Ράπισμα στο Ελεγκτικό Συνέδριο της ΕΕ: Δικαίωση Κοβέσι για τις έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας

Το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακύρωσε σήμερα απόφαση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία είχε απορριφθεί αίτημα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για την κοινοποίηση πληροφοριών από μέλη του προσωπικού του. Απόφαση που επηρεάζει και τις έρευνες που διεξάγει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία την Ελλάδα.

Η υπόθεση αφορά αίτημα που είχε υποβάλει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, βάσει του άρθρου 19 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Κατάστασης, προκειμένου να επιτραπεί σε υπαλλήλους να διαβιβάσουν πληροφορίες που απέκτησαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Το Γενικό Δικαστήριο, επικαλούμενο τις αρχές της καλόπιστης συνεργασίας και της θεσμικής ισορροπίας, υπογράμμισε ότι κάθε θεσμικό όργανο της ΕΕ οφείλει να ενεργεί εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων που του αναθέτουν οι Συνθήκες.

Η Γενική Εισαγγελέας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λάουρα Κοβέσι, χαιρέτισε την απόφαση στην υπόθεση T-99/25, τονίζοντας:

«Πρόκειται για μια ιστορική απόφαση, οι συνέπειες της οποίας, ελπίζω, θα γίνουν πλήρως κατανοητές σε όλα τα θεσμικά όργανα, τους φορείς, τις υπηρεσίες και τους οργανισμούς της ΕΕ. Το Δικαστήριο της ΕΕ το κατέστησε απολύτως σαφές: οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι προς το συμφέρον της ΕΕ και τα θεσμικά όργανα που λαμβάνουν αιτήματα για άρση ασυλιών δεν μπορούν να καθορίσουν τους όρους υπό τους οποίους η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εξουσιοδοτείται να διεξάγει αυτές τις έρευνες. Οι κανόνες εμπιστευτικότητας και οι ασυλίες υπάρχουν για την προστασία της ορθής λειτουργίας των θεσμικών οργάνων και όχι για να εμποδίσουν την αποκάλυψη της αλήθειας. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θα συνεχίσει να εκπληρώνει την εντολή της ανεξάρτητα και αμερόληπτα, καθοδηγούμενη μόνο από αποδεικτικά στοιχεία και το νόμο».

Απόφαση με ιδιαίτερο βάρος και για την Ελλάδα

Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερο βάρος και για την Ελλάδα, όπου η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπό τη Λάουρα Κοβέσι έχει ανοίξει κρίσιμες έρευνες για υποθέσεις με ευρωπαϊκά κονδύλια, διαφθορά και πιθανή ζημία στα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ.

Στο επίκεντρο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, η υπόθεση της σύμβασης 717 για τον σιδηρόδρομο και η τραγωδία των Τεμπών, η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ για τις αγροτικές επιδοτήσεις, αλλά και μεγάλες έρευνες για τελωνειακή απάτη και απώλειες ΦΠΑ μέσω του λιμανιού του Πειραιά. Η Κοβέσι έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν λειτουργεί ως «ξένος» μηχανισμός παρέμβασης, αλλά ως θεσμός της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αποστολή την προστασία των χρημάτων των Ευρωπαίων φορολογουμένων.

Την ίδια ώρα, η επικεφαλής της EPPO έχει επισημάνει τα εμπόδια που συναντούν οι έρευνες στην Ελλάδα, ιδίως λόγω του θεσμικού πλαισίου για την ποινική ευθύνη πολιτικών προσώπων και των διαδικασιών άρσης ασυλίας. Η ίδια έχει συνδέσει ευθέως το άρθρο 86 του Συντάγματος με δυσκολίες στη διερεύνηση υποθέσεων όπως τα Τέμπη και ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ζητήσει την άρση ασυλίας βουλευτών για να μπορέσει να προχωρήσει σε έρευνες που αφορούν πιθανή απάτη με ευρωπαϊκές αγροτικές ενισχύσεις.

Το ελληνικό σκέλος αναδεικνύει ακριβώς το διακύβευμα της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου, καθώς τα θεσμικά όργανα και οι εθνικές αρχές δεν μπορούν να χρησιμοποιούν κανόνες εμπιστευτικότητας, ασυλίες ή εσωτερικές διαδικασίες ως ανάχωμα απέναντι στη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Για την Κοβέσι, το μήνυμα είναι σαφές, ότι όπου υπάρχουν υποψίες για απάτη, διαφθορά ή κατάχρηση ευρωπαϊκών πόρων, η έρευνα πρέπει να φτάνει μέχρι τέλους, ανεξάρτητα από την ιδιότητα ή τη θέση των εμπλεκομένων.

Υπενθυμίζουμε ότι η EPPO έχει επισήμως εκφράσει ανησυχίες για εξελίξεις στην Ελλάδα που, κατά την ίδια, επηρεάζουν την ανεξάρτητη και αποτελεσματική λειτουργία της, μεταξύ άλλων λόγω αλλαγών στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και ζητημάτων γύρω από τους Ευρωπαίους Εντεταλμένους Εισαγγελείς, ενώ η κα Κοβέσι έχει επίσης ασκήσει κριτική για ασυλίες πολιτικών προσώπων που δυσχεραίνουν τις έρευνες της EPPO.

Το σκεπτικό

Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, τα «συμφέροντα της Ένωσης» που μπορούν να δικαιολογήσουν την άρνηση άδειας για αποκάλυψη πληροφοριών στο πλαίσιο δικαστικών διαδικασιών πρέπει να είναι συμφέροντα ιδιαίτερης βαρύτητας και ζωτικής σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι κάτι τέτοιο δεν προέκυπτε από την προσβαλλόμενη απόφαση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Παράλληλα, το Δικαστήριο απέρριψε τη θέση του ΕΕΣ, το οποίο είχε συνδέσει την ακρόαση μαρτύρων με το ζήτημα της ασυλίας των προσώπων που βρίσκονται υπό έρευνα. Όπως έκρινε, η προσέγγιση αυτή βασιζόταν σε εσφαλμένη ερμηνεία του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε ακόμη ότι η αρμοδιότητα ενός θεσμικού οργάνου να αξιολογεί αν πρέπει να αρθεί η ασυλία δεν του παρέχει εξουσία να αμφισβητεί την εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ως προς τα πραγματικά περιστατικά ή τον τρόπο διεξαγωγής μιας έρευνας. Σε διαφορετική περίπτωση, όπως επισημαίνεται, θα περιοριζόταν η δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να ασκεί πλήρως τις αρμοδιότητές της βάσει του κανονισμού που τη διέπει.

Για τα προηγούμενα αιτήματα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σχετικά με την άρση ασυλίας, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο δεν είχε λάβει έγκυρη απόφαση. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι είναι προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μπορεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να συλλέγει πρόσθετα αποδεικτικά στοιχεία κατά τη διάρκεια της έρευνας, μεταξύ άλλων μέσω καταθέσεων αξιωματούχων της ΕΕ.

Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο ώστε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να συνεχίσει την έρευνά της, συγκεντρώνοντας αμερόληπτα στοιχεία τόσο υπέρ όσο και κατά των προσώπων που βρίσκονται υπό διερεύνηση και λαμβάνοντας τα μέτρα που προβλέπει το ισχύον νομικό πλαίσιο.