Bloomberg: Η Άγκυρα ετοιμάζει «λευκή επιταγή» στον Ερντογάν για ΑΟΖ στο Αιγαίο

Η τουρκική κυβέρνηση κινείται προς μια θεσμική αναβάθμιση των διεκδικήσεών της σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, επιδιώκοντας να δώσει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την αρμοδιότητα να κηρύσσει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) έως και 200 ναυτικά μίλια από τις τουρκικές ακτές.

Όπως μετέδωσε το Bloomberg, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης προωθεί σχετική πρωτοβουλία, επικαλούμενο πηγές με γνώση του θέματος. Κάτι που αν συμβεί θα ταράξει την πολιτική των «ήρεμων νερών» την οποία στηρίζει η ελληνική κυβέρνηση, αλλά και του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, που την είχε επικαλεστεί στην τελευταία συνάντησή του  με τον Τούρκο Πρόεδρο τον Φεβρουάριο στην Άγκυρά όπου είχε δηλώσει στον Ερντογάν ότι «ακόμα και όταν διαφωνούμε, είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις».

Η κίνηση, εφόσον προχωρήσει, δεν αφορά απλώς μια εσωτερική διοικητική ρύθμιση. Αγγίζει τον πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών για τις θαλάσσιες ζώνες, καθώς το Αιγαίο αποτελεί κλειστή και γεωγραφικά σύνθετη θάλασσα, με ελληνικά νησιά σε μικρή απόσταση από τις τουρκικές ακτές. Στο Δίκαιο της Θάλασσας, η ΑΟΖ μπορεί να εκτείνεται έως 200 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης, όμως όπου οι ακτές κρατών είναι αντικείμενες ή παρακείμενες, απαιτείται οριοθέτηση.

Το Bloomberg είχε ήδη μεταδώσει ότι η Άγκυρα προετοιμάζει νομοσχέδιο για την κατοχύρωση θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε αμφισβητούμενες περιοχές του Αιγαίου και της Μεσογείου, συνδέοντας την πρωτοβουλία με την προσπάθεια της Τουρκίας να παγιώσει τις αξιώσεις της σε περιοχές με υφιστάμενα ή πιθανά κοιτάσματα φυσικού αερίου.

Για την Αθήνα, μια τέτοια εξέλιξη θα ερμηνευθεί ως μονομερής κλιμάκωση, ιδίως εάν επιχειρηθεί να παρακαμφθεί η επήρεια των ελληνικών νησιών σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά ότι η μόνη διαφορά προς συζήτηση με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στη βάση του διεθνούς δικαίου. Το ιστορικό βάρος παραμένει μεγάλο: από το 1995 η τουρκική Εθνοσυνέλευση έχει χαρακτηρίσει πιθανή επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο πέραν των 6 ναυτικών μιλίων ως casus belli, θέση που η Αθήνα θεωρεί αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο.

Η νέα τουρκική πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρύτερο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», με την Άγκυρα να επιχειρεί τα τελευταία χρόνια να αποτυπώσει σε νομικό και πολιτικό επίπεδο τις μέγιστες θαλάσσιες διεκδικήσεις της. Αν και η νομοθετική διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, η μεταφορά τέτοιας εξουσίας απευθείας στον Τούρκο πρόεδρο θα μπορούσε να επιτρέψει ταχείες μονομερείς ανακηρύξεις, δημιουργώντας νέα τετελεσμένα πριν από οποιαδήποτε διπλωματική ή δικαστική διαδικασία.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν η Άγκυρα θα περιοριστεί σε μια εσωτερική εξουσιοδότηση πολιτικού χαρακτήρα ή αν θα επιχειρήσει να τη μετατρέψει σε πρακτική αξίωση επί συγκεκριμένων θαλάσσιων περιοχών. Στη δεύτερη περίπτωση, το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος θα μπορούσαν να εισέλθουν σε νέα περίοδο έντασης, με άμεσες επιπτώσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, στην ενεργειακή ασφάλεια και στη συνοχή της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.