Τραμπ: Επαναφέρει εκτεταμένους δασμούς στις εισαγωγές, στο στόχαστρο ΕΕ και Κίνα

Η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την επιβολή νέων δασμών 10% και 12,5% σε εισαγόμενα προϊόντα από 60 χώρες και εμπορικούς εταίρους, μεταξύ των οποίων η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κίνα, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν. Το μέτρο τέθηκε σε ισχύ αμέσως μετά τη λήξη του προσωρινού παγκόσμιου δασμού 10%, που ίσχυε τους τελευταίους πέντε μήνες.

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οι νέοι δασμοί αποσκοπούν στην αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού από χώρες που, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, δεν εφαρμόζουν επαρκώς μέτρα κατά της καταναγκαστικής εργασίας στις αλυσίδες παραγωγής τους.

Η απόφαση έρχεται λίγους μήνες αφότου το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους λεγόμενους «ανταποδοτικούς δασμούς» (reciprocal tariffs) που είχε επιβάλει ο Ντόναλντ Τραμπ, κρίνοντας ότι δεν μπορούσαν να βασιστούν στη νομοθεσία περί εθνικής έκτακτης ανάγκης.

Για να παρακάμψει το συγκεκριμένο νομικό εμπόδιο, η κυβέρνηση αξιοποίησε το Άρθρο 301 του Εμπορικού Νόμου του 1974 (Section 301 of the Trade Act), ένα εργαλείο που επιτρέπει στις ΗΠΑ να επιβάλλουν εμπορικά μέτρα όταν θεωρούν ότι άλλες χώρες εφαρμόζουν αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Η συγκεκριμένη νομοθεσία έχει επιβιώσει από προηγούμενες δικαστικές προσφυγές, γεγονός που καθιστά τα νέα μέτρα πιο δύσκολο να ανατραπούν.

Δασμός 10% επιβάλλεται σε προϊόντα από χώρες όπως:

Καναδάς
Ηνωμένο Βασίλειο
Ινδία
Μαλαισία
Μεξικό
Πακιστάν
Μπαγκλαντές
Καμπότζη
Αργεντινή και ακόμη αρκετούς εμπορικούς εταίρους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Ελβετία και η Ταϊβάν θα επιβαρυνθούν με συνολικούς δασμούς που, μαζί με τους ήδη ισχύοντες τελωνειακούς συντελεστές, φτάνουν στο 10% ή 12,5%.

Οι υπόλοιπες 38 χώρες, μεταξύ των οποίων η Κίνα και το Βιετνάμ, υπάγονται στον υψηλότερο συντελεστή 12,5%.

Η περίπτωση της Κίνας

Η Κίνα βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής. Η Ουάσιγκτον συνεχίζει να κατηγορεί το Πεκίνο για χρήση καταναγκαστικής εργασίας εις βάρος της μουσουλμανικής μειονότητας των Ουιγούρων στην επαρχία Σιντζιάνγκ, κατηγορίες που η κινεζική κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά.

Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι οι συνολικοί δασμοί στα κινεζικά προϊόντα ενδέχεται να επιστρέψουν στο 20%, όπως προβλέπει η εμπορική εκεχειρία που συμφωνήθηκε μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ στα τέλη του 2025.

Εξαιρέσεις από τα νέα μέτρα

Παρά την ευρεία εφαρμογή των δασμών, αρκετές κατηγορίες προϊόντων εξαιρούνται, μεταξύ των οποίων:

πετρέλαιο και φυσικό αέριο,
λιπάσματα,
βασικά τρόφιμα,
κρίσιμα ορυκτά,
αεροσκάφη και ανταλλακτικά,
καθώς και προϊόντα που ήδη υπόκεινται σε ειδικούς δασμούς εθνικής ασφάλειας, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, ο χαλκός και τα αυτοκίνητα.

Επιπλέον, προϊόντα που συμμορφώνονται με τη συμφωνία USMCA (ΗΠΑ–Μεξικό–Καναδάς) παραμένουν αδασμολόγητα, λόγω της στενής ολοκλήρωσης της βορειοαμερικανικής εφοδιαστικής αλυσίδας.

Έντονες διεθνείς αντιδράσεις

Η ανακοίνωση προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις από αρκετούς εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ.

Η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλας, χαρακτήρισε τους νέους δασμούς αδικαιολόγητους, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει από τα αυστηρότερα εργασιακά πρότυπα παγκοσμίως.

Αντίστοιχα, η Αυστραλία, η Βραζιλία και η Νορβηγία δήλωσαν ότι δεν υπάρχει επαρκής βάση για την επιβολή των μέτρων και προανήγγειλαν διπλωματικές ενέργειες για την άρση τους. Ο Καναδάς, που είχε ήδη βρεθεί αντιμέτωπος με νέους αμερικανικούς δασμούς νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, τόνισε ότι θα συνεχίσει τον διάλογο με την Ουάσιγκτον.