Αμερικανικός αποκλεισμός στα ιρανικά λιμάνια αλλά πτώση των τιμών του πετρελαίου

Ο αμερικανικός στρατός ξεκίνησε αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, προκαλώντας έντονη αντίδραση από την Τεχεράνη και αυξάνοντας την αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως. Παρά την κλιμάκωση, οι ελπίδες για συνέχιση του διαλόγου ανάμεσα στις δύο πλευρές προσέφεραν κάποια ανακούφιση στις αγορές πετρελαίου, με τις διεθνείς τιμές να υποχωρούν κάτω από τα 100 δολάρια την Τρίτη.

Μετά την αποτυχία των συνομιλιών του Σαββατοκύριακου στο Ισλαμαμπάντ, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι επαφές δεν έχουν διακοπεί και ότι εξακολουθεί να υπάρχει πρόοδος προς μια πιθανή συμφωνία. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ανέφερε ότι συνεχίζονται οι προσπάθειες για εκτόνωση της κρίσης.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν επικοινώνησε με την Ουάσινγκτον τη Δευτέρα και εξέφρασε την πρόθεση να καταλήξει σε συμφωνία, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι δεν θα αποδεχθεί καμία ρύθμιση που θα επιτρέπει στην Τεχεράνη να διατηρήσει δυνατότητα απόκτησης πυρηνικού όπλου.

Από την έναρξη του πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ για όλα τα πλοία, πλην των δικών του, δηλώνοντας ότι η διέλευση θα επιτρέπεται μόνο υπό ιρανικό έλεγχο και με την καταβολή τέλους. Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες διεθνώς, καθώς σχεδόν το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου περνούσε από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό πριν από τη σύγκρουση.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα εμποδίσουν τόσο τα ιρανικά πλοία όσο και οποιοδήποτε σκάφος αποδεχθεί να πληρώσει τέτοια διόδια, προειδοποιώντας ότι ιρανικά ταχύπλοα που θα πλησιάσουν τον αποκλεισμό θα καταστραφούν. Από την πλευρά της, η Τεχεράνη έχει απειλήσει ότι θα στοχοποιήσει πολεμικά πλοία που κινούνται στην περιοχή και ότι θα απαντήσει πλήττοντας λιμάνια γειτονικών κρατών του Κόλπου.

Σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλιακής παρακολούθησης της LSEG, το δεξαμενόπλοιο Rich Starry, κινεζικών συμφερόντων, πέρασε την Τρίτη από τα Στενά του Ορμούζ, αποτελώντας το πρώτο πλοίο που διέσχισε την περιοχή μετά την έναρξη του αμερικανικού αποκλεισμού τη Δευτέρα. Το πλοίο είχε αναχωρήσει από αγκυροβόλιο κοντά στη Σάρτζα, στα ανοιχτά του Ντουμπάι, με προορισμό την Κίνα, ενώ νωρίτερα είχε αλλάξει πορεία λίγα λεπτά πριν προσεγγίσει τα στενά.

Ο αποκλεισμός των ΗΠΑ επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις προοπτικές για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και την τροφοδοσία μιας ευρείας γκάμας αγαθών που εξαρτώνται από το πετρέλαιο, χωρίς ωστόσο να φαίνεται ότι διαθέτει ουσιαστική διεθνή στήριξη. Σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, όπως η Βρετανία και η Γαλλία, ξεκαθάρισαν ότι δεν πρόκειται να εμπλακούν στον αποκλεισμό, τονίζοντας αντίθετα την ανάγκη να αποκατασταθεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα.

Παρά το αδιέξοδο στις συνομιλίες της Κυριακής, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, που ηγήθηκε της αμερικανικής αντιπροσωπείας, δήλωσε στο Fox News ότι υπήρξε «σημαντική πρόοδος», καθώς η Ουάσινγκτον κατέστησε σαφές στην Τεχεράνη σε ποια σημεία θα μπορούσε να υπάρξει περιθώριο συμβιβασμού και σε ποια όχι.

Όπως είπε, ο Τραμπ επιμένει ότι κάθε εμπλουτισμένο πυρηνικό υλικό πρέπει να απομακρυνθεί από το Ιράν και ότι πρέπει να δημιουργηθεί αξιόπιστος μηχανισμός επαλήθευσης ώστε να διασφαλιστεί πως η χώρα δεν αναπτύσσει πυρηνικά όπλα. Σύμφωνα με τον Βανς, η Τεχεράνη έκανε βήματα προς την αμερικανική πλευρά, αλλά όχι σε βαθμό που να επιτρέπει ακόμη συμφωνία.

Εκεχειρία υπό πίεση
Η εκεχειρία που έβαλε τέλος σε έξι εβδομάδες αμερικανοϊσραηλινών αεροπορικών επιδρομών και ιρανικών αντιποίνων στον Κόλπο δείχνει πλέον εξαιρετικά εύθραυστη, με μόλις μία εβδομάδα να απομένει για τη λήξη της.

Η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων ανακοίνωσε ότι ο αποκλεισμός θα εφαρμόζεται «αμερόληπτα σε πλοία κάθε εθνικότητας» που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν. Διευκρίνισε πάντως ότι δεν θα παρεμποδίζεται η ουδέτερη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ προς μη ιρανικούς προορισμούς.

Ιρανός στρατιωτικός εκπρόσωπος χαρακτήρισε κάθε αμερικανικό περιορισμό στη διεθνή ναυσιπλοΐα ως «πειρατεία», προειδοποιώντας ότι αν απειληθούν ιρανικά λιμάνια, κανένα λιμάνι στον Περσικό Κόλπο ή στον Κόλπο του Ομάν δεν θα είναι ασφαλές. Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ακόμη ότι κάθε στρατιωτικό πλοίο που θα πλησιάζει τα Στενά θα παραβιάζει την εκεχειρία.

Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το ιρανικό ναυτικό έχει «σχεδόν ολοκληρωτικά καταστραφεί» κατά τη διάρκεια του πολέμου και πως έχουν απομείνει μόνο λίγα ταχύπλοα σκάφη. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προειδοποίησε ότι όσα ιρανικά πλοία προσεγγίσουν τον αποκλεισμό θα «εξουδετερωθούν άμεσα».

Καθώς ο πόλεμος παραμένει αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ και οι αυξημένες τιμές ενέργειας προκαλούν πολιτικό κόστος, ο Τραμπ ανέστειλε την προηγούμενη εβδομάδα την κοινή αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία βομβαρδισμών, αφού είχε απειλήσει να καταστρέψει «ολόκληρο τον πολιτισμό» του Ιράν εάν δεν άνοιγαν ξανά τα Στενά του Ορμούζ.

Παράλληλα, σε επιστολή της προς τον ΟΗΕ, η ιρανική αντιπροσωπεία ζήτησε αποζημιώσεις από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Κατάρ και την Ιορδανία, κατηγορώντας τις χώρες αυτές ότι επέτρεψαν τη χρήση του εδάφους τους στον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο κατά του Ιράν.

Την ίδια ώρα, το Ισραήλ συνέχισε τις επιθέσεις στον Λίβανο. Τη Δευτέρα, ισραηλινές δυνάμεις εξαπέλυσαν επιχείρηση με στόχο την κατάληψη στρατηγικής πόλης στο νότιο Λίβανο από τη Χεζμπολάχ, η οποία υποστηρίζεται από το Ιράν. Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε την Τρίτη ότι ένας Ισραηλινός στρατιώτης σκοτώθηκε και τρεις έφεδροι τραυματίστηκαν σε μάχες στη νότια περιοχή.

Η Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ υποστηρίζουν ότι οι επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ δεν εμπίπτουν στους όρους της εκεχειρίας, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι αποτελούν παραβίασή της.