ΔΝΤ: Στο 3% η παγκόσμια ανάπτυξη το 2026 – Παραμένουν υψηλοί οι κίνδυνοι από ενέργεια και χρέος

Η παγκόσμια οικονομία παραμένει σε τροχιά ανάπτυξης περίπου 3% το 2026, έχοντας μέχρι στιγμής επιδείξει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από ό,τι αρχικά αναμενόταν απέναντι στο ενεργειακό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι η αβεβαιότητα και οι κίνδυνοι για τις οικονομικές προοπτικές εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα.

Η εκπρόσωπος του ΔΝΤ, Τζούλι Κόζακ, υπογράμμισε ότι οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου παραμένουν αυξημένες, γεγονός που σημαίνει ότι οι επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ δεν έχουν ακόμη εξαντληθεί. Την ίδια ώρα, εντείνονται οι πιέσεις από το υψηλό δημόσιο χρέος, ενώ η διαδικασία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, μετά την κρίση κόστους ζωής του 2022, έχει χάσει μέρος της δυναμικής της.

Σύμφωνα με την ίδια, οι παγκόσμιες πληθωριστικές προσδοκίες έχουν αυξηθεί, παραμένουν όμως σε γενικές γραμμές καλά αγκυροβολημένες σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

«Μέχρι στιγμής, παρά τους έξι μήνες πολέμου στη Μέση Ανατολή, η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί ανθεκτική», ανέφερε η Κόζακ κατά την τακτική ενημέρωση του ΔΝΤ.

Όπως εξήγησε, η αξιοποίηση αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου επέτρεψε σε ορισμένες χώρες να απορροφήσουν μέρος των ενεργειακών κραδασμών, ενώ άλλες στράφηκαν σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας ή έλαβαν μέτρα για τον περιορισμό της ζήτησης.

«Παραμένουμε σε καλό δρόμο για παγκόσμια ανάπτυξη περίπου 3%, αλλά η αβεβαιότητα, όπως επισημαίνουμε εδώ και αρκετό καιρό, εξακολουθεί να παραμένει υψηλή», σημείωσε.

Το ΔΝΤ είχε αναθεωρήσει τον Ιούλιο εκ νέου προς τα κάτω την πρόβλεψή του για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026, στο 3,0%, έναντι μέσου ρυθμού περίπου 3,5% που καταγράφηκε το 2024 και το 2025.

Η παγκόσμια οικονομία «τραβιέται» σε αντίθετες κατευθύνσεις

Η Κόζακ περιέγραψε μια διεθνή οικονομία που δέχεται ταυτόχρονα αντίρροπες δυνάμεις. Από τη μία πλευρά, το αρνητικό σοκ στην προσφορά ενέργειας έχει ωθήσει σημαντικά υψηλότερα τις τιμές της ενέργειας, των λιπασμάτων, των τροφίμων και άλλων βασικών εμπορευμάτων.

Από την άλλη, ο τεχνολογικός κύκλος που τροφοδοτείται από την τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί ένα θετικό σοκ στη ζήτηση, στηρίζοντας επενδύσεις και οικονομική δραστηριότητα.

Οι κίνδυνοι, ωστόσο, παραμένουν αυξημένοι. Πολλές χώρες καλούνται να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ενώ η ενεργειακή ζήτηση αναμένεται να ενισχυθεί καθώς πλησιάζει ο χειμώνας στο Βόρειο Ημισφαίριο.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πορεία του παγκόσμιου δημόσιου χρέους. Σύμφωνα με την εκπρόσωπο του ΔΝΤ, βρίσκεται ήδη κοντά στο 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο σε αρκετές προηγμένες οικονομίες, όπου οι λόγοι δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ βρίσκονται σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Παράλληλα, προβλήματα ρευστότητας συσσωρεύονται και στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, μεταξύ άλλων στην Αφρική, με την Κόζακ να επισημαίνει ότι η υποχώρηση της διμερούς οικονομικής βοήθειας επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ΔΝΤ καλεί τις κεντρικές τράπεζες να παραμείνουν προσηλωμένες στις εντολές τους για διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών, αποφεύγοντας μια πρόωρη χαλάρωση που θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Ταυτόχρονα, το Ταμείο προτρέπει τις κυβερνήσεις και τους υπεύθυνους χάραξης δημοσιονομικής πολιτικής να καταρτίσουν αξιόπιστα μεσοπρόθεσμα σχέδια δημοσιονομικής εξυγίανσης, προκειμένου να περιοριστούν οι κίνδυνοι που απορρέουν από τα υψηλά επίπεδα χρέους.

Η Κόζακ ανέφερε ακόμη ότι το ΔΝΤ θα εξετάσει προσεκτικά τις επιπτώσεις των νέων αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των δευτερογενών κυρώσεων που στοχεύουν εταιρείες σε τρίτες χώρες οι οποίες υποστηρίζουν την Τεχεράνη.

Το μήνυμα του Ταμείου είναι ότι, παρά την ανθεκτικότητα που έχει εμφανίσει μέχρι στιγμής η διεθνής οικονομία, οι γεωπολιτικές εντάσεις, το υψηλό ενεργειακό κόστος, η επιβράδυνση της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού και η συσσώρευση δημόσιου χρέους αφήνουν ελάχιστα περιθώρια εφησυχασμού.