ViDA: οδηγός εφαρμογής του νέου ΦΠΑ στην ΕΕ 2025–2035

Το «VAT in the Digital Age» (ViDA) είναι η πιο εκτεταμένη μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού ΦΠΑ την τελευταία δεκαετία. Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της ΕΕ στις 11 Μαρτίου 2025, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 25 Μαρτίου 2025 ως Οδηγία (ΕΕ) 2025/516 και τέθηκε σε ισχύ στις 14 Απριλίου 2025. Η εφαρμογή του θα γίνει σταδιακά έως τον Ιανουάριο του 2035.

Στο εμπορικό πεδίο, κεντρικό ρόλο έχει η «ενιαία» εγγραφή μέσω OSS και IOSS. Το OSS (One-Stop Shop) επιτρέπει σε επιχειρήσεις που πωλούν B2C σε καταναλωτές άλλων κρατών-μελών να αποδίδουν τον ΦΠΑ όλων αυτών των πωλήσεων με μία τριμηνιαία δήλωση στο κράτος «ταυτοποίησης», αντί για πολλαπλές τοπικές εγγραφές. Υπάρχουν υποσχήματα Union και Non-Union, ανάλογα με το αν ο υποκείμενος είναι εγκατεστημένος στην ΕΕ.

Το IOSS (Import One-Stop Shop) αφορά εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών που αποστέλλονται από τρίτες χώρες σε καταναλωτές στην ΕΕ, για αποστολές αξίας έως 150 €. Ο ΦΠΑ της χώρας του αγοραστή χρεώνεται στο checkout και αποδίδεται με μηνιαία δήλωση IOSS, ώστε να αποφεύγονται χρεώσεις κατά την εισαγωγή. Το ViDA προβλέπει βελτιώσεις στο πλαίσιο IOSS για ισχυρότερους ελέγχους.

Στον άξονα της τιμολόγησης, το ViDA επιτρέπει στα κράτη-μέλη να καταστήσουν νωρίτερα υποχρεωτικό το e-invoicing, εφόσον τηρούνται τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Για τις διασυνοριακές B2B συναλλαγές εντός ΕΕ, η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση και η near-real-time ψηφιακή αναφορά προγραμματίζονται από την 1η Ιουλίου 2030, ενώ η πλήρης εναρμόνιση των εγχώριων καθεστώτων αναφοράς με το ευρωπαϊκό πρότυπο εκτείνεται έως το 2035.

Τι σημαίνουν πρακτικά όλα αυτά; Πρώτον, οι επιχειρήσεις που κάνουν B2C πωλήσεις σε πολλές χώρες μπορούν να μειώσουν τη γραφειοκρατία αξιοποιώντας το OSS, αντί για διαδοχικές τοπικές εγγραφές. Δεύτερον, όσοι αποστέλλουν απευθείας από τρίτες χώρες προς ΕΕ επωφελούνται από το IOSS για αποστολές έως 150 €, βελτιώνοντας την εμπειρία του πελάτη και την προβλεψιμότητα κόστους. Τρίτον, πρέπει να προγραμματιστεί τεχνολογική προσαρμογή στα ERP και στα τιμολόγια για το e-invoicing και την ψηφιακή αναφορά πριν από το ορόσημο της 1ης Ιουλίου 2030.

Συνολικά, το ViDA ΦΠΑ στην ΕΕ στοχεύει σε λιγότερες τοπικές εγγραφές, διαφάνεια δεδομένων και ταχύτερη αναφορά συναλλαγών. Για να αποδώσει, απαιτείται έγκαιρη χαρτογράφηση ροών B2C και B2B, αξιολόγηση χρήσης OSS/IOSS και τεχνική ετοιμότητα για ηλεκτρονική τιμολόγηση. Με στοχευμένα βήματα από το 2025, οι επιχειρήσεις μπορούν να περάσουν ομαλά στη νέα εποχή που εισάγει το ViDA ΦΠΑ στην ΕΕ.