Πώς ένα σπάνιο πουλί δημιούργησε ένα νέο μοντέλο τουρισμού στον Ισημερινό

Μία τυχαία ανακάλυψη στα ορεινά δάση του Ισημερινού πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες εξελίχθηκε σε ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα για το πώς η προστασία της βιοποικιλότητας μπορεί να συνδεθεί με την τοπική οικονομία, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και εισόδημα μέσα από τον οικοτουρισμό.

Σε ανάλυσή του ο Guardian, εξηγεί πως όλα ξεκίνησαν τον Νοέμβριο του 1997, όταν ομάδα με επικεφαλής τον Αμερικανό ορνιθολόγο Ρόμπερτ Ρίτζλι εξερευνούσε τα ορεινά δάση του νότιου Ισημερινού. Εκεί άκουσαν το παράξενο κάλεσμα ενός άγνωστου πουλιού. Επρόκειτο για ένα είδος που ήταν γνωστό στους κατοίκους της περιοχής ως «jocotoco», αλλά δεν είχε μέχρι τότε καταγραφεί από την επιστήμη.

Η ανακάλυψη του jocotoco antpitta οδήγησε το 1998 στη δημιουργία του Jocotoco Foundation, με αρχικό στόχο την αγορά και προστασία των δασών όπου ζούσε το σπάνιο πουλί.

Σχεδόν 30 χρόνια αργότερα, η δράση του οργανισμού έχει πάρει πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις. Διαχειρίζεται 19 προστατευόμενες περιοχές συνολικής έκτασης περίπου 50.000 εκταρίων, ενώ συνεργάζεται για την προστασία επιπλέον 82.000 εκταρίων ιδιωτικής και κοινοτικής γης. Στις περιοχές αυτές ζουν περισσότερα από 1.350 είδη πτηνών, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 80% των ειδών του Ισημερινού και στο 12,5% όσων υπάρχουν παγκοσμίως.

Η δραστηριότητα, όμως, δεν περιορίζεται στην προστασία των οικοσυστημάτων. Το μοντέλο βασίζεται και στη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Κάτοικοι προσλαμβάνονται ως φύλακες των προστατευόμενων περιοχών, οδηγοί και εργαζόμενοι στον οικοτουρισμό, δημιουργώντας μια οικονομική εναλλακτική απέναντι στην υλοτομία, την κτηνοτροφία και άλλες δραστηριότητες που επιβαρύνουν τα δάση.

Το birdwatching αποτελεί πλέον αναπτυσσόμενη τουριστική αγορά στον Ισημερινό. Η χώρα διαθέτει περισσότερα από 1.600 είδη πτηνών και προσελκύει εξειδικευμένες τουριστικές ομάδες από όλο τον κόσμο. Σε ορισμένες περιοχές, αγρότες έχουν μετατρέψει τη γη τους σε μικρά φυσικά καταφύγια, διαπιστώνοντας ότι οι επισκέπτες που ταξιδεύουν για να παρατηρήσουν σπάνια πουλιά μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερο εισόδημα από τη γεωργία ή την κτηνοτροφία.

Η οικονομική σημασία του τουρισμού φαίνεται και από τα στοιχεία του ίδιου του Jocotoco Foundation. Πριν από την πανδημία, τα έσοδα από τον οικοτουριστικό βραχίονα Jocotours κάλυπταν περίπου το 20% των λειτουργικών εξόδων του οργανισμού. Όταν οι τουριστικές δραστηριότητες ανεστάλησαν το 2020, χάθηκαν περίπου 110.000 δολάρια εσόδων.

Παράλληλα, η περιβαλλοντική αποκατάσταση αποδίδει αποτελέσματα. Στο καταφύγιο Canandé, πρώην βοσκότοποι και εκτάσεις καλλιέργειας κακάο ανέκτησαν μέσα σε περίπου 30 χρόνια το 90% της βιομάζας και του αριθμού ειδών που καταγράφονται σε ώριμα δάση, ενώ επέστρεψε περίπου το 75% των αρχικών ειδών.