ESG δύο ταχυτήτων στο Χρηματιστήριο Αθηνών/Euronext Athens: Κάποιες μετοχές βγήκαν από τον έναν δείκτη αλλά βρήκαν θέση στον άλλον. Ολες οι πληροφορίες

Το Χρηματιστήριο Αθηνών, που λειτουργεί πλέον ως Euronext Athens, εγκαταλείπει μια προβληματική πρακτική πέντε ετών στην αξιολόγηση των εισηγμένων εταιρειών με κριτήρια περιβάλλοντος, κοινωνικής ευθύνης και εταιρικής διακυβέρνησης (ESG). Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να την αντικαταστήσει δημιουργεί νέα ερωτήματα. Το Financialreport.gr επεξεργάστηκε τη νέα πρακτική και τους δείκτες. Αντί για έναν δείκτη ESG, δημιούργησε δύο. Ο πρώτος προβλέπει αυστηρότερους αποκλεισμούς εταιρειών με υψηλό κίνδυνο ESG. Ο δεύτερος επιτρέπει ευρύτερη συμμετοχή εταιρειών, ακόμη και εκείνων που δεν γίνονται δεκτές στον πρώτο, περιορίζοντας απλώς τη βαρύτητά τους. Με άλλα λόγια, μια εταιρεία μπορεί να κρίνεται ακατάλληλη για τον έναν δείκτη βιωσιμότητας και την ίδια στιγμή να εξακολουθεί να συμμετέχει σε έναν άλλο δείκτη ESG του ίδιου χρηματιστηριακού ομίλου.

Ο παλιός δείκτης: Αρκούσε να δηλώνεις πόσο ρυπαίνεις

Η ιστορία ξεκινά από τον ATHEX ESG, τον δείκτη που δημιουργήθηκε τον Αύγουστο του 2021 και περιλάμβανε 60 εισηγμένες εταιρείες. Ο δείκτης υποτίθεται ότι αποτελούσε ένα εργαλείο ανάδειξης των επιχειρήσεων που υιοθετούσαν πρακτικές βιωσιμότητας. Στην πραγματικότητα, όμως, η βασική μεθοδολογία του δεν αξιολογούσε πόσο επιβάρυνε μια επιχείρηση το περιβάλλον, αλλά πόσο πλήρη ήταν τα στοιχεία που δημοσιοποιούσε. Η βαθμολογία ESG Transparency Score προέκυπτε από την κάλυψη συγκεκριμένων δεικτών δημοσιοποίησης πληροφοριών. Μια εταιρεία μπορούσε να καταγράφει υψηλές ή ακόμη και αυξανόμενες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και ταυτόχρονα να βελτιώνει τη βαθμολογία της, εφόσον παρουσίαζε πληρέστερα στοιχεία.

Το παράδοξο ήταν προφανές, δεδομένου δεν επιβραβευόταν εκείνος που ρύπαινε λιγότερο, αλλά εκείνος που δημοσιοποιούσε περισσότερες πληροφορίες για τη δραστηριότητά του.

Αυτή την αντίφαση ανέδειξε η δημοσιογραφική έρευνα του Reporters United, που δημοσιεύτηκε στις 6 Οκτωβρίου 2026, με τίτλο «Πράσινα χαρτιά: Πώς ο δείκτης ESG του Χρηματιστηρίου Αθηνών γίνεται εργαλείο greenwashing».

Η έρευνα έδειξε ότι στον δείκτη συμμετείχαν επιχειρήσεις από ιδιαίτερα ρυπογόνους κλάδους, μεταξύ των οποίων η Motor Oil και η HELLENiQ ENERGY, οι οποίες μπορούσαν να επικαλούνται τη συμμετοχή τους σε έναν δείκτη ESG ως στοιχείο της περιβαλλοντικής τους εικόνας.

Η έρευνα ανέδειξε και μια δεύτερη αντίφαση. Σε άλλες αγορές της Euronext εφαρμόζονταν ήδη διαφορετικά κριτήρια. Στον γαλλικό δείκτη CAC 40 ESG υπήρχαν φίλτρα αποκλεισμού για δραστηριότητες στα ορυκτά καύσιμα, ενώ στους δείκτες AEX ESG του Άμστερνταμ και BEL ESG των Βρυξελλών χρησιμοποιούνταν αξιολογήσεις κινδύνου ESG της Sustainalytics.

Η κατάργηση και η αντικατάσταση

Στις 18 Σεπτεμβρίου 2026, η Euronext Athens ανακοίνωσε την παύση υπολογισμού του παλαιού ATHEX ESG, με τελευταία ημέρα την 30ή Οκτωβρίου. Οι νέοι δείκτες τέθηκαν σε λειτουργία πριν από λίγες ημέρες μέσα στο Νοέμβριο. Η απόφαση κατάργησης ανακοινώθηκε στις αρχές Οκτωβρίου, αλλά ενώ η δημοσιογραφική διερεύνηση είχε ήδη πραγματοποιηθεί και είχαν υποβληθεί σχετικά ερωτήματα στο Χρηματιστήριο.

Οι νέοι δείκτες ανακοινώθηκαν από τη διοίκηση του Εuronext Athens στις 10 Νοεμβρίου. Η ανακοίνωση  τιτλοφορήθηκε στα ελληνικά αλλά το περιεχόμενο της είναι μόνο στα αγγλικά και όπως πάντα κάνει η διοίκηση Κοντόπουλου με ελάχιστες πληροφορίες και χωρίς αναφορά στις μετοχές που απαρτίζουν, τις σταθμίσεις, τις διαφορές με τον δείκτη που καταργήθηκε κλπ., ώστε η  πληροφορία να είναι πλήρης και κατανοητή.

Και εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον…

Ο πρώτος νέος δείκτης: Αυστηρότερα φίλτρα και αποκλεισμοί

Ο νέος Euronext Athens ESG Index (ATESG) περιλαμβάνει 25 εταιρείες και εφαρμόζει κριτήρια αποκλεισμού εταιρειών με συγκεκριμένες αμφιλεγόμενες δραστηριότητες, παραβιάσεις διεθνών προτύπων και τις δυσμενέστερες αξιολογήσεις ESG Risk της Sustainalytics.

Περιλαμβάνει επίσης στόχο για ένταση εκπομπών άνθρακα τουλάχιστον 20% χαμηλότερη από εκείνη του επενδύσιμου συνόλου αναφοράς. Αυτή αποτελεί ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με τον παλαιό δείκτη. Η αξιολόγηση δεν περιορίζεται πλέον στο αν μια εταιρεία δημοσιοποιεί στοιχεία, αλλά λαμβάνει υπόψη τους κινδύνους που συνδέονται με τις δραστηριότητές της.

Ο δεύτερος δείκτης: Η πόρτα παραμένει ανοιχτή

Η Euronext, όμως, δεν περιορίστηκε στη δημιουργία ενός αυστηρότερου ESG δείκτη. Παράλληλα δημιούργησε τον Euronext Athens ESG Tilted Index (ATTPR), ο οποίος περιλαμβάνει 30 εταιρείες και εφαρμόζει μια διαφορετική φιλοσοφία. Αντί να αποκλείει με την ίδια αυστηρότητα τις επιχειρήσεις που παρουσιάζουν υψηλότερους κινδύνους ESG, επιδιώκει να διατηρεί ευρύτερη έκθεση στην ελληνική αγορά και να αναπροσαρμόζει τις σταθμίσεις των μετοχών. Οι εταιρείες με μικρότερο κίνδυνο ESG αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα και εκείνες με υψηλότερο κίνδυνο μικρότερη.

Έτσι, εταιρείες που αποκλείονται από έναν δείκτη ESG μπορούν να εξακολουθούν να εκπροσωπούνται σε άλλο δείκτη ESG του ίδιου ομίλου.

Η επιλογή αυτή μπορεί να εξυπηρετεί διαφορετικές επενδυτικές στρατηγικές. Δημιουργεί, όμως, εύλογα ερωτήματα για το μήνυμα που εκπέμπει η αγορά όταν παρουσιάζει και τις δύο προσεγγίσεις υπό την ίδια ομπρέλα βιωσιμότητας.

Οι πέντε εταιρείες που μετέχουν σε αυτόν τον δείκτης και δεν μετέχουν στον πρώτο είναι: Motoroil, HelleniQ Energy, Viohalco, ELVALHALCOR και AKTOR.

Σε κάθε περίπτωση τα στοιχεία με τους 25 και 30 μετοχές δείχνουν μια σημαντική συρρίκνωση του αριθμού των εταιρειών που εκπροσωπούνται στους δείκτες βιωσιμότητας.