Το μαζούτ σε κλοιό ελλείψεων: Άλμα 76% στα καύσιμα πλοίων μετά τον πόλεμο στο Ιράν

Μια νέα εστία πίεσης διαμορφώνεται στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, αυτή τη φορά στο μαζούτ, το καύσιμο που αποτελεί βασικό πυλώνα για τη ναυτιλία και χρησιμοποιείται παράλληλα σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.

Η προσφορά αναμένεται να περιοριστεί δραστικά στο τρίτο τρίμηνο, καθώς οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας επηρεάζουν τόσο τη λειτουργία των διυλιστηρίων όσο και τις θαλάσσιες μεταφορές.

Ταυτόχρονα, τα διυλιστήρια έχουν ισχυρό οικονομικό κίνητρο να κατευθύνουν μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους προς ντίζελ, βενζίνη και καύσιμα αεροσκαφών, όπου τα περιθώρια κέρδους είναι υψηλότερα, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τις διαθέσιμες ποσότητες μαζούτ.

Η εικόνα αυτή απειλεί να αυξήσει το κόστος για πλοιοκτήτες και παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού. Η άνοδος των τιμών των ναυτιλιακών καυσίμων θα μπορούσε, με τη σειρά της, να μετακυλιστεί στους ναύλους και τελικά στο κόστος μεταφοράς εμπορευμάτων.

Η Ασία στο επίκεντρο των πιέσεων

Ιδιαίτερα εκτεθειμένη θεωρείται η Ασία, λόγω της μεγάλης εξάρτησής της από τις πετρελαϊκές ροές του Κόλπου που έχουν διαταραχθεί από τον πόλεμο στο Ιράν.

Η Σιγκαπούρη, ο μεγαλύτερος κόμβος ανεφοδιασμού πλοίων στον κόσμο, εισάγει περισσότερο από το ήμισυ των περίπου 1 εκατ. βαρελιών ημερησίως που χρειάζεται, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η αγορά οδεύει προς σημαντικό έλλειμμα. Η Energy Aspects προβλέπει ότι η διαφορά μεταξύ προσφοράς και ζήτησης θα φτάσει τα 218.000 βαρέλια ημερησίως στο τρίτο τρίμηνο. Πρόκειται για το πρώτο ουσιαστικό έλλειμμα που καταγράφεται στις προβλέψεις της από το τρίτο τρίμηνο του 2025, όταν είχε περιοριστεί σε μόλις 6.000 βαρέλια ημερησίως.

«Λόγω της παρατεταμένης διακοπής του εφοδιασμού στη Μέση Ανατολή, αναμένουμε ότι η προσφορά μαζούτ θα παραμείνει κρίσιμα περιορισμένη κατά το τρίτο τρίμηνο», ανέφερε η αναλύτρια της Rystad Energy, Valerie Panopio.

Τα διυλιστήρια προτιμούν ντίζελ και βενζίνη

Το μαζούτ έρχεται να προστεθεί στη λίστα των διυλισμένων προϊόντων που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στη ζήτηση, μαζί με τη βενζίνη, το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών.

Οι τιμές του ντίζελ στις ΗΠΑ έχουν ήδη σκαρφαλώσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, καθώς οι ανανεωμένες εχθροπραξίες ΗΠΑ-Ιράν και οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια επιτείνουν τις διαταραχές της προσφοράς.

Η διαφορά είναι ότι το μαζούτ δέχεται και μια επιπλέον πίεση: τα διυλιστήρια μπορούν να το αξιοποιήσουν ως πρώτη ύλη σε μονάδες δευτερογενούς επεξεργασίας, μετατρέποντάς το σε προϊόντα υψηλότερης αξίας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το διυλιστήριο Dangote στη Νιγηρία, δυναμικότητας 650.000 βαρελιών ημερησίως. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, το διυλιστήριο έχει αυξήσει τις εξαγωγές ντίζελ, βενζίνης και καυσίμου αεροσκαφών, ενώ αντίθετα οι εξαγωγές μαζούτ έχουν υποχωρήσει.

«Τα ιστορικά χαμηλά αποθέματα βενζίνης και ντίζελ θα δώσουν κίνητρα στα διυλιστήρια παγκοσμίως να μεγιστοποιήσουν τη λειτουργία των δευτερογενών μονάδων, χρησιμοποιώντας περισσότερα βαρέλια μαζούτ ως πρώτη ύλη, με αποτέλεσμα περαιτέρω περιορισμό της αγοράς», σημείωσε ο αναλυτής της Energy Aspects, Royston Huan.

Σε πολυετή χαμηλά τα αποθέματα καυσίμων

Οι πιέσεις δεν περιορίζονται μόνο στο μαζούτ. Τα ανεξάρτητα αποθέματα βενζίνης στον κόμβο Άμστερνταμ-Ρότερνταμ-Αμβέρσα υποχώρησαν στις 27 Αυγούστου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν πέντε ετών.

Παράλληλα, τα αποθέματα αποσταγμάτων στην Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ, στα οποία περιλαμβάνεται και το ντίζελ, υποχώρησαν σε ιστορικό χαμηλό την εβδομάδα έως τις 28 Αυγούστου.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα στα αποθέματα μαζούτ. Στους μεγάλους κόμβους της Σιγκαπούρης, του Άμστερνταμ-Ρότερνταμ-Αμβέρσα και της Φουτζέιρα, τα επίπεδα αποθήκευσης βρίσκονται περίπου 30% χαμηλότερα από τους εποχιακούς μέσους όρους της τελευταίας τριετίας, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Reuters.

Άλμα 76% στο βασικό καύσιμο πλοίων στη Σιγκαπούρη

Η στενότητα της προσφοράς αποτυπώνεται πλέον με εντυπωσιακό τρόπο και στις τιμές.

Το βασικό καύσιμο της διεθνούς ναυτιλίας, το μαζούτ πολύ χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο – VLSFO –, έχει ενισχυθεί κατά 76% από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.

Στη Σιγκαπούρη η τιμή του έφτασε την 1η Σεπτεμβρίου λίγο κάτω από τα 825 δολάρια ανά μετρικό τόνο, επίπεδο που αντιστοιχεί περίπου σε 130 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με στοιχεία της πλατφόρμας τιμών ναυτιλιακών καυσίμων ZeroNorth.

Η άνοδος είναι σχεδόν διπλάσια από εκείνη του αργού πετρελαίου Brent, το οποίο έχει ενισχυθεί περίπου 40% κατά την ίδια περίοδο.

Πρόσθετη ώθηση στη ζήτηση δίνουν και οι μεγαλύτερες διαδρομές που αναγκάζονται να ακολουθούν αρκετά πλοία προκειμένου να αποφύγουν επικίνδυνα περάσματα, όπως το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και την Ερυθρά Θάλασσα, υπό τον φόβο επιθέσεων από τους Χούθι.

Οι παρακάμψεις αυξάνουν τις ημέρες ταξιδιού και, κατ’ επέκταση, την κατανάλωση καυσίμων.

Ρωσικές εξαγωγές σε ιστορικό χαμηλό

Σημαντικό μέρος του προβλήματος εντοπίζεται στη Ρωσία, όπου οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν επηρεάσει τη λειτουργία σειράς διυλιστηρίων.

Οι ρωσικές εξαγωγές μαζούτ υποχώρησαν τον Αύγουστο σε ιστορικό χαμηλό, στα 591.000 βαρέλια ημερησίως, έναντι μέσου όρου 860.000 βαρελιών ημερησίως το 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που εκτείνονται έως το 2017.

Η εξέλιξη αφαιρεί σημαντικές ποσότητες από μια αγορά που ήδη λειτουργεί με περιορισμένα αποθέματα.

Κατά 45% μειώθηκαν οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή

Ακόμη μεγαλύτερο είναι το πλήγμα από τη Μέση Ανατολή.

Οι εξαγωγές μαζούτ από την περιοχή μειώθηκαν κατά 45% σε ετήσια βάση την περίοδο Μαρτίου-Αυγούστου, διαμορφούμενες κατά μέσο όρο στα 447.000 βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.

Στις σημαντικότερες διακοπές λειτουργίας περιλαμβάνεται το διυλιστήριο Al-Zour στο Κουβέιτ, ένας από τους βασικούς εξαγωγείς της αγοράς. Από τον Μάρτιο έχει εξαγάγει μόλις ένα φορτίο, που αντιστοιχεί σε περίπου 26.000 βαρέλια ημερησίως, έναντι περίπου 191.000 βαρελιών ημερησίως κατά το δίμηνο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου.

Η συνδυασμένη πίεση από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τις επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές, τη μειωμένη κινεζική διύλιση και τη στροφή των διυλιστηρίων προς προϊόντα υψηλότερης αξίας διαμορφώνει πλέον ένα ιδιαίτερα εύθραυστο ισοζύγιο για το μαζούτ.

Και όσο η προσφορά παραμένει περιορισμένη, η ναυτιλία κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο αυξήσεων στο λειτουργικό της κόστος, με πιθανές επιπτώσεις τόσο στους ναύλους όσο και στο παγκόσμιο εμπόριο.