ESM: Προειδοποίηση για ύφεση στην ευρωζώνη εάν συμπέσουν ενεργειακή κρίση και sell-off στις ΗΠΑ

Τον κώδωνα του κινδύνου για την πορεία της οικονομίας της ευρωζώνης κρούει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM), δημοσιεύοντας την πρώτη ετήσια έκθεση «Euro Area Stability Watch», η οποία φιλοδοξεί να αποτελέσει μόνιμο εργαλείο παρακολούθησης των συστημικών κινδύνων που απειλούν τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα της νομισματικής ένωσης.

Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ευρωζώνη εμφανίζεται σήμερα περισσότερο εκτεθειμένη από ποτέ σε εξωτερικούς κραδασμούς, κυρίως λόγω της αυξημένης χρηματοοικονομικής διασύνδεσής της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τον ESM, η έκθεση της ευρωζώνης στις αμερικανικές χρηματοπιστωτικές αγορές έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, γεγονός που ενισχύει την ευπάθεια απέναντι σε μια ενδεχόμενη διόρθωση των τιμών των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων.

Το δυσμενές σενάριο

Το βασικό stress test της έκθεσης εξετάζει ένα σενάριο κατά το οποίο εκδηλώνονται ταυτόχρονα δύο ισχυροί αρνητικοί παράγοντες: μία νέα ενεργειακή κρίση εξαιτίας κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και μια έντονη διόρθωση στις αγορές των ΗΠΑ, η οποία θα μπορούσε να προκληθεί από αυξημένη πολιτική αβεβαιότητα, ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του αμερικανικού χρέους ή υπερτιμημένες αποτιμήσεις στις μετοχές που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Υπό αυτό το δυσμενές σενάριο, ο ESM εκτιμά ότι η ανάπτυξη της ευρωζώνης θα περιοριστεί μόλις στο 0,6% το 2026, ενώ το 2027 η οικονομία θα περάσει σε ύφεση, με το ΑΕΠ να συρρικνώνεται κατά 0,4%. Παράλληλα, η άνοδος των τιμών της ενέργειας θα ωθήσει τον πληθωρισμό κοντά στο 5%, δημιουργώντας ένα περιβάλλον στασιμοπληθωρισμού και δυσκολεύοντας σημαντικά το έργο της νομισματικής πολιτικής.

𝗧𝗵𝗲 𝗘𝘂𝗿𝗼 𝗔𝗿𝗲𝗮 𝗦𝘁𝗮𝗯𝗶𝗹𝗶𝘁𝘆 𝗪𝗮𝘁𝗰𝗵 𝗶𝘀 𝗻𝗼𝘄 𝗮𝘃𝗮𝗶𝗹𝗮𝗯𝗹𝗲.

Today, the European Stability Mechanism (ESM) launches the Euro Area Stability Watch, its new publication on euro area financial stability.

The report provides an annual assessment of… pic.twitter.com/IJBe0bzrzq

— ESM (@ESM_Press) July 6, 2026

Η αυξημένη εξάρτηση από τις ΗΠΑ

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μεταβολή της δομής των επενδύσεων της ευρωζώνης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ESM, στο τέλος του 2025 σχεδόν το ήμισυ των συνολικών χαρτοφυλακιακών επενδύσεων της ευρωζώνης βρισκόταν στις Ηνωμένες Πολιτείες, έναντι περίπου του ενός τρίτου πριν από μία δεκαετία. Ειδικότερα, το 59% των τοποθετήσεων σε μετοχές και το 36% των επενδύσεων σε χρεόγραφα αφορούν αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης μιας ενδεχόμενης αναταραχής στις διεθνείς αγορές.

Η εικόνα για την Ελλάδα

Η έκθεση δεν εντοπίζει ειδικούς κινδύνους που να αφορούν αποκλειστικά την Ελλάδα. Αντιθέτως, καταγράφει ότι η ελληνική οικονομία συγκαταλέγεται, μαζί με την Ιρλανδία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Κύπρο, στις χώρες που εξήλθαν των προγραμμάτων στήριξης και αναπτύχθηκαν με ταχύτερους ρυθμούς από τον μέσο όρο της ευρωζώνης το 2025.

Ο ESM επισημαίνει ότι οι χώρες που έλαβαν χρηματοδοτική στήριξη από τον ίδιο ή από το EFSF έχουν ενισχύσει σημαντικά την ανθεκτικότητά τους, χάρη στις μεταρρυθμίσεις, τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών και την ανάκτηση της πρόσβασης στις αγορές. Για την Ελλάδα υπενθυμίζεται ότι οι μεταρρυθμίσεις των προηγούμενων ετών συνέβαλαν στην αποκατάσταση της δημοσιονομικής σταθερότητας και της εμπιστοσύνης των επενδυτών, ενώ η χώρα εξακολουθεί να παρακολουθείται στο πλαίσιο του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης του ESM έως την πλήρη αποπληρωμή των δανείων της.

Προειδοποίηση για τις κυβερνήσεις

Ο ESM καλεί τις κυβερνήσεις της ευρωζώνης να αποφύγουν γενικευμένα μέτρα στήριξης σε περίπτωση νέας ενεργειακής κρίσης και να προτιμήσουν στοχευμένες και προσωρινές παρεμβάσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, η πράσινη μετάβαση και οι επενδύσεις στην ψηφιακή οικονομία αυξάνουν τις δημοσιονομικές πιέσεις, καθιστώντας ακόμη πιο αναγκαία τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας και την επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Η πρώτη έκδοση του «Euro Area Stability Watch» σηματοδοτεί τη διεύρυνση του ρόλου του ESM από θεσμό διαχείρισης κρίσεων σε φορέα συστηματικής αξιολόγησης των κινδύνων που απειλούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ευρωζώνης, σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική αβεβαιότητα και οι διασυνδέσεις των διεθνών αγορών καθιστούν την οικονομική ανθεκτικότητα βασική προτεραιότητα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.