Συμβούλιο της Ευρώπης: Καταδικαστική για την Ελλάδα η νέα έκθεση για υποκλοπές και ελευθερία του Τύπου

Καταδικαστική για την Ελλάδα αλλά και την Κομισιόν είναι η νέα έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Πλατφόρμας Προώθησης της Προστασίας της Δημοσιογραφίας και της Ασφάλειας των Δημοσιογράφων για την ελευθερία του Τύπου, που αφιερώνει σημαντικό μέρος στις υποθέσεις υποκλοπών εις βάρος δημοσιογράφων και στις «στρατηγικές αγωγές» με στόχο την οικονομική και ηθική εξόντωση τους (SLAPP).

«Η Ουγγαρία και η Ελλάδα είναι οι δυο χώρες στις οποίες έγιναν συστάσεις από την εξεταστική επιτροπή της Ευρωβουλής για τη χρήση των spyware (PEGA), οι οποίες κυρώθηκαν και από την Ολομέλεια στις 15 Ιουνίου του 2023» προσθέτει, καλώντας τα κράτη-μέλη να θεσμοθετήσουν την πλήρη απαγόρευση της πώλησης κι εξαγωγής τέτοιων λογισμικών (σ.σ. υπενθυμίζεται ότι από την Ελλάδα υπάρχει τουλάχιστον μια επισήμως επιβεβαιωμένη εξαγωγή του) κι ένα λεπτομερές νομικό πλαίσιο για τη χρήση του, που θα είναι συμβατό με τους ευρωπαϊκούς κανόνες προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η έκθεση κάνει, επίσης, ειδική αναφορά στην υπόθεση παρακολούθησης του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη. «Στην Ελλάδα, οι ποινικές έρευνες για τη χρήση spyware για τη μόλυνση του τηλεφώνου του Θανάση Κουκάκη και άλλων δημοσιογράφων – το λεγόμενο «Predatorgate» – δεν έχουν ξεκαθαρίσει το τοπίο ούτε έχουν προσφέρει εγγυήσεις ότι η παρακολούθηση τους ήταν αναγκαία, νόμιμη και αναλογική. Επιπλέον, τον Οκτώβριο του 2023, οι ελληνικές αρχές κατηγορήθηκαν ότι υπονόμευσαν τη σχετική έρευνα της Ανεξάρτητης Αρχής για τη Διασφάλιση του Αδιάβλητου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ). Οι δικαστικές αρχές, επίσης, κάλεσαν ένα πρώην και ένα νυν μέλος του ΔΣ της ΑΔΑΕ (σ.σ. αναφέρεται στους Κατερίνα Παπανικολάου και Στέφανο Γκρίτζαλη) ως υπόπτους για τη διαρροή στοιχείων της έρευνας στον Κουκάκη». Η αναφορά της δικαστικής πορείας της υπόθεσης καταλήγει με την υπενθύμιση της διαταγής της αιφνίδιας μεταφοράς της έρευνας στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης μοιάζει, τέλος, να μην πείθεται και από τη νομοθετική «απαγόρευση» των spyware που εισήγαγε η κυβέρνηση τον Δεκέμβριο του 2022. Υπογραμμίζει πως τα «νομικά θέματα γύρω από την παρακολούθηση δημοσιογράφων παραμένουν θολά» ενώ, την ίδια ώρα, δεν έχει τιμωρηθεί κανείς για τις παρακολουθήσεις που έχουν ήδη καταγγελθεί. Επισημαίνει επίσης πως μένει να αποδειχθεί στην πράξη αν η Ελλάδα θα εφαρμόσει τις συστάσεις που της έχουν γίνει για την προστασία του Τύπου.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης, ωστόσο, αναγνωρίζει σημαντικό μερίδιο της ευθύνης για τις παραβιάσεις του κράτους δικαίου στην Κομισιόν. Ειδικότερα για το θέμα των spyware, η έκθεση εγκαλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αποτυχία της να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για τα σκάνδαλα υποκλοπών με χρήση των παράνομων spyware Predator και Pegasus, με τα οποία στοχοποιήθηκαν δημοσιογράφοι, ακτιβιστές και πολιτικά πρόσωπα τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, την Ουγγαρία, τη Γαλλία και την Ισπανία.