Τα βρόντηξε οριστικά ο Σταύρος Μπένος από την επιτροπή ανασυγκρότησης του Έβρου

Σε βαθιά θεσμική και πολιτική κρίση εισέρχεται το εγχείρημα ανασυγκρότησης του Έβρου, μετά την απόφαση του Σταύρου Μπένου να αποχωρήσει οριστικά από την Ειδική Επιτροπή για την Ανάπτυξη και Ανασυγκρότηση της περιοχής.

Ο πρώην υπουργός και πρόεδρος του σωματείου «ΔΙΑΖΩΜΑ», ο οποίος είχε αναλάβει κεντρικό ρόλο στον σχεδιασμό του προγράμματος «Έβρος Μετά», ανακοίνωσε στις 2 Σεπτεμβρίου την παραίτησή του, δηλώνοντας ότι η απόφασή του αποτελεί πλέον ζήτημα «προσωπικής αξιοπρέπειας». Παράλληλα, άφησε σαφείς αιχμές για τους κυβερνητικούς χειρισμούς, υποστηρίζοντας ότι η κατεύθυνση που έχει πάρει το πρόγραμμα αλλοιώνει την αρχική λογική της ολιστικής ανασυγκρότησης.

Η παραίτηση έρχεται έπειτα από μια περίοδο έντονης αντιπαράθεσης γύρω από το περιεχόμενο, τη χρηματοδότηση και κυρίως τον τρόπο υλοποίησης του σχεδίου για την επόμενη ημέρα του Έβρου.

Το «Έβρος Μετά» γεννήθηκε στη σκιά της καταστροφικής πυρκαγιάς του Αυγούστου του 2023, η οποία ξεκίνησε στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης και εξελίχθηκε σε μία πρωτοφανή περιβαλλοντική καταστροφή. Σύμφωνα με το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η φωτιά έκαψε περισσότερα από 96.000 εκτάρια και αποτέλεσε τη μεγαλύτερη ενιαία δασική πυρκαγιά που είχε καταγραφεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την έναρξη των σχετικών καταγραφών.

Η καταστροφή ανέδειξε την ανάγκη όχι μόνο για αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών, αλλά για έναν συνολικό επανασχεδιασμό της αναπτυξιακής προοπτικής του ακριτικού νομού. Το σχέδιο που διαμορφώθηκε υπό τον Σταύρο Μπένο βασίστηκε στην αντίληψη ότι έργα υποδομών, περιβάλλον, αγροτική ανάπτυξη, εκπαίδευση, πολιτισμός και τοπική οικονομία πρέπει να λειτουργούν ως τμήματα ενός ενιαίου προγράμματος και όχι ως αποσπασματικές παρεμβάσεις.

Η σύγκρουση για τα 3 δισ. ευρώ

Ο Σταύρος Μπένος υποστηρίζει ότι, παρά το γεγονός ότι οι συνολικοί διαθέσιμοι πόροι προσεγγίζουν τα 3 δισ. ευρώ, η αρχική φιλοσοφία του Masterplan κινδυνεύει να χαθεί μέσα σε ένα κατακερματισμένο σύστημα μεμονωμένων έργων, χωρίς ενιαίο στρατηγικό και επιχειρησιακό κέντρο. Έχει μάλιστα προειδοποιήσει ότι, εάν συνεχιστεί αυτή η πορεία, το πρόγραμμα κινδυνεύει να μετατραπεί σε «κενό πουκάμισο». Η ένταση κορυφώθηκε μετά την παρουσίαση μιας νέας Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης, της ΟΧΕ «Έβρος Μετά», η οποία περιλαμβάνει 108 έργα συνολικού προϋπολογισμού περίπου 309,9 εκατ. ευρώ. Το γεγονός προκάλεσε αντιδράσεις και έφθασε μέχρι τη Βουλή, με βουλευτές να ζητούν διευκρινίσεις για τη σχέση του νέου προγράμματος με το αρχικό Masterplan.

Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης υποστηρίζει ότι η ΟΧΕ των 309 εκατ. ευρώ αποτελεί μέρος και όχι το σύνολο του αναπτυξιακού σχεδιασμού, ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια, έχει αυξηθεί από 2,83 δισ. σε περίπου 2,96 δισ. ευρώ μέσω διαφορετικών εθνικών και ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Επομένως, η πραγματική σύγκρουση δεν αφορά μόνο το ύψος των χρημάτων. Αφορά το εάν αυτά τα κονδύλια θα εξακολουθούν να αποτελούν κομμάτια ενός ενιαίου Masterplan ή αν θα κινούνται ως ξεχωριστά έργα και προγράμματα υπό διαφορετικούς φορείς.

Σιδηρόδρομος και Δημοκρίτειο στα μεγάλα «αγκάθια»

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία τριβής αφορά τον σιδηρόδρομο. Ο Μπένος έχει ασκήσει έντονη κριτική για την απουσία της ηλεκτροκίνησης και του εκσυγχρονισμού του σιδηροδρομικού δικτύου του Έβρου από τις άμεσες προτεραιότητες του νέου σχεδιασμού.

Για μια ακριτική περιοχή με ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία και δυνατότητα να αποτελέσει διαμετακομιστικό κόμβο προς τη Βουλγαρία και την υπόλοιπη Νοτιοανατολική Ευρώπη, το ζήτημα του σιδηροδρόμου αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία από εκείνη ενός ακόμη έργου υποδομής.

Δεύτερο σημείο σύγκρουσης είναι ο ρόλος του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Ο Σταύρος Μπένος κατήγγειλε καθυστερήσεις στη χρηματοδότηση έξι στρατηγικών μελετών που θεωρούνταν κρίσιμες για τον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας της περιοχής.

Τρίτο πεδίο αντιπαράθεσης είναι το μοντέλο διοίκησης. Ο Μπένος τάσσεται υπέρ ενός ισχυρού ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενώ έχει εκφράσει τη διαφωνία του με την επιλογή κυβερνητικού γραμματέα για τον συντονισμό στην περιοχή, θεωρώντας ότι ένα τέτοιο σχήμα υποβαθμίζει τον ρόλο των τοπικών θεσμών.