Βολές Κάπρου κατά της αλλοπρόσαλλης ενεργειακής πολιτικής: «Η Ελλάδα εγκατέλειψε τις ΑΠΕ και έμεινε πίσω στην αποθήκευση»

Σαφείς αιχμές κατά της ενεργειακής πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη,  η οποία έχει κάνει στροφή 180 μοιρών, άφησε ο Παντελής Κάπρος, ομότιμος καθηγητής Ενεργειακής Οικονομίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, βάζοντας στο στόχαστρο την καθυστέρηση της Ελλάδας στην αποθήκευση ενέργειας, την προώθηση των υδρογονανθράκων με την υπαναχώρηση από την προωθητική γραμμή υπέρ των ΑΠΕ και την αδυναμία ουσιαστικής μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρισμού.

Μιλώντας στο ετήσιο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών, με τίτλο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας», που διοργανώνεται σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο κ. Κάπρος περιέγραψε ένα ενεργειακό μοντέλο που παραμένει εκτεθειμένο στις διεθνείς κρίσεις, επειδή η Ελλάδα δεν προχώρησε εγκαίρως εκεί όπου όφειλε στις ανανεώσιμες πηγές, στην αποθήκευση και στα διμερή συμβόλαια.

Η παρέμβαση Κάπρου αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος, καθώς ο ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ είχε διατελέσει σύμβουλος της προηγούμενης κυβέρνησης Μητσοτάκη σε θέματα ενεργειακής πολιτικής, ενώ συμμετείχε και σε κυβερνητικές συσκέψεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Ο καθηγητής υπενθύμισε ότι οι δύο διαδοχικές κρίσεις τιμών στους υδρογονάνθρακες, με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αστάθεια στη Μέση Ανατολή, ανέδειξαν την «τεράστια ευαλωτότητα» της Ευρώπης και της Ελλάδας. Το πρόβλημα, όπως εξήγησε, είναι ότι οι τιμές των ορυκτών καυσίμων εξακολουθούν να συμπαρασύρουν την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, κρατώντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις ομήρους μιας ασταθούς διεθνούς αγοράς.

Η πιο αιχμηρή παρέμβασή του, ωστόσο, αφορούσε την αποθήκευση ενέργειας. «Στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία έχουν προχωρήσει, στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση που δεν οφείλεται σε λάθος, αλλά σε άποψη», σημείωσε, δείχνοντας ευθέως προς τις πολιτικές επιλογές που έγιναν μετά το 2023. Με άλλα λόγια, ο κ. Κάπρος δεν μίλησε για τεχνική αστοχία ή γραφειοκρατική αδράνεια, αλλά για συνειδητή μετατόπιση της κυβερνητικής γραμμής από την επιτάχυνση των ΑΠΕ σε μια στάση φρένου και αμφιθυμίας.

Ιδιαίτερη σημασία είχε και η απόρριψη του κυβερνητικού αφηγήματος ότι οι ανανεώσιμες πηγές κόστισαν ακριβά στους καταναλωτές. «Ποτέ δεν ζημιώθηκε το κράτος από τις επενδύσεις σε ΑΠΕ. Τα χρήματα ανακυκλώνονται, δεν υπάρχει δημοσιονομικό πρόβλημα», τόνισε, αποδομώντας τη ρητορική που χρησιμοποιήθηκε για να δικαιολογήσει την επιβράδυνση της πράσινης μετάβασης.

Η κριτική του κ. Κάπρου αποκτά μεγαλύτερο βάρος καθώς η ίδια η αναθεωρημένη ενεργειακή στρατηγική της χώρας προβλέπει υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή έως το 2030, ενώ η αποθήκευση αναγνωρίζεται ως αναγκαία προϋπόθεση για να μη μετατραπεί η πράσινη παραγωγή σε χαμένη ενέργεια. Το επικαιροποιημένο ΕΣΕΚ προβλέπει εγκατάσταση 4,3 GW συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες και 1,7 GW αντλησιοταμίευσης έως το 2030, συνολικά περίπου 6 GW.

Στην πράξη, όμως, η καθυστέρηση έχει ήδη επιπτώσεις. Η απουσία επαρκούς αποθήκευσης οδηγεί σε αυξανόμενες περικοπές πράσινης παραγωγής, εμφάνιση μηδενικών ή αρνητικών τιμών σε ώρες υψηλής παραγωγής ΑΠΕ και επιστροφή της εξάρτησης από τις θερμικές μονάδες φυσικού αερίου τις απογευματινές και βραδινές ώρες. Αναλυτές της αγοράς προειδοποιούν εδώ και μήνες ότι χωρίς αποθήκευση, το μοντέλο ανάπτυξης των ΑΠΕ μπαίνει σε τέλμα.

Ο κ. Κάπρος στάθηκε και στη δομή της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, χαρακτηρίζοντας «παράδοξο» το γεγονός ότι ένας κλάδος κεφαλαιουχικής φύσης εξαρτάται από τις διακυμάνσεις μιας βραχυχρόνιας χρηματιστηριακής αγοράς. Ζήτησε την οργάνωση αγοράς διμερών συμβολαίων, με τη στήριξη του κράτους, ώστε να δημιουργηθεί μηχανισμός αντιστάθμισης κινδύνου για καταναλωτές και παραγωγούς.

«Ο τομέας της ενέργειας στην Ελλάδα χρειάζεται μια σοβαρή μεταρρύθμιση. Έχει εγκαταλειφθεί ένα κομμάτι των μεταρρυθμίσεων κι απορώ γιατί – γίνεται για γεωπολιτικούς λόγους με αιχμή τους υδρογονάνθρακες;», διερωτήθηκε.

Δεν υπάρχει καρτέλ στην ενέργεια
Παράλληλα, ο κ. Κάπρος απέκλεισε την ύπαρξη καρτέλ στον κλάδο, μετατοπίζοντας τη συζήτηση από τις καταγγελίες περί συνεννοήσεων σε βαθύτερες δομικές παθογένειες. Το πρόβλημα, είπε ουσιαστικά, δεν είναι μόνο ποιος παίκτης κερδίζει στην αγορά, αλλά πώς είναι σχεδιασμένη η ίδια η αγορά. Χωρίς διμερή συμβόλαια, αποθήκευση και σοβαρό σχεδιασμό, οι κρίσεις περνούν σχεδόν αυτούσιες στους λογαριασμούς ρεύματος.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και την ηλεκτροκίνηση, ζητώντας επιτάχυνση και ειδική μέριμνα για τον εξηλεκτρισμό των ταξί. Όπως είπε, το κράτος οφείλει να εξασφαλίσει δημόσιο πρόγραμμα φόρτισης, διαφορετικά η μετάβαση στις μεταφορές θα μείνει στα χαρτιά.