Τράπεζα Πειραιώς: Σε τροχιά αβεβαιότητας η παγκόσμια οικονομία

Σε καθεστώς αυξημένης αβεβαιότητας εισέρχεται η παγκόσμια οικονομία, καθώς η κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων, οι πιέσεις στην αγορά ενέργειας και η αναμονή για το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες δημιουργούν νέα δεδομένα για τις διεθνείς αγορές και τη νομισματική πολιτική.

Σύμφωνα με την έκθεση Global Macro Trends του Οκτωβρίου 2026, που εκπόνησε η Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης και Επενδυτικής Στρατηγικής της Τράπεζας Πειραιώς, η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, παρά το δυσμενές διεθνές περιβάλλον.

Ωστόσο, οι πρόδρομοι οικονομικοί δείκτες προειδοποιούν για μια ήπια επιβράδυνση της αναπτυξιακής δυναμικής, την ώρα που οι πληθωριστικές πιέσεις και η αβεβαιότητα γύρω από την εμπορική πολιτική επανέρχονται στο προσκήνιο.

Το μεγαλύτερο βάρος των κινδύνων φαίνεται να συγκεντρώνεται στην Ευρώπη, η οποία παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη στις αναταράξεις της διεθνούς αγοράς ενέργειας.

Ενέργεια και γεωπολιτική στο επίκεντρο των κινδύνων

Η συνέχιση των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αποσταθεροποίησης της παγκόσμιας οικονομίας.

Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση της Τράπεζας Πειραιώς, το αυξημένο κόστος ασφάλισης των πλοίων και μεταφοράς του αργού πετρελαίου, σε συνδυασμό με τις σοβαρές ζημιές σε ενεργειακές υποδομές που έχουν περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα διύλισης, συντηρούν τις πιέσεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.

Η κατάσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία ενόψει της χειμερινής περιόδου, με την Ευρώπη να βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση λόγω της εξάρτησής της από τις εισαγωγές ενέργειας και των ασυνήθιστα χαμηλών, για την εποχή, επιπέδων πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου.

Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τον κίνδυνο διατήρησης υψηλών ενεργειακών τιμών, με άμεσες επιπτώσεις στο κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων, στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και στην πορεία του πληθωρισμού.

Παράλληλα, η έκθεση αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, καθώς το αποτέλεσμά τους θα μπορούσε να επηρεάσει τις εξελίξεις στα πολεμικά μέτωπα και, κατ’ επέκταση, το διεθνές οικονομικό περιβάλλον.

Fed και ΕΚΤ σε στάση αναμονής

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας και στην ανάγκη ελέγχου του πληθωρισμού.

Η Τράπεζα Πειραιώς εκτιμά ότι και οι δύο κεντρικές τράπεζες είναι πολύ πιθανό να διατηρήσουν αμετάβλητη τη νομισματική πολιτική τους στις προσεχείς συνεδριάσεις, αναμένοντας σαφέστερες ενδείξεις για την πορεία των τιμών.

Η αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξη του ενεργειακού κόστους περιορίζει τα περιθώρια ευελιξίας, καθώς μια νέα έξαρση των πληθωριστικών πιέσεων θα μπορούσε να καταστήσει αναγκαία τη διατήρηση περιοριστικών χρηματοδοτικών συνθηκών για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με τις συγκλίνουσες εκτιμήσεις της αγοράς που παρατίθενται στην έκθεση, ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ, με βάση τον δείκτη προσωπικών καταναλωτικών δαπανών (PCE), αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,6% το 2026, προτού υποχωρήσει στο 2,5% το 2027.

Αντίστοιχα, στην Ευρωζώνη ο μέσος πληθωρισμός εκτιμάται στο 3% για το 2026 και στο 2,6% για το 2027, στοιχείο που αποτυπώνει την επιμονή των πιέσεων στις τιμές.

ΗΠΑ: Ανθεκτική οικονομία με «αγκάθι» το δημόσιο χρέος

Παρά τις διεθνείς αναταράξεις, η αμερικανική οικονομία διατηρεί ισχυρές αντοχές, με τα τελευταία οικονομικά στοιχεία και τους πρόδρομους δείκτες να παραμένουν σε σχετικά ικανοποιητικά επίπεδα.

Σημαντικό στήριγμα αποτελούν οι αυξημένες εταιρικές επενδύσεις, ιδιαίτερα σε δραστηριότητες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και οι ευνοϊκές συνθήκες στην αγορά εργασίας.

Η εικόνα αυτή αντανακλάται και στις προβλέψεις για την ανάπτυξη, με τις συγκλίνουσες εκτιμήσεις να τοποθετούν την αύξηση του αμερικανικού ΑΕΠ στο 2,2% τόσο το 2026 όσο και το 2027.

Ωστόσο, δύο παράγοντες εξακολουθούν να προκαλούν προβληματισμό.

Ο πρώτος αφορά την εξέλιξη του πληθωρισμού, ο οποίος ενδέχεται να περιορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να επηρεάσει την ιδιωτική κατανάλωση, βασικό πυλώνα της αμερικανικής οικονομίας.

Ο δεύτερος συνδέεται με τη συνεχιζόμενη αύξηση του δημόσιου χρέους, χωρίς να διαφαίνεται η υιοθέτηση ουσιαστικών διορθωτικών μέτρων. Σύμφωνα με την έκθεση, η κατάσταση αυτή έχει ήδη αρχίσει να αντανακλάται στην άνοδο των αποδόσεων των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού.

Ευρωζώνη: Καλύτερη ανάπτυξη, αλλά δημοσιονομικές και ενεργειακές προκλήσεις

Στην Ευρωζώνη, η οικονομική δραστηριότητα εξελίσσεται ευνοϊκότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις, με την αγορά εργασίας, την ενίσχυση των εξαγωγών και τις αυξημένες δαπάνες για άμυνα και υποδομές να προσφέρουν σημαντική στήριξη.

Θετικά συμβάλλουν και οι επενδύσεις σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, οι οποίες δημιουργούν προϋποθέσεις ενίσχυσης της παραγωγικότητας.

Παρά τα θετικά στοιχεία, οι αναπτυξιακές προοπτικές παραμένουν συγκρατημένες. Οι συγκλίνουσες εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση προβλέπουν αύξηση του ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά 1% το 2026 και 1,3% το 2027.

Στο δημοσιονομικό πεδίο, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η αύξηση του ήδη υψηλού δημόσιου χρέους ορισμένων κρατών-μελών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Γαλλία.

Η ανάγκη περιορισμού των δημοσιονομικών ανισορροπιών δημιουργεί δύσκολα πολιτικά και οικονομικά διλήμματα, καθώς οι κυβερνήσεις καλούνται να συνδυάσουν τη δημοσιονομική πειθαρχία με τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.

Την ίδια ώρα, οι διαπραγματεύσεις για τον νέο κοινοτικό προϋπολογισμό αναδεικνύουν εκ νέου τις διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ των χωρών του ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η απουσία κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας και τη στήριξη των επιχειρήσεων απέναντι στο υψηλό κόστος ενέργειας.

Η συγκεκριμένη εκκρεμότητα ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, εφόσον οι ενεργειακές πιέσεις παραμείνουν έντονες.

Κίνα: Ανάπτυξη 4,5% με κινητήριο δύναμη τις εξαγωγές

Στην Κίνα, η οικονομική δραστηριότητα παραμένει ισχυρή, παρά τη σταδιακή υποχώρηση της μακροπρόθεσμης αναπτυξιακής δυναμικής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η Τράπεζα Πειραιώς, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 4,5% σε ετήσια βάση το τρίτο τρίμηνο του 2026, έναντι 4,3% το προηγούμενο τρίμηνο.

Η επίδοση αυτή καθιστά εφικτή την επίτευξη του ετήσιου στόχου ανάπτυξης μεταξύ 4,5% και 5%, αν και η έκθεση εκτιμά ότι το τελικό αποτέλεσμα είναι πιθανότερο να κινηθεί κοντά στο χαμηλότερο άκρο του εύρους.

Βασικός μοχλός της κινεζικής οικονομίας παραμένουν οι εξαγωγές, οι οποίες ενισχύουν τη βιομηχανική παραγωγή, σε ένα περιβάλλον ιδιαίτερα χαμηλού πληθωρισμού και υποτονικής αύξησης των λιανικών πωλήσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, οι κινεζικές εξαγωγές σημείωσαν αύξηση 36,3% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο, έναντι 25% τον Αύγουστο, με την ισχυρή ζήτηση για προϊόντα τεχνολογίας και τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και τις αυξημένες αποστολές αυτοκινήτων, να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.

Αντίθετα, τα διαρθρωτικά προβλήματα στην αγορά ακινήτων εξακολουθούν να λειτουργούν ανασταλτικά για την οικονομική δραστηριότητα.

Θετική εξέλιξη αποτελεί η παράταση της εμπορικής εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έως τις 10 Ιανουαρίου 2027, περιορίζοντας προσωρινά έναν σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας για το παγκόσμιο εμπόριο.

Παγκόσμια ανάπτυξη με αντοχές, αλλά χωρίς περιθώρια εφησυχασμού

Η συνολική εικόνα που προκύπτει από την έκθεση της Τράπεζας Πειραιώς είναι εκείνη μιας παγκόσμιας οικονομίας που εξακολουθεί να αναπτύσσεται, αλλά με αυξανόμενους κινδύνους και σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των μεγάλων οικονομικών περιοχών.

Οι διεθνείς δείκτες οικονομικής δραστηριότητας υποδηλώνουν μια ήπια επιβράδυνση, ενώ η αβεβαιότητα γύρω από την εμπορική πολιτική ενισχύθηκε εκ νέου τον Σεπτέμβριο, έπειτα από αρκετούς μήνες αποκλιμάκωσης.

Παράλληλα, ο παγκόσμιος πληθωρισμός κινήθηκε ανοδικά τον ίδιο μήνα, επιβεβαιώνοντας ότι οι πιέσεις στις τιμές εξακολουθούν να αποτελούν βασική πρόκληση για τις οικονομίες και τις κεντρικές τράπεζες.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται, επομένως, ιδιαίτερα κρίσιμο. Η πορεία των πολεμικών συγκρούσεων, οι πολιτικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και η δυνατότητα της Ευρώπης να αντιμετωπίσει τις ενεργειακές και δημοσιονομικές προκλήσεις θα επηρεάσουν καθοριστικά τις οικονομικές προοπτικές του 2027.