ΕΛΣΤΑΤ: Αλμα 172% στις δαπάνες για μουσεία – Λιγότερες έρευνες, περισσότερη χρηματοδότηση το 2025

Σημαντική αύξηση των δαπανών για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και υποχώρηση του αριθμού των αρχαιολογικών ερευνών καταγράφηκε στην Ελλάδα το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε σήμερα, Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2026, η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).

Η μεγαλύτερη μεταβολή εντοπίζεται στα έργα που αφορούν μουσεία και λοιπά κτίρια, όπου οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 171,8% σε σχέση με το 2024.

Την ίδια στιγμή, οι χρηματοδοτήσεις των αρχαιολογικών ερευνών ενισχύθηκαν κατά 20,4%, παρά τη μείωση του αριθμού τους κατά 12,9%.

Πάνω από 170 εκατ. ευρώ για μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία

Ιδιαίτερα ενισχυμένη εμφανίζεται η χρηματοδότηση έργων που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, οι συνολικές δαπάνες για έργα σε μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους ανήλθαν το 2025 σε 109,39 εκατ. ευρώ, από 68,72 εκατ. ευρώ το 2024, σημειώνοντας αύξηση 59,2%.

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος στις δαπάνες για μουσεία και λοιπά κτίρια, οι οποίες εκτοξεύθηκαν στα 61,36 εκατ. ευρώ, έναντι 22,57 εκατ. ευρώ το προηγούμενο έτος, καταγράφοντας αύξηση 171,8%.

Συνολικά, οι δαπάνες των δύο κατηγοριών διαμορφώθηκαν στα 170,75 εκατ. ευρώ, έναντι 91,29 εκατ. ευρώ το 2024, παρουσιάζοντας αύξηση περίπου 87%.

Από τα ποσά που διατέθηκαν για μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους, τα 62,9 εκατ. ευρώ αφορούσαν έργα που εκτελέστηκαν και τα 46,49 εκατ. ευρώ έργα σε εξέλιξη. Αντίστοιχα, στην κατηγορία των μουσείων και λοιπών κτιρίων, οι δαπάνες για έργα που εκτελέστηκαν ανήλθαν σε 21,75 εκατ. ευρώ, ενώ για έργα σε εξέλιξη έφτασαν τα 39,61 εκατ. ευρώ.

Μειώθηκαν οι αρχαιολογικές έρευνες, αυξήθηκαν τα κονδύλια

Αντίθετη πορεία ακολούθησαν ο αριθμός των αρχαιολογικών ερευνών και η χρηματοδότησή τους.

Ειδικότερα, το 2025 πραγματοποιήθηκαν 2.454 αρχαιολογικές έρευνες, έναντι 2.818 το 2024, καταγράφοντας μείωση 12,9%. Ωστόσο, το συνολικό ύψος της χρηματοδότησής τους αυξήθηκε από 15,04 εκατ. ευρώ σε 18,11 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 20,4%.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ετήσια χρηματοδότηση αρχαιολογικών ερευνών που έχει καταγραφεί από το 2017, σύμφωνα με τα στοιχεία της περιόδου 2015-2025 που δημοσιοποιεί η ΕΛΣΤΑΤ.

Παρά τη μείωση των ερευνών, αυξήθηκε ο αριθμός των μνημείων που αποκαλύφθηκαν. Τα ακίνητα μνημεία ανήλθαν σε 1.013, έναντι 794 το 2024, παρουσιάζοντας αύξηση 27,6%.

Ανοδικά κινήθηκε και ο αριθμός των κινητών μνημείων, τα οποία έφτασαν τα 62.863, από 58.942 το προηγούμενο έτος, σημειώνοντας αύξηση 6,7%.

Περισσότερες κηρύξεις αρχαιολογικών χώρων και ιστορικών τόπων

Αξιοσημείωτη αύξηση καταγράφηκε και στις κηρύξεις αρχαιολογικών χώρων και ιστορικών τόπων.

Συγκεκριμένα, οι κηρύξεις αρχαιολογικών χώρων ανήλθαν σε 44 το 2025, έναντι 25 το 2024, παρουσιάζοντας αύξηση 76%.

Οι κηρύξεις ιστορικών τόπων αυξήθηκαν από 7 σε 11, καταγράφοντας άνοδο 57,1%.

Αντίθετα, οι κηρύξεις νεότερων και κινητών μνημείων και ζωνών προστασίας περιορίστηκαν σε 46, από 60 το προηγούμενο έτος, σημειώνοντας μείωση 23,3%.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν σημαντική ενίσχυση των κηρύξεων αρχαιολογικών χώρων, καθώς ο αριθμός τους υπερβαίνει κατά πολύ τις αντίστοιχες επιδόσεις της προηγούμενης εξαετίας.

Αύξηση 22,2% στις κατασχέσεις για αρχαιοκαπηλία

Ανοδική πορεία παρουσίασαν και οι κατασχέσεις που συνδέονται με υποθέσεις αρχαιοκαπηλίας.

Σύμφωνα με την έρευνα, το 2025 πραγματοποιήθηκαν 132 κατασχέσεις, έναντι 108 το 2024, σημειώνοντας αύξηση 22,2%.

Παρά την άνοδο, ο αριθμός των κατασχέσεων παραμένει χαμηλότερος από τις 160 που είχαν καταγραφεί το 2023, χρονιά κατά την οποία είχε σημειωθεί η υψηλότερη επίδοση της τελευταίας εξαετίας.

Παράλληλα, μικρή αύξηση καταγράφηκε στις υποδείξεις αρχαιολογικών θέσεων, οι οποίες ανήλθαν σε 37, έναντι 35 το προηγούμενο έτος, παρουσιάζοντας άνοδο 5,7%.

Αντίθετα, οι παραδόσεις αρχαίων αντικειμένων μειώθηκαν κατά 3,2%, φτάνοντας τις 2.339, από 2.416 το 2024.

Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση υποχώρησης των παραδόσεων αρχαίων αντικειμένων σε σύγκριση με τις υψηλότερες επιδόσεις προηγούμενων ετών. Ενδεικτικά, το 2017 είχαν καταγραφεί 6.143 παραδόσεις και το 2020 συνολικά 6.083.