Συναγερμός στα ομόλογα: Εκτοξεύεται το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων

Οι μαζικές πωλήσεις στις διεθνείς αγορές ομολόγων εντάθηκαν την Τρίτη, επαναφέροντας στο προσκήνιο έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες: την απότομη αύξηση του κόστους δανεισμού.

Η νέα αναταραχή αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία των επενδυτών για τον πληθωρισμό, τα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και τη συνεχή διόγκωση του δημόσιου χρέους, σε μια συγκυρία κατά την οποία η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή πιέζει εκ νέου προς τα πάνω τις τιμές της ενέργειας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ιαπωνία: Στο 3% η απόδοση του 10ετούς ομολόγου για πρώτη φορά μετά από 30 χρόνια

Οι φόβοι για τον πληθωρισμό, η δημοσιονομική επιβάρυνση και οι προσδοκίες για ταχύτερες αυξήσεις επιτοκίων από την Τράπεζα της Ιαπωνίας πιέζουν την αγορά ομολόγων

Η απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού κρατικού ομολόγου έφτασε στο 3% για πρώτη φορά από το 1996, ενώ ισχυρές πιέσεις καταγράφηκαν και στις αγορές κρατικού χρέους των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γερμανίας και της Βρετανίας.

Δημόσιο χρέος, ενεργειακό σοκ και τεχνητή νοημοσύνη

Ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, με πρώτη τις ΗΠΑ, έχουν δει το δημόσιο χρέος τους να αυξάνεται δραστικά τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, οι πολεμικές συγκρούσεις από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή έχουν ενισχύσει τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, τροφοδοτώντας νέες πληθωριστικές πιέσεις.

Στην ήδη επιβαρυμένη εικόνα προστίθεται και ένας ακόμη παράγοντας: οι μεγάλες εκδόσεις εταιρικών ομολόγων από τεχνολογικούς ομίλους, οι οποίοι αναζητούν τεράστια κεφάλαια για να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις τους στην τεχνητή νοημοσύνη.

Η αυξημένη προσφορά τίτλων πιέζει συνολικά την αγορά ομολόγων, την ώρα που το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ έχει πλέον ξεπεράσει τα 40 τρισ. δολάρια.

Οι κυβερνήσεις βλέπουν το κόστος χρηματοδότησης να ανεβαίνει

Η αύξηση των αποδόσεων δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο για τις αγορές. Μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους και, σταδιακά, σε ακριβότερο χρήμα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Τον Αύγουστο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών παρενέβη στην αγορά μέσω αυξημένων επαναγορών χρέους, επιχειρώντας να περιορίσει τις πιέσεις στο κόστος δανεισμού.

Η απόδοση του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου κινείται πλέον κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 19 ετών. Υπενθυμίζεται ότι οι αποδόσεις των ομολόγων κινούνται αντίστροφα από τις τιμές τους: όταν οι τιμές υποχωρούν, οι αποδόσεις αυξάνονται.

«Πολλές ανεπτυγμένες αγορές έχουν δει το μακροπρόθεσμο κόστος χρηματοδότησής τους να αυξάνεται, καθώς οι ανάγκες δανεισμού τόσο από τον δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα έχουν ενισχυθεί», σημείωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της HSBC για την Ασία, Φρέντερικ Νόιμαν.

Ιαπωνία: Το τέλος μιας εποχής χαμηλών αποδόσεων

Η πιο εντυπωσιακή μεταβολή καταγράφεται στην Ιαπωνία.

Η απόδοση του 10ετούς ιαπωνικού κρατικού ομολόγου έφτασε στο 3% για πρώτη φορά εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες, εξέλιξη που μέχρι πρόσφατα θα θεωρούνταν σχεδόν αδιανόητη.

Για περισσότερο από μία δεκαετία, οι μαζικές αγορές ομολόγων από την Τράπεζα της Ιαπωνίας διατηρούσαν τα επιτόκια και τις αποδόσεις σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Η αντιστροφή αυτής της τάσης σηματοδοτεί μια βαθύτερη αλλαγή στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό περιβάλλον.

Για την Ιαπωνία, οι υψηλότερες αποδόσεις συνεπάγονται αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης του μεγαλύτερου δημόσιου χρέους μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών, την ώρα που η κυβέρνηση σχεδιάζει νέες, επιθετικές επενδύσεις.

«Είναι μια πραγματική αλλαγή καθεστώτος. Τα ιαπωνικά ομόλογα αποτελούσαν για μεγάλο χρονικό διάστημα την άγκυρα του παγκόσμιου σταθερού εισοδήματος», δήλωσε ο Prashant Newnaha, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής επιτοκίων της TD Securities.

«Τώρα αυτό έχει ανατραπεί».

Φόβοι για επαναφορά του πληθωρισμού

Η ένταση στη Μέση Ανατολή προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας.

Το Brent ενισχύθηκε σχεδόν κατά 2%, ξεπερνώντας τα 92 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη ανέβηκαν στα υψηλότερα επίπεδα από τον Μάρτιο.

Οι επενδυτές φοβούνται ότι μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών ενέργειας θα μπορούσε να ανατρέψει την πρόοδο που είχε επιτευχθεί στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και να υποχρεώσει τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις.

«Το αδιέξοδο στη Μέση Ανατολή κινδυνεύει να ωθήσει τις τιμές της ενέργειας υψηλότερα. Την ίδια στιγμή, έχουν ληφθεί λίγα μέτρα για τη σταθεροποίηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων», δήλωσε ο Tai Hui, επικεφαλής στρατηγικής αγοράς Ασίας-Ειρηνικού στην JPMorgan Asset Management, σχολιάζοντας τις εξελίξεις στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία.

ΗΠΑ: Στο 4,798% το 10ετές

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου εκτινάχθηκε στο 4,798%, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2025.

Η απόδοση του 30ετούς τίτλου διαμορφώθηκε στο 5,27%, μόλις έξι μονάδες βάσης χαμηλότερα από τα επίπεδα στα οποία βρισκόταν πριν από την παρέμβαση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών τον Αύγουστο.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, έχει επιχειρήσει να υποβαθμίσει τις ανησυχίες γύρω από την αύξηση του χρέους και των αποδόσεων, υποστηρίζοντας ότι οι απαισιόδοξες εκτιμήσεις παραβλέπουν τη δύναμη της αμερικανικής οικονομίας.

Έχει επίσης εκτιμήσει ότι η επίδραση των υψηλότερων ενεργειακών τιμών θα είναι προσωρινή.

Ευρώπη και Βρετανία σε υψηλά πολλών ετών

Οι πιέσεις είναι εξίσου έντονες στην Ευρώπη.

Η απόδοση του 10ετούς γερμανικού ομολόγου ανήλθε στο 3,35%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2011, καθώς τα νέα στοιχεία έδειξαν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ξεπέρασε το 3% τον Αύγουστο.

Η εξέλιξη ενίσχυσε τα στοιχήματα των επενδυτών ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε να προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο.

Στη Βρετανία, η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου σκαρφάλωσε στο 5,25%, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το 2008.

Συνολικά, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων σε Βρετανία και Ευρωζώνη κινούνται σε υψηλά άνω της δεκαετίας, καθώς οι φόβοι για νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων μεταβάλλουν ραγδαία τις προσδοκίες για τη νομισματική πολιτική.

Οι πραγματικές αποδόσεις πιέζουν τις ΗΠΑ

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει μία μόνο αιτία πίσω από την παγκόσμια άνοδο του κόστους δανεισμού.

«Στην Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο, η κίνηση οφείλεται περισσότερο στην αύξηση των πληθωριστικών προσδοκιών, ενώ στις ΗΠΑ οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις εξακολουθούν να καθοδηγούνται κυρίως από τις υψηλότερες πραγματικές αποδόσεις, αν και οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό έχουν επίσης αυξηθεί γρήγορα», σημείωσε η Frances Cheung, επικεφαλής στρατηγικής συναλλάγματος και επιτοκίων της OCBC.

Οι πραγματικές αποδόσεις αποτυπώνουν ουσιαστικά την απόδοση που απαιτεί ένας επενδυτής πάνω από τον πληθωρισμό και αποτελούν βασικό δείκτη του πραγματικού κόστους χρηματοδότησης κυβερνήσεων και επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με τον Michiel Tukker, ανώτερο αναλυτή επιτοκίων της ING, ο συνδυασμός οικονομικής ανάπτυξης, μεγαλύτερων δημοσιονομικών ελλειμμάτων και αυξημένων εκδόσεων ομολόγων ωθεί τις πραγματικές αποδόσεις υψηλότερα.

«Δεν υπάρχει εύκολη επιστροφή», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι είναι πλέον δύσκολο να εντοπιστούν επενδυτές πρόθυμοι να στοιχηματίσουν δυναμικά σε σημαντική αποκλιμάκωση των αποδόσεων.

Ο κίνδυνος μετάδοσης στις παγκόσμιες αγορές

Η άνοδος των αποδόσεων μπορεί να εξελιχθεί σε αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία, καθώς η μεταβολή σε μία μεγάλη αγορά επηρεάζει τη ροή κεφαλαίων και σε άλλες χώρες.

Οι αποδόσεις των 10ετών αυστραλιανών ομολόγων κατέγραψαν την Τρίτη τη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδό τους σε πέντε μήνες, εν μέρει λόγω των φόβων ότι οι υψηλότερες αποδόσεις στην Ιαπωνία θα περιορίσουν τη διάθεση των Ιαπώνων επενδυτών να τοποθετούν κεφάλαια σε ξένους τίτλους.

Εφόσον τα ιαπωνικά κρατικά ομόλογα προσφέρουν πλέον σημαντικά υψηλότερες αποδόσεις, οι εγχώριοι επενδυτές αποκτούν περισσότερα κίνητρα να διατηρήσουν τα κεφάλαιά τους στην Ιαπωνία αντί να αναζητούν αποδόσεις σε αγορές όπως η Αυστραλία, η Ευρώπη ή οι ΗΠΑ.

Μια τέτοια σταδιακή επανακατεύθυνση κεφαλαίων προς ιαπωνικά περιουσιακά στοιχεία θα μπορούσε να αφαιρέσει έναν σημαντικό αγοραστή από τις διεθνείς αγορές ομολόγων και να διατηρήσει ανοδικές πιέσεις στις αποδόσεις παγκοσμίως.

Το μήνυμα για τις κυβερνήσεις είναι σαφές: η εποχή του εξαιρετικά φθηνού χρήματος απομακρύνεται ακόμη περισσότερο και η χρηματοδότηση των μεγάλων δημόσιων ελλειμμάτων γίνεται ολοένα ακριβότερη.