Στροφή της Ελλάδας στα αγαθά της πράσινης μετάβασης – Υποχωρούν οι εισαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών

Μια πρώτη ολοκληρωμένη εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική οικονομία συμμετέχει στην ευρωπαϊκή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση παρουσιάζει η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), δημοσιεύοντας για πρώτη φορά στοιχεία σχετικά με τις επιχειρήσεις που εισάγουν Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials – CRM) και Αγαθά Μηδενικών Εκπομπών (Net-Zero Industry Goods – NZIG) για την περίοδο 2021-2023.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 2023 δραστηριοποιήθηκαν στην εισαγωγή κρίσιμων πρώτων υλών 294 επιχειρήσεις, έναντι 274 το 2022, ενώ οι επιχειρήσεις που εισήγαγαν αγαθά μηδενικών εκπομπών αυξήθηκαν στις 2.458 από 2.379 ένα χρόνο νωρίτερα.

Παρά την αύξηση του αριθμού των επιχειρήσεων, η αξία των εισαγωγών CRM υποχώρησε σημαντικά στα 671,7 εκατ. ευρώ από 1,57 δισ. ευρώ το 2022, ενώ αντίθετα οι εισαγωγές αγαθών μηδενικών εκπομπών διαμορφώθηκαν στο υψηλό επίπεδο των 1,19 δισ. ευρώ.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη σταδιακή μετατόπιση της ελληνικής αγοράς προς εξοπλισμό που συνδέεται με την ενεργειακή μετάβαση. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, οι εισαγωγές αγαθών μηδενικών εκπομπών αντιστοιχούσαν το 2023 στο 1,6% της συνολικής αξίας των ελληνικών εισαγωγών, παρουσιάζοντας ανοδική πορεία σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Αντίθετα, το μερίδιο των κρίσιμων πρώτων υλών υποχώρησε στο 0,9%, από 2,1% το 2021. Συνολικά, οι δύο αυτές κατηγορίες αντιστοιχούν περίπου στο 3% των συνολικών εισαγωγών της χώρας κατά την τριετία.

Στις κρίσιμες πρώτες ύλες κυρίαρχη θέση το 2023 κατέλαβε ο χαλκός, με εισαγωγές αξίας 507 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 75,5% του συνόλου των εισαγωγών CRM. Ακολούθησαν ο βωξίτης, ο φώσφορος, το μαγνήσιο και το μαγγάνιο.

Αντίστοιχα, στα αγαθά μηδενικών εκπομπών πρωταγωνιστούν οι τεχνολογίες φωτοβολταϊκών συστημάτων, κυρίως οι μετατροπείς (inverters), με εισαγωγές ύψους 509,3 εκατ. ευρώ.

Ακολουθούν οι υποδομές ηλεκτρικού δικτύου, οι ανεμογεννήτριες, οι τεχνολογίες μπαταριών και οι αντλίες θερμότητας, αποτυπώνοντας τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται στην ενεργειακή αναβάθμιση και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η προέλευση των εισαγωγών. Το 2023 το 76% των κρίσιμων πρώτων υλών προήλθε από τρίτες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από εξωτερικούς προμηθευτές για στρατηγικά υλικά. Στα αγαθά μηδενικών εκπομπών, το ποσοστό των εισαγωγών από τρίτες χώρες διαμορφώθηκε στο 56,6%, ενώ το υπόλοιπο 43,4% προήλθε από κράτη-μέλη της ΕΕ.

Η ΕΛΣΤΑΤ επισημαίνει ότι η νέα αυτή στατιστική καταγραφή εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο παρακολούθησης της πράσινης μετάβασης και της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων, σε μια περίοδο όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες τόσο για τις κρίσιμες πρώτες ύλες όσο και για τον εξοπλισμό που απαιτείται για την επίτευξη των στόχων μηδενικών εκπομπών.