Στον πάτο της ΕΕ η Ελλάδα στις δαπάνες για την εκπαίδευση με μόλις 3,3% του ΑΕΠ

Ιδιαίτερα χαμηλά στην ευρωπαϊκή κατάταξη βρίσκεται η Ελλάδα όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2023.

Η χώρα μας διέθεσε για την παιδεία μόλις το 3,3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), ποσοστό που την κατατάσσει δεύτερη από το τέλος μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χαμηλότερη επίδοση καταγράφει μόνο η Ρουμανία με 3,0% του ΑΕΠ ενώ αμέσως πάνω από την Ελλάδα βρίσκεται η Μάλτα με 3,4%.

Εάν συγκριθεί με το μέσο όρο της ΕΕ, όπου οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση ανήλθαν το 2023 στο 4,7% του ΑΕΠ, η χώρα μας υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες. Σε αναλογικούς όρους, το ελληνικό ποσοστό είναι περίπου 30% χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, αποτυπώνοντας τη σημαντική απόσταση που χωρίζει τη χώρα από το ευρωπαϊκό επίπεδο χρηματοδότησης της εκπαίδευσης ως ποσοστό της οικονομίας.

Μεγάλη η ψαλίδα με τη Βόρεια Ευρώπη

Στην άλλη άκρη της κατάταξης βρίσκονται χώρες που κατευθύνουν αισθητά μεγαλύτερο μέρος του ΑΕΠ τους στην εκπαίδευση. Πρώτη είναι η Σουηδία με 6,8%, ακολουθούν η Φινλανδία με 6,3% και το Βέλγιο με 6,2%.

Η σύγκριση με την Ελλάδα είναι χαρακτηριστική: η Σουηδία διαθέτει για τη δημόσια εκπαίδευση, ως ποσοστό του ΑΕΠ της, περισσότερο από το διπλάσιο σε σχέση με την Ελλάδα.

Η διαφορά μεταξύ των δύο χωρών φθάνει τις 3,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Χαμηλές επιδόσεις εμφανίζουν επίσης η Μάλτα, η Ουγγαρία και άλλες χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης, ωστόσο η ελληνική περίπτωση ξεχωρίζει καθώς βρίσκεται μόλις μία θέση πάνω από την τελευταία της ευρωπαϊκής κατάταξης.

Σταθερός ο ευρωπαϊκός μέσος όρος, χαμηλότερα από το 2020

Συνολικά στην ΕΕ, οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση —από την προσχολική έως και την τριτοβάθμια βαθμίδα— αντιστοιχούσαν το 2023 στο 4,7% του ΑΕΠ, παραμένοντας αμετάβλητες σε σχέση με το 2022.

Σε σύγκριση, ωστόσο, με το 2020 καταγράφεται υποχώρηση κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Εκείνη τη χρονιά οι δαπάνες είχαν φθάσει στο 5% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, το υψηλότερο επίπεδο από το 2012, οπότε και ξεκίνησε η συγκεκριμένη συλλογή στοιχείων.

Τα στοιχεία αφορούν το σύνολο της δημόσιας χρηματοδότησης της εκπαίδευσης, από την προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση έως την τριτοβάθμια.

Η Ελλάδα κάτω και από χώρες με χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα

Η κατάταξη αναδεικνύει ακόμη μία ενδιαφέρουσα πτυχή: ως ποσοστό του ΑΕΠ, η Ελλάδα βρίσκεται χαμηλότερα από χώρες όπως η Βουλγαρία (περίπου 4,4%), η Λιθουανία (περίπου 4,3%), η Λετονία (περίπου 4,3%), η Πολωνία (περίπου 4,5%) και η Σλοβακία (περίπου 4,9%).

Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το ύψος των δαπανών καθορίζει την ποιότητα ή την αποτελεσματικότητα ενός εκπαιδευτικού συστήματος, ούτε ότι τα ποσοστά του ΑΕΠ μεταφράζονται απευθείας σε αντίστοιχες δαπάνες ανά μαθητή. Αποτελεί, όμως, έναν κρίσιμο δείκτη της δημοσιονομικής προτεραιότητας που δίνει κάθε χώρα στην εκπαίδευση σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας της.

Και σε αυτόν ακριβώς τον δείκτη η εικόνα για την Ελλάδα είναι σαφής: 3,3% έναντι 4,7% στην ΕΕ, με τη χώρα να βρίσκεται στην προτελευταία θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης για το 2023.