ΕΕ: Στο τραπέζι νέος φόρος στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, ιδιαίτερα παραγωγή και διύλιση πετρελαίου

Η συζήτηση για την επιβολή έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών επιχειρήσεων επιστρέφει δυναμικά στο ευρωπαϊκό προσκήνιο, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά τρόπους να περιορίσει τις οικονομικές επιπτώσεις από το νέο κύμα ανατιμήσεων στο πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα καύσιμα. Σύμφωνα με το Bloomberg, η φορολόγηση των κερδών των ενεργειακών εταιρειών βρίσκεται εκ νέου στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διεργασιών, με στόχο τη δημιουργία πρόσθετων οικονομικών πόρων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη στήριξη καταναλωτών και επιχειρήσεων.
Το κεντρικό ερώτημα είναι εάν η ΕΕ θα προχωρήσει σε ένα συντονισμένο μέτρο, αντίστοιχο με εκείνο που εφαρμόστηκε κατά την ενεργειακή κρίση του 2022 ή εάν θα αφήσει τις εθνικές κυβερνήσεις να επιβάλουν πρόσθετη φορολόγηση με βάση τις δικές τους ανάγκες και δημοσιονομικές δυνατότητες. Προς το παρόν, δεν έχει ληφθεί απόφαση για νέο ενιαίο ευρωπαϊκό φόρο, ούτε έχουν οριστικοποιηθεί συντελεστές, κριτήρια φορολόγησης ή χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.

Έξι χώρες πιέζουν τις Βρυξέλλες για κοινή ευρωπαϊκή δράση

Στην πρώτη γραμμή των πιέσεων βρίσκονται η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Αυστρία και η Πολωνία, οι οποίες έχουν ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο φορολόγησης των υπερκερδών. Οι έξι χώρες υποστηρίζουν ότι οι μεγάλες ενεργειακές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα όσες δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και διύλιση πετρελαίου, μπορούν να αποκομίζουν σημαντικά πρόσθετα κέρδη όταν οι διεθνείς τιμές αυξάνονται εξαιτίας εξαιρετικών γεωπολιτικών συνθηκών.
Στον αντίποδα, τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές καυσίμων και ενέργειας, ενώ οι επιχειρήσεις επιβαρύνονται με αυξημένα λειτουργικά έξοδα.
Η πρωτοβουλία των έξι χωρών είχε εκδηλωθεί ήδη από τον Αύγουστο, όταν οι υπουργοί Οικονομικών τους ζήτησαν να ενταχθεί το θέμα στην ευρωπαϊκή ατζέντα.

Ιδιαίτερα έντονη είναι η πίεση της Γερμανίας. Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ είχε καλέσει την Κομισιόν να παρουσιάσει συγκεκριμένες επιλογές μέχρι τον Οκτώβριο, επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί να παραμένει αδρανής απέναντι στο κοινό αίτημα των κρατών-μελών.
Η λογική πίσω από την πρόταση είναι ότι μέρος των επιπλέον κερδών, τα οποία δεν προέρχονται απαραίτητα από αύξηση της παραγωγικότητας ή από νέες επενδύσεις, θα πρέπει να επιστρέφει στην κοινωνία μέσω στοχευμένων μέτρων στήριξης.

Παρά τις πιέσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει δεσμευτεί για την κατάθεση νομοθετικής πρότασης που θα καθιερώνει υποχρεωτικό φόρο σε ολόκληρη την Ένωση.
Στις 7 Οκτωβρίου, ο αρμόδιος επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν επισήμανε, κατά τη διάρκεια συζήτησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ότι η φορολόγηση των επιχειρήσεων αποτελεί κατά κύριο λόγο αρμοδιότητα των κρατών-μελών.
Με βάση αυτή την προσέγγιση, οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν τη δυνατότητα να επιβάλουν φόρους στα έκτακτα κέρδη, ενώ η Επιτροπή μπορεί να προσφέρει τεχνική υποστήριξη και να αξιολογήσει τις επιπτώσεις των διαφορετικών εθνικών παρεμβάσεων.