Σκιές σύγκρουσης συμφερόντων στον «Ηρακλή»: Επόπτης με δεσμούς σε servicer;

Η διαχείριση των «κόκκινων» δανείων στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα κεφάλαια της μεταμνημονιακής περιόδου. Οι καταγγελίες δανειοληπτών και δικηγόρων για τις πρακτικές ορισμένων εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), οι διαφωνίες γύρω από πλειστηριασμούς και ρυθμίσεις οφειλών, όλο αυτό τομπέρδεμα που προσπάθησανοι servicers να κάνουν με την  απόφαση του Αρείου Πάγου για τους τόκους του νόμου Κατσέλη, και τα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα του εποπτικού πλαισίου, έχουν οδηγήσει σε έντονη κοινωνική και θεσμική αντίδραση.

Παρά το γεγονός ότι η Τράπεζα της Ελλάδος είναι η αρμόδια αρχή για την αδειοδότηση και εποπτεία των servicers και τις δηλώσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος κατά την ακρόασή του στη Βουλή για τη ανανέωση τρίτης θητείας στην Τράπεζα της Ελλάδας, οοποίος τα βρήκε όλα «τέλεια», ο κόσμος αντιμετωπίζει μια άλλη πραγματικότητα. Σε αυτή την πραγματικότητα πληθαίνουν διαρκώς οι φωνές που ζητούν αυστηρότερο έλεγχο, μεγαλύτερη διαφάνεια και ουσιαστική λογοδοσία. Τα τελευταία χρόνια, τόσο διεθνείς οργανισμοί όσο και ευρωπαϊκοί θεσμοί έχουν επισημάνει την ανάγκη ενίσχυσης της διαφάνειας και της αποτελεσματικής εποπτείας στον χώρο της διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ενώσεις καταναλωτών, δανειοληπτικές οργανώσεις, δικηγόροι και επαγγελματικοί φορείς περνούν πλέον από τις δημόσιες καταγγελίες σε θεσμικές και νομικές ενέργειες, ζητώντας να διερευνηθούν ευθύνες των εποπτικών αρχών και να εξεταστούν ζητήματα που αφορούν ολόκληρη την αρχιτεκτονική του συστήματος διαχείρισης των «κόκκινων» δανείων. Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελεί η υπόθεση του διορισμού Ανεξάρτητου Επόπτη του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής», η οποία εγείρει ερωτήματα για ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων λόγω των σχέσεων μεταξύ της εταιρείας που ανέλαβε τον εποπτικό ρόλο και εταιρείας διαχείρισης απαιτήσεων (servicer). Πρόκειται για μια υπόθεση που έρχεται στη δμηοσιότητα με αφορμή εξώδικη δήλωση που απηύθυναν προς τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, η ΙΝΚΑ/Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος, η Ομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας Πελοποννήσου, Νοτιοδυτικής Ελλάδας, Ζακύνθου, Κεφαλληνίας και Ιθάκης (ΟΕΕΣΠ), ο Εμπορικός Σύλλογος Κεφαλλονιάς «Η Κράνη» και η Ένωση Καταναλωτών «Η Δικαίωση».

Το εξώδικο κοινοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, στον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, στον Υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και στον Πρόεδρο της Βουλής, με αίτημα να διανεμηθεί στους αρχηγούς όλων των κοινοβουλευτικών κομμάτων. Με την κίνηση αυτή οι υπογράφοντες ζητούν από τις αρμόδιες αρχές να εξετάσουν συγκεκριμένες πράξεις και παραλείψεις που, κατά την άποψή τους, σχετίζονται με τη λειτουργία του συστήματος διαχείρισης των «κόκκινων δανείων» και την εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Πιο συγκεκριμένα, ερωτήματα σύγκρουσης συμφερόντων εγείρει η ανάθεση καθηκόντων Ανεξάρτητου Επόπτη για το πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής ΙΙΙ» στην AEGIS S.K. Financial Advisory Consulting Engineering (Σ. Κ. Αιγίς Σύμβουλοι Επενδύσεων και Σχεδιασμού ΕΠΕ), δεδομένων των δημόσια καταγεγραμμένων σχέσεων στελεχών της με την EuPraxis FSI (ή ΕΥΠΡΑΞΙΣ FSI), ανώνυμη εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις.

Σύμφωνα με τη σύμβαση που υπογράφηκε στις 19 Απριλίου 2024, επί υπουργίας Κωστή Χατζηδάκη, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανέθεσε στην AEGIS S.K. την παροχή υπηρεσιών Ανεξάρτητου Επόπτη, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 16 του ν. 4649/2019, για την επανεισαγωγή του προγράμματος «Ηρακλής ΙΙΙ», που αφορά την παροχή κρατικών εγγυήσεων σε τιτλοποιήσεις πιστωτικών ιδρυμάτων.

Η σύμβαση προέβλεπε την υποβολή τριών εκθέσεων, μεταξύ των οποίων ενδιάμεση έκθεση στις 16 Αυγούστου 2024 και τελική έκθεση στις 28 Φεβρουαρίου 2025. Τα παραδοτέα θα αποστέλλονταν στη σχετική ομάδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την Commission’s Hercules Case Team, και στη συνέχεια στην αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η EuPraxis FSI είναι αδειοδοτημένη από την Τράπεζα της Ελλάδος ως Εταιρεία Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις. Στον επίσημο πίνακα της ΤτΕ εμφανίζεται με αρχική άδεια από τις 19 Απριλίου 2019 και τελευταία έγκριση στις 17 Δεκεμβρίου 2024.

Παράλληλα, ο επικεφαλής,διευθύνων εταίρος Σ.Κ. ΑΙΓΙΣ είναι και ιδρυτής και μέτοχος της EuPraxis FSI ΑΕΔΑΔΠ. Η πληροφορία αυτή, σε συνδυασμό με τον ρόλο της AEGIS ως Ανεξάρτητου Επόπτη του «Ηρακλή», δημιουργεί εύλογο ερώτημα για το αν εξετάστηκε επαρκώς ενδεχόμενη πραγματική, δυνητική ή φαινομενική σύγκρουση συμφερόντων. Επιπλέον το ίδιο πρόσωπο προβάλει στην Ελλάδα και μία πλατφόρμα διαχείρισης δανείων, που βρίσκεται όμως  υπό τον έλεγχο αλλοδαπού νομικού προσώπου.

Με βάση τα επιβεβαιωμένα δημόσια στοιχεία, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η AEGIS είχε πράγματι το ρόλο του Ανεξάρτητου Επόπτη, αυτό τεκμηριώνεται από τη σύμβαση.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν, πριν και κατά τη διάρκεια της ανάθεσης, οι αρμόδιες αρχές και ο τότε υπουργός αξιολόγησαν επαρκώς τις συνδέσεις με αδειοδοτημένο servicer και αν υπήρξαν ασφαλιστικές δικλείδες ώστε να αποκλειστεί οποιαδήποτε σύγκρουση συμφερόντων.