«Έκρηξη» Καχριμάνη για βοσκοτόπια και ελληνοποιήσεις: «Το γάλα το φέρνουν απ’ έξω»

Σε μια από τις πιο αιχμηρές δημόσιες τοποθετήσεις του για τον πρωτογενή τομέα, ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης επανέφερε στο προσκήνιο δύο ζητήματα που, όπως υποστηρίζει, υπονομεύουν εδώ και χρόνια την ελληνική κτηνοτροφία, την υπόθεση των βοσκοτόπων και των επιδοτήσεων μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ και τις ελληνοποιήσεις γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων. Με σκληρή γλώσσα, μίλησε για διαχρονικές στρεβλώσεις, για συστήματα που ευνόησαν επιτήδειους και για ελεγκτικούς μηχανισμούς που, κατά την άποψή του, άργησαν ή δεν θέλησαν να δράσουν αποτελεσματικά. Οι δηλώσεις έγιναν την Τρίτη 26 Μαΐου 2026, κατά τη διάρκεια της ειδικής συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου Ηπείρου για τον απολογισμό πεπραγμένων του 2025.

Οπως γράφει το epiruspost.gr  «Όταν όλοι λέγανε “όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά”, εγώ φώναζα δύο πράγματα: τέρμα η τεχνική λύση στον ΟΠΕΚΕΠΕ και τέρμα οι ελληνοποιήσεις», επιμένοντας ότι είχε προειδοποιήσει εγκαίρως για τις στρεβλώσεις που δημιουργούσε το μοντέλο κατανομής βοσκοτόπων και για την πίεση που δεχόταν η εγχώρια παραγωγή γάλακτος από εισαγόμενες πρώτες ύλες.

Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο όπου η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη περιγράψει έρευνες για φερόμενα οργανωμένα σχήματα απάτης με αγροτικές ενισχύσεις, στα οποία, σύμφωνα με την ίδια, χρησιμοποιήθηκαν ψευδείς δηλώσεις για βοσκοτόπια, μισθώσεις ή ιδιοκτησίες εκτάσεων και εμφανίστηκε πλασματική εικόνα ενεργής αγροτικής δραστηριότητας. Η EPPO σημειώνει ότι όλα τα εμπλεκόμενα πρόσωπα τεκμαίρονται αθώα μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου.

Στο επίκεντρο της κριτικής Καχριμάνη βρίσκεται η λεγόμενη «τεχνική λύση» για τους βοσκοτόπους. Το μέτρο θεσμοθετήθηκε το 2014 ώστε να μη χαθούν ενισχύσεις σε περιοχές όπου η διαθέσιμη βοσκήσιμη γη δεν επαρκούσε για το δηλωμένο ζωικό κεφάλαιο. Στην πράξη επέτρεπε σε κτηνοτρόφους μιας περιοχής να «δανείζονται» επιλέξιμες εκτάσεις από άλλη περιοχή. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής, επρόκειτο για λύση που προοριζόταν να ισχύσει μόνο για το 2014, αλλά παρέμεινε για χρόνια σε εφαρμογή, δημιουργώντας περιθώρια καταχρήσεων.

Ο Περιφερειάρχης συνέδεσε το ζήτημα με τα λεγόμενα «μαϊμού» βοσκοτόπια στον Γράμμο, υποστηρίζοντας ότι εκεί σταμάτησαν «τα ωραία βοσκοτόπια χωρίς ζώα». Παράλληλα, άφησε αιχμές για όσους είχαν τον έλεγχο του γεωγραφικού συστήματος και των δεδομένων του ΟΣΔΕ, σημειώνοντας ότι η δημόσια συζήτηση συχνά αποφεύγει να αγγίξει τον πυρήνα του προβλήματος.

Το ευρύτερο ζήτημα των ψηφιακών χαρτών, των ΚΥΔ και της πρόσβασης σε διαθέσιμες εκτάσεις έχει αναδειχθεί και σε δημοσιογραφικές έρευνες, σύμφωνα με τις οποίες κρίσιμος κρίκος του συστήματος ήταν η γνώση του ποια αγροτεμάχια ή βοσκοτοπικές εκτάσεις εμφανίζονταν ως διαθέσιμες. Σε πρόσφατες επιχειρήσεις για παράνομες επιδοτήσεις, η Καθημερινή ανέφερε 39 συλλήψεις και εκτιμώμενο παράνομο όφελος άνω των 7 εκατ. ευρώ, με τις Αρχές να εξετάζουν μεθοδολογίες δήλωσης εκτάσεων από πρόσωπα που φέρονται να μην είχαν πραγματική σχέση με αυτές.

Από τα βοσκοτόπια στην ελληνοποίηση του γάλακτος
Η δεύτερη μεγάλη αιχμή του Περιφερειάρχη αφορά τις ελληνοποιήσεις γάλακτος. Ο ίδιος υποστήριξε ότι από το 2018 υπάρχει θεσμικό πλαίσιο που επιβάλλει την ευδιάκριτη αναγραφή της προέλευσης του γάλακτος στα γαλακτοκομικά προϊόντα, αλλά στην πράξη, όπως είπε, «ουδέποτε εφαρμόστηκε» όπως θα έπρεπε.

Η νομοθεσία προβλέπει υποχρεωτική επισήμανση προέλευσης στο γάλα και στα γαλακτοκομικά προϊόντα, με αναφορά στη χώρα αρμέγματος, επεξεργασίας και συσκευασίας, ενώ όταν όλα τα στάδια γίνονται στην ίδια χώρα μπορεί να χρησιμοποιείται ενιαία ένδειξη προέλευσης. Προβλέπεται επίσης ότι οι ενδείξεις πρέπει να εμφανίζονται ανεξίτηλα και στο κύριο οπτικό πεδίο της συσκευασίας, κοντά στην ονομασία πώλησης και με γραμματοσειρά τουλάχιστον ίδιου μεγέθους.

Για τον κ. Καχριμάνη, το πρόβλημα δεν είναι μόνο τυπικό ή ετικέτας. Είναι ζήτημα επιβίωσης των παραγωγών. Με χαρακτηριστική αναφορά στην Ιονία και την Εγνατία Οδό, μίλησε για φορτία σκόνης γάλακτος από το εξωτερικό και συνέδεσε το φαινόμενο με τη συρρίκνωση της αγελαδοτροφίας, ιδίως σε περιοχές όπως η Πρέβεζα. «Εγώ έκανα αγώνα και κάνω, αλλά μοιάζω για Δον Κιχώτης, γιατί κανένας δεν ακούει», είπε.

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει αναγνωρίσει δημόσια ότι οι ελληνοποιήσεις δεν αφορούν μόνο το γάλα ως πρώτη ύλη, αλλά και ημιέτοιμα ή έτοιμα προϊόντα, τυρομάζες, συμπυκνωμένο ή κατεψυγμένο γάλα, σκόνη γάλακτος και πρωτεΐνες, που μπορεί να διακινούνται ή να χρησιμοποιούνται σε προϊόντα τα οποία εμφανίζονται ως ελληνικά. Το ίδιο δελτίο τύπου αναφέρει ελέγχους σε βυτιοφόρα, σημεία λιανικής, πύλες εισόδου και αλυσίδες σούπερ μάρκετ, με συμμετοχή ΥπΑΑΤ, ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και ΕΦΕΤ.

Γιατί η φέτα βρίσκεται στο κέντρο της σύγκρουσης
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερο βάρος για την Ήπειρο, όπου η αιγοπροβατοτροφία και η τυροκομία αποτελούν βασικούς πυλώνες της τοπικής οικονομίας. Η φέτα είναι προϊόν ΠΟΠ, συνδεδεμένο με συγκεκριμένη γεωγραφική, παραγωγική και διατροφική ταυτότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιγράφει τη φέτα ως «ναυαρχίδα» των ελληνικών προϊόντων γεωγραφικής ένδειξης, επισημαίνοντας ότι αντιπροσωπεύει περίπου το 10% των ελληνικών εξαγωγών τροφίμων. Η φέτα παρασκευάζεται μόνο από γάλα αυτόχθονων φυλών αιγοπροβάτων, στοιχείο που συνδέει το προϊόν με τη βιοποικιλότητα, τις τοπικές φυλές, τη βόσκηση και την παραδοσιακή τεχνογνωσία. Επομένως, κάθε υπόνοια νοθείας ή παράτυπης χρήσης εισαγόμενων πρώτων υλών δεν πλήττει μόνο την τιμή παραγωγού, αλλά και την ίδια την αξιοπιστία του προϊόντος στις αγορές.