστασία των πιο ευάλωτων. «Καμία ευρωπαϊκή στρατηγική δεν θα πετύχει αν δεν είναι κοινωνικά δίκαιη», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η δημοσιονομική ευελιξία υπάρχει, αλλά θα πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή και εντός των συμφωνημένων κανόνων.

Αναφερόμενος στα συμπεράσματα του Διεθνές Νομισματικού Ταμείου, σημείωσε ότι τα μη στοχευμένα μέτρα συχνά ωφελούν περισσότερο τα υψηλότερα εισοδήματα, επιβεβαιώνοντας την ανάγκη για καλύτερο σχεδιασμό πολιτικών. Τόνισε, επίσης, ότι σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι επιλογές της ΕΕ μετά το 2022, όπως η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών, έχουν ήδη περιορίσει τις επιπτώσεις της κρίσης.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ψηφιακό ευρώ, τονίζοντας ότι αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη νομισματική κυριαρχία και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών. «Κάθε μήνας μετράει», σημείωσε, επισημαίνοντας την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών, ώστε η Ευρώπη να μην χάσει το πλεονέκτημα στην ψηφιοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Όπως σημείωσε, το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα βρίσκεται σε φάση ταχείας ψηφιοποίησης, με διαφορετικές προσεγγίσεις από μεγάλες οικονομίες. Αναφερόμενος στις ΗΠΑ, επισήμανε ότι δεν προχωρούν σε ψηφιακό δολάριο, αλλά βασίζονται σε stablecoins, ενώ η Κίνα ακολουθεί την αντίθετη κατεύθυνση, προωθώντας αποκλειστικά ένα ψηφιακό νόμισμα. Σε αυτό το πλαίσιο, τόνισε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική πρέπει να βασίζεται σε δημόσια υποδομή, με «πυρήνα το ψηφιακό ευρώ», το οποίο όπως είπε μπορεί να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ, επιτρέποντας παράλληλα την ανάπτυξη ιδιωτικής καινοτομίας γύρω από αυτό.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι σήμερα «το 95% των stablecoins είναι συνδεδεμένα με το δολάριο και λιγότερο από 1% με το ευρώ», κάτι που, όπως υπογράμμισε, καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη προώθησης του ψηφιακού ευρώ. «Αν δεν κινηθούμε γρήγορα, θα χάσουμε μια τεράστια ευκαιρία να ενισχύσουμε τον διεθνή ρόλο του ευρώ», προειδοποίησε.

Αναφερόμενος στην τεχνητή νοημοσύνη, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να εστιάσει στην ενίσχυση της τεχνολογικής της κυριαρχίας, επισημαίνοντας πως συχνά «υπερεκτιμούμε το παρόν και υποτιμούμε το μέλλον». Όπως είπε, η βασική πρόκληση είναι η ανάγκη για παγκόσμιο συντονισμό στη διακυβέρνηση της τεχνολογίας, σε μια περίοδο όπου ο πολυμερής συντονισμός δοκιμάζεται.

Καταλήγοντας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης προειδοποίησε ότι τα διακυβεύματα είναι ιδιαίτερα υψηλά και εξέφρασε την ελπίδα ότι η διεθνής συνεργασία θα προχωρήσει έγκαιρα, χωρίς να χρειαστεί να προηγηθεί κάποιο αρνητικό γεγονός.

Ολόκληρη η εισηγητική τοποθέτηση του Κυριάκου Πιερρακάκη       

«Είναι μεγάλη μου χαρά και τιμή να βρίσκομαι στην Επιτροπή σήμερα για τον πρώτο οικονομικό διάλογο ως πρόεδρος του Eurogroup. Ανυπομονώ για την ανταλλαγή απόψεών στις πολλές προκλήσεις που έχουν να αντιμετωπίσουν οι οικονομίες μας και είναι πραγματικά ένα σημείο καμπής αυτό που ζούμε από γεωπολιτική, περιβαλλοντική και τεχνολογική σκοπιά. Οι αλλαγές μεταβάλλουν τον κόσμο που ζούμε. Υπάρχει κατακερματισμός στην παγκόσμια οικονομία και κινούμαστε σε μια νέα τάξη πραγμάτων παγκοσμίως.

Ο κόσμος αλλάζει λοιπόν και μεταβάλλεται γοργά. Το ίδιο και η Ευρώπη. Σε αυτό το περιβάλλον η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμένει μια γεωγραφική ζώνη που απλώς αντιδρά. Πρέπει να γίνουμε μια δύναμη. Μια δύναμη που επιλέγει, διαμορφώνει και αποφασίζει για το μέλλον της. Η οικονομία της Ευρωζώνης έδειξε μεγάλη ανθεκτικότητα μετά τους εξωγενείς κλυδωνισμούς και τις επιθέσεις που δέχτηκε στην πανδημία, τον αδικαιολόγητο πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, την ελληνική κρίση και τους εμπορικούς τριγμούς. Τώρα έχουμε μια ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη και το ερώτημα είναι αν μπορούμε να έχουμε αυτή την ενεργειακή κρίση να επηρεάζει πάλι τις οικονομίες μας και να δείχνει ότι έχουμε στρατηγικές εξαρτήσεις. Γι’ αυτό η ενέργεια είναι συνώνυμο της κυριαρχίας, της ασφάλειας και της προστασίας των πολιτών. Είναι δύσκολο να προβλέψουμε πόσο σοβαρές θα είναι οι προεκτάσεις της ενεργειακής κρίσης.

Βρισκόμαστε λοιπόν σε ένα οικονομικό σταυροδρόμι. Η ΕΚΤ και το ΔΝΤ έχουν δημοσιεύσει τις προβλέψεις τους για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη με διαφορετικές υποθέσεις εργασίας ο καθένας και κοιτάζουν τις διάφορες υποθέσεις ανάλογα με την προβλεπόμενη ένταση και διάρκεια. Υπάρχουν διαφορετικά σενάρια που μας δίνουν διαφορετικές πληροφορίες, όμως η κατάσταση είναι ιδιαίτερα μεταβαλλόμενη και η αβεβαιότητα είναι σε ψηλά επίπεδα.

Η αβεβαιότητα τείνει να γίνει το νέο περιβάλλον στο οποίο λειτουργούμε. Οι εξελίξεις δεν είναι πια γραμμικές και ενδέχεται να καταλήξουμε σε ένα εντελώς διαφορετικό σενάριο.

Το Eurogroup παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, αξιοποιώντας αναλύσεις της Επιτροπής, της ΕΚΤ, του ΔΝΤ και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Επιτρέψτε μου να εστιάσω στην νομισματική πολιτική. Λάβαμε υπόψη όσα ανέφερε το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ την περασμένη εβδομάδα. Η ΕΚΤ θα πράξει ό,τι χρειαστεί. Η νομισματική πολιτική είναι σε καλή κατάσταση και προσηλωμένη στην επαναφορά του πληθωρισμού στον στόχο του 2%. Η σταθερότητα των τιμών αποτελεί τη βάση της εμπιστοσύνης των πολιτών, όμως και η δημοσιονομική πολιτική έχει καθοριστικό ρόλο σε αυτό.

Πολλές κυβερνήσεις λαμβάνουν μέτρα για να μετριάσουν το βάρος των υψηλών τιμών ενέργειας για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Η προστασία των ευάλωτων ομάδων είναι απαραίτητη για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης και οικονομικής σταθερότητας. Καμία ευρωπαϊκή στρατηγική δεν μπορεί να πετύχει αν δεν είναι κοινωνικά δίκαιη.

Είμαστε ωστόσο απολύτως συνειδητοποιημένοι ότι, για τον περιορισμό του πληθωρισμού, είναι σημαντικό τα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης να είναι προσωρινά και στοχευμένα, ώστε οι τιμές να συνεχίσουν να λειτουργούν ως κίνητρο περιορισμού της κατανάλωσης.

Παράλληλα, τα μέτρα δεν πρέπει να θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα. Δεν μπορούμε να απαντάμε σε κάθε κρίση με μηχανισμούς που θα δημιουργήσουν μια νέα κρίση, εάν δεν είναι σωστά σχεδιασμένοι και στοχευμένοι. Ο δημοσιονομικός χώρος είναι περιορισμένος μετά τα προηγούμενα «σοκ», σε μια περίοδο που καλούμαστε να ανταποκριθούμε σε μεγάλες επενδυτικές και αμυντικές ανάγκες. Η δημοσιονομική πολιτική πρέπει, προφανώς, να λειτουργεί εντός του πλαισίου των κοινά συμφωνημένων κανόνων, οι οποίοι ήδη παρέχουν έναν βαθμό ευελιξίας που μπορεί να αξιοποιηθεί κατάλληλα υπό τις παρούσες συνθήκες.

Εάν οι συνθήκες επιδεινωθούν, θα επανεξετάσουμε και θα προσαρμόσουμε τις επιλογές μας.

Επιτρέψτε μου να προσθέσω ότι στο χθεσινό Eurogroup είχαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση από το ΔΝΤ. Δύο σημεία ξεχωρίζουν: πρώτον, τα μη στοχευμένα μέτρα καταλήγουν κυρίως να ωφελούν τους πιο εύπορους αντί για τους πιο αδύναμους, με αναλογία 3 προς 1 τόσο στα καύσιμα όσο και στην ηλεκτρική ενέργεια. Γι’ αυτό και η Επιτροπή προωθεί μέτρα στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα ως τα καταλληλότερα σε αυτό το οικονομικό περιβάλλον.

Δεύτερον, το ΔΝΤ έδειξε ότι ο αντίκτυπος της κρίσης είναι κατά 12% μικρότερος χάρη στη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών από το 2022. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι τα μέτρα πρέπει αφενός να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα, αφετέρου να ευθυγραμμίζονται με τις μακροπρόθεσμες στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ – επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και ενεργειακή κυριαρχία.

Το Eurogroup θα συνεχίσει να παρακολουθεί και να συντονίζει τις εθνικές δημοσιονομικές πολιτικές και θα προβούμε στην αποτίμηση της δημοσιονομικής κατεύθυνσης τον Ιούλιο.

Είμαι αισιόδοξος ότι η οικονομία της ευρωζώνης μπορεί να αντέξει αυτό το νέο σοκ. Ωστόσο, όπως έχω επισημάνει, η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί στρατηγική ανάπτυξης αλλά άμυνα.  Η Ευρώπη πρέπει πλέον να περάσει στην επίθεση.

Αν περιοριστούμε στην διαφύλαξη της ανθεκτικότητας, κινδυνεύουμε να διαχειριζόμαστε τη σταθερότητα αντί να χτίζουμε ανάπτυξη. Πολλά διαρθρωτικά προβλήματα επιβαρύνουν τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας και την ευημερία. Με τα σημερινά επίπεδα ανάπτυξης δεν θα καταφέρουμε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας, δημογραφικές πιέσεις, υστέρηση παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας, ζητήματα οικονομικής ασφάλειας και νομισματικής κυριαρχίας.

Η αντιμετώπιση αυτών απαιτεί μια ευρεία ατζέντα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την κυριαρχία μας. Και η κυριαρχία δεν σημαίνει απομόνωση, σημαίνει να έχουμε επιλογές όταν άλλοι προσπαθούν να μας τις στερήσουν. Το Eurogroup δεσμεύεται πλήρως να συμβάλει στη δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων.

Ξεκινώντας από την ενέργεια: η απάντησή μας πρέπει να είναι σαφής και δομημένη. Ενέργεια, επενδύσεις, χρηματοπιστωτική και ψηφιακή ισχύς. Σεβόμαστε πλήρως τις αρμοδιότητες του Συμβουλίου Ενέργειας, όμως οι υπουργοί Οικονομικών διατηρούν ενεργό ρόλο, καθώς η ενέργεια είναι κεντρική για την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ασφάλεια.

Υπάρχει ευρεία συναίνεση ότι, ενώ ο ιδιωτικός τομέας θα διαδραματίσει βασικό ρόλο στη μετάβαση σε ένα εγχώριο ενεργειακό σύστημα, απαλλαγμένο από την εξάρτηση στα ορυκτά, και ο δημόσιος τομέας πρέπει να συμβάλει σε αυτό. Αναγνωρίζεται επίσης ότι η ενέργεια αποτελεί κοινό δημόσιο αγαθό με σαφή ευρωπαϊκή διάσταση. Οι αποτελεσματικές αγορές ενέργειας και οι διασυνδεδεμένες υποδομές είναι απολύτως κρίσιμες, θα έλεγα υπαρξιακές.

Ένας ακόμη τομέας όπου απαιτείται επείγουσα πρόοδος είναι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Η Ευρώπη δεν έχει έλλειψη αποταμιεύσεων, αλλά μεγάλο μέρος επενδύεται εκτός Ευρώπης. Η Ευρώπη δεν είναι αδύναμη, απλώς δεν επενδύει αρκετά στον εαυτό της, και αυτό πρέπει να αλλάξει. Απαιτούνται βαθιές, ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές με επαρκή ρευστότητα, ώστε οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις να κατευθύνονται σε παραγωγικές επενδύσεις εντός της Ευρώπης. Παράλληλα, ένας ανταγωνιστικός και ενοποιημένος τραπεζικός τομέας είναι εξίσου κρίσιμος.

Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η ασφάλεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος απέναντι σε κυβερνοαπειλές. Αυτό μας φέρνει στη ψηφιακή χρηματοδότηση. Η ανάγκη για ψηφιακό ευρώ είναι πλέον ξεκάθαρη: αν δεν αναπτύξουμε ευρωπαϊκές λύσεις, θα εισάγουμε λύσεις μαζί με τις εξαρτήσεις τους. Ένα ψηφιακό ευρώ θα ενισχύσει τη νομισματική κυριαρχία, την ανθεκτικότητα των πληρωμών και θα προσφέρει μια πλατφόρμα για καινοτομία.

Υπάρχει ήδη πρόοδος σε επίπεδο Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και ελπίζω ότι οι διαπραγματεύσεις θα ολοκληρωθούν εντός του έτους. Δεν είναι πλέον κρίσιμης σημασίας τα χρόνια,  αλλά οι μήνες. Πρέπει, επομένως, να κινηθούμε γρήγορα.

Η ψηφιοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα, τόσο μέσω του ψηφιακού ευρώ όσο και μέσω ιδιωτικής καινοτομίας (π.χ. κανονισμός MiCA), είναι καθοριστική για την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ.

Κλείνοντας, θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι πρόσφατα καλωσορίσαμε τη Βουλγαρία ως 21ο μέλος της ευρωζώνης, κάτι που αποδεικνύει τη διαρκή ελκυστικότητα του ευρώ. Η Ευρώπη διαθέτει ταλέντο, πόρους και δυνατότητες. Τώρα πρέπει να αποδείξουμε ότι διαθέτουμε και την αποφασιστικότητα».