Τραμπ: Οι ΗΠΑ σταματούν τη χρηματοδότηση 4 δισ. δολαρίων προς το Ισραήλ στο τέλος του 2026

Την πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να διακόψουν την ετήσια χρηματοδότηση ύψους περίπου 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ισραήλ από το τέλος του 2026 ανακοίνωσε την Τρίτη (3/11) ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αποκαλύπτοντας ότι έχει ήδη καταλήξει σε σχετική συμφωνία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Μιλώντας στην εκπομπή «Fox and Friends» του Fox News, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ισραήλ δεν χρειάζεται πλέον την οικονομική υποστήριξη της Ουάσινγκτον, ενώ συνέδεσε την απόφαση και με τις αυξανόμενες πολιτικές αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ για τη συνέχιση της αμερικανικής βοήθειας προς το εβραϊκό κράτος.

«Τώρα, όσον αφορά τις πληρωμές στο Ισραήλ, ο Μπίμπι Νετανιάχου και εγώ έχουμε κάνει μια συμφωνία ότι δίνουμε στο Ισραήλ 4 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και κάναμε μια συμφωνία πριν από μήνες ότι σταματάμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός πρόεδρος.

«Έχουμε ήδη συμφωνήσει ότι μέχρι το τέλος του έτους δεν θα πληρώνουμε το Ισραήλ. Τώρα θα βοηθήσουμε το Ισραήλ αν το χρειαστεί», πρόσθεσε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής αμερικανικής υποστήριξης, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.

Οι δηλώσεις του Τραμπ σηματοδοτούν μια δυνητικά σημαντική αλλαγή στο πλαίσιο της οικονομικής και στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ, παρότι μέχρι στιγμής δεν έχουν διευκρινιστεί οι πρακτικές λεπτομέρειες της συμφωνίας.

Από την πλευρά του, το γραφείο του Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν προχώρησε άμεσα σε κάποιο σχόλιο σχετικά με τις ανακοινώσεις του Αμερικανού προέδρου.

Το ερωτηματικό για τη στρατιωτική βοήθεια και η πολιτική πίεση στις ΗΠΑ

Παρά την κατηγορηματική τοποθέτηση του Τραμπ, παραμένει ασαφές σε ποιο ακριβώς χρηματοδοτικό πρόγραμμα αναφέρεται και με ποιον τρόπο θα εφαρμοστεί η διακοπή της βοήθειας.

Η ισχύουσα δεκαετής συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ προβλέπει την παροχή ετήσιας στρατιωτικής βοήθειας ύψους 3,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων και έχει χρονικό ορίζοντα έως το 2028. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για τη μελλοντική μορφή της αμερικανικής υποστήριξης μετά τη λήξη της συγκεκριμένης συμφωνίας.

Ο Τραμπ, πάντως, ξεκαθάρισε ότι ο τερματισμός της χρηματοδότησης δεν συνεπάγεται και διακοπή των εξοπλιστικών συναλλαγών, επισημαίνοντας ότι το Ισραήλ θα εξακολουθήσει να έχει τη δυνατότητα να προμηθεύεται αμερικανικά οπλικά συστήματα.

«Μπορούν να αγοράσουν ό,τι θέλουν. Μπορούν να αγοράσουν ό,τι θέλουν. Το ίδιο μπορεί και η Ευρώπη. Κατασκευάζουμε τα καλύτερα όπλα στον κόσμο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η προοπτική περιορισμού της εξάρτησης του Ισραήλ από την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια είχε τεθεί και από τον ίδιο τον Νετανιάχου. Σε συνέντευξή του στο CBS τον Μάιο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε εκφράσει την επιθυμία να απεξαρτηθεί η χώρα του από τη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Μάλιστα, σε επιστολή που απέστειλε τον Ιούνιο σε Αμερικανό βουλευτή, είχε επισημάνει ότι είχε έρθει η ώρα το Ισραήλ «να μετατραπεί από αποδέκτη βοήθειας σε εταίρο», αποτυπώνοντας την πρόθεσή του για μια διαφορετική βάση στις διμερείς σχέσεις.

Την ίδια στιγμή, η χρηματοδότηση του Ισραήλ έχει εξελιχθεί σε ολοένα και πιο αμφιλεγόμενο ζήτημα στην αμερικανική πολιτική σκηνή, ιδιαίτερα μετά την έναρξη του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας το 2023.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου Quinnipiac τον Ιούνιο, το 48% των Αμερικανών ψηφοφόρων και το 66% των Δημοκρατικών θεωρούν ότι οι ΗΠΑ παρέχουν υπερβολική υποστήριξη στο Ισραήλ. Τα αντίστοιχα ποσοστά το 2017 βρίσκονταν μόλις στο 16% και στο 20%, γεγονός που καταδεικνύει τη σημαντική μεταβολή της κοινής γνώμης.

Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται και στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος, όπου υποψήφιοι με επικριτική στάση απέναντι στην ισραηλινή πολιτική καταγράφουν εκλογικές επιτυχίες, ενώ ακόμη και μετριοπαθείς νομοθέτες εμφανίζονται περισσότερο διατεθειμένοι να αμφισβητήσουν την παραδοσιακή αμερικανική υποστήριξη προς το Ισραήλ.

Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η οικονομική βοήθεια έχει μετατραπεί σε πολιτικό επιχείρημα που αξιοποιούν οι Δημοκρατικοί και η αμερικανική Αριστερά εναντίον των Ρεπουμπλικανών.

«Η αριστερά χρησιμοποιεί την πληρωμή των 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων που όλοι γνωρίζουν, δεν είναι μυστικό, ως ένδειξη αδικίας και δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να συμβεί αυτό», δήλωσε.

Επανερχόμενος στην απόφαση για διακοπή της χρηματοδότησης, ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε ότι η οικονομική κατάσταση του Ισραήλ καθιστά περιττή τη συνέχιση της συγκεκριμένης βοήθειας.

«Τους δίναμε 4 δισεκατομμύρια, τους δίνουμε, αλλά τους διακόπτουν στο τέλος του έτους», είπε. «Γιατί; Επειδή δεν τα χρειάζονται».

Η ανακοίνωση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις παραμένουν στρατηγικής σημασίας, αλλά η οικονομική τους διάσταση βρίσκεται ολοένα και περισσότερο στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν οι δηλώσεις Τραμπ θα οδηγήσουν σε πρόωρη αναθεώρηση της υφιστάμενης συμφωνίας στρατιωτικής βοήθειας ή σε ένα νέο μοντέλο συνεργασίας, με έμφαση στις αγορές αμερικανικών εξοπλισμών αντί της απευθείας χρηματοδότησης.