Bloomberg: Κοντά σε συμφωνία Ιταλία – Κομισιόν για πλαφόν στο φυσικό αέριο και «φρένο» στους λογαριασμούς ρεύματος

Ένα σημαντικό βήμα προς την επίτευξη συμφωνίας για τη συγκράτηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας φαίνεται πως πραγματοποιούν η Ιταλία και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά στην οριστικοποίηση ενός μηχανισμού που θα περιορίζει τις επιπτώσεις των αυξημένων τιμών του φυσικού αερίου στους λογαριασμούς ρεύματος.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, το υπό διαμόρφωση σχέδιο προβλέπει την επιβολή ενός έμμεσου ανώτατου ορίου στο κόστος του φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Στόχος είναι να περιοριστεί η μετακύλιση των ανατιμήσεων στους τελικούς καταναλωτές, προσφέροντας παράλληλα στην κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ένα πρόσθετο εργαλείο αντιμετώπισης της ενεργειακής ακρίβειας.

Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη οικονομική και πολιτική σημασία, καθώς οι αυξήσεις των τιμών της ενέργειας επιβαρύνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ η Ιταλία προετοιμάζεται για τις βουλευτικές εκλογές του επόμενου έτους.

Πώς θα λειτουργεί ο μηχανισμός συγκράτησης των τιμών

Στο επίκεντρο της διαπραγμάτευσης βρίσκεται η δυνατότητα της ιταλικής κυβέρνησης να αποζημιώνει τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο, όταν η τιμή του καυσίμου υπερβαίνει ένα προκαθορισμένο επίπεδο.

Με τον τρόπο αυτό, το επιπλέον κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας δεν θα μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στη χονδρεμπορική αγορά και, κατ’ επέκταση, στους λογαριασμούς των καταναλωτών.

Το σχέδιο δεν προβλέπει γενικευμένο πλαφόν στην εμπορική τιμή του φυσικού αερίου, αλλά έναν στοχευμένο μηχανισμό παρέμβασης στο κόστος ηλεκτροπαραγωγής. Η συγκεκριμένη διάκριση θεωρείται κρίσιμη για τη συμβατότητα του μέτρου με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.

Η πρόταση παραμένει υπό διαμόρφωση και οι τελικές της παράμετροι ενδέχεται να διαφοροποιηθούν μέχρι την ολοκλήρωση των συζητήσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος χρηματοδότησης. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι αποζημιώσεις προς τους παραγωγούς θα καλύπτονται μέσω ρυθμιζόμενων χρεώσεων που θα επιβαρύνουν τους καταναλωτές. Ωστόσο, οι επιπλέον αυτές χρεώσεις εκτιμάται ότι θα είναι σημαντικά χαμηλότερες από το συνολικό όφελος που θα προκύπτει από τη συγκράτηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι ενστάσεις των Βρυξελλών και οι κανόνες κρατικών ενισχύσεων

Η επικείμενη συμφωνία θα μπορούσε να τερματίσει μια πολύμηνη διαφωνία μεταξύ της Ρώμης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έχει καθυστερήσει την εφαρμογή βασικών προβλέψεων του λεγόμενου «decreto bollette», του νομοθετικού πακέτου που υιοθέτησε η κυβέρνηση Μελόνι νωρίτερα φέτος για τη μείωση του ενεργειακού κόστους.

Οι αρχικές ιταλικές προτάσεις προέβλεπαν την προστασία των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο από το κόστος των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, προκαλώντας επιφυλάξεις στις Βρυξέλλες.

Η Κομισιόν εξέφρασε αντιρρήσεις για τη συμβατότητα του σχεδίου με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, με αποτέλεσμα να ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις για την αναμόρφωση του μηχανισμού.

Πλέον, οι αρμόδιες ευρωπαϊκές υπηρεσίες εξετάζουν τις τελευταίες λεπτομέρειες, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η παρέμβαση δεν παραβιάζει τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων και δεν προκαλεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό.

Παρά την πρόοδο, το χρονοδιάγραμμα έγκρισης παραμένει ανοιχτό. Ενδεικτικό πάντως του κλίματος είναι ότι ο Ιταλός υπουργός Ενέργειας, Τζιλμπέρτο Πικέτο Φρατίν, δήλωσε την Πέμπτη ότι οι συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται «στην τελική τους φάση».

Η ενεργειακή ακρίβεια εντείνει την πίεση στη Μελόνι

Η άνοδος των ενεργειακών τιμών, η οποία έχει επιδεινωθεί από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ιταλική κυβέρνηση.

Από τον Μάρτιο, η Ρώμη έχει διαθέσει τουλάχιστον 2,1 δισ. ευρώ για φορολογικές ελαφρύνσεις με στόχο τον περιορισμό των αυξήσεων στις τιμές των καυσίμων στα πρατήρια.

Παράλληλα, μεγάλες ενεργειακές επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων και η κρατικά ελεγχόμενη Eni, έχουν ανακοινώσει εθελοντικά ανώτατα όρια στις τιμές των καυσίμων, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι επιβαρύνσεις των καταναλωτών.

Στο εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού εξετάζεται επίσης το ενδεχόμενο επιβολής έκτακτης φορολόγησης στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, στο πλαίσιο της κατάρτισης του επόμενου προϋπολογισμού.

Για τη Μελόνι, η επίτευξη συμφωνίας με την Κομισιόν θα αποτελούσε μια σημαντική πολιτική επιτυχία ενόψει των εκλογών του 2027, καθώς το ενεργειακό κόστος επηρεάζει άμεσα την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και την ανταγωνιστικότητα της ιταλικής βιομηχανίας.

Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας οι τιμές ενέργειας

Η ιταλική πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας, η οποία αναμένεται να απασχολήσει τους ηγέτες των κρατών-μελών στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών στις 15 και 16 Οκτωβρίου.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε αυτή την εβδομάδα ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την ανάγκη στήριξης των κρατών-μελών ώστε να αντιμετωπίσουν τις άμεσες πιέσεις από τους αυξημένους ενεργειακούς λογαριασμούς.

Η Ιταλία υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι ο υφιστάμενος τρόπος διαμόρφωσης των τιμών στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργεί δυσανάλογες επιβαρύνσεις για οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό αέριο.

Στην περίπτωση της ιταλικής αγοράς, η σημαντική συμμετοχή των μονάδων φυσικού αερίου στο ενεργειακό μείγμα καθιστά το κόστος ηλεκτροπαραγωγής ιδιαίτερα ευάλωτο στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών του καυσίμου.

Εφόσον επιτευχθεί η συμφωνία, η Ρώμη θα αποκτήσει μεγαλύτερη δυνατότητα περιορισμού των επιπτώσεων αυτών των διακυμάνσεων, χωρίς να προχωρήσει σε άμεση οριζόντια επιβολή πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου.

Το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων αναμένεται να έχει ευρύτερο ενδιαφέρον και για άλλα κράτη-μέλη που αντιμετωπίζουν ανάλογες πιέσεις, καθώς θα δείξει μέχρι ποιο σημείο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι διατεθειμένη να επιτρέψει εθνικές παρεμβάσεις στη διαμόρφωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.

Προς το παρόν, πάντως, η τελική συμφωνία δεν έχει επιτευχθεί, με τις δύο πλευρές να επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη άμεσης ανακούφισης των καταναλωτών και στη διατήρηση των κοινών κανόνων της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς.