Έσπασε το «φράγμα» των 70 ευρώ το φυσικό αέριο

Η τιμή του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF ξεπέρασε ξανά το ψυχολογικό όριο των 70 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επαναφέροντας μνήμες από την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και δημιουργώντας έντονο προβληματισμό για το κόστος με το οποίο θα υποδεχθεί η Ευρώπη τον επόμενο χειμώνα. Το συμβόλαιο του TTF για παράδοση τον Οκτώβριο έφθασε στις 31 Αυγούστου σε ενδοσυνεδριακό υψηλό 70,85 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023, ενώ στη διάρκεια της συνεδρίασης κατέγραφε άνοδο άνω του 5%. Σήμερα 1η Σεπτεμβρίου ξεέρασε και τα 71 ευρώ στο ξεκίνημα των συναλλαγών.

Στις αρχές του 2026 οι τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου βρίσκονταν κοντά στα 29 ευρώ/MWh. Μέσα σε μερικούς μήνες έχουν υπερδιπλασιαστεί, καθώς η αγορά προσθέτει στην τιμή ένα ολοένα μεγαλύτερο «ασφάλιστρο κινδύνου» για τον εφοδιασμό της Ευρώπης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ενεργειακός χειμώνας προ των πυλών για την Ευρώπη

Φυσικό αέριο σε υψηλά 3,5 ετών, ιστορικά χαμηλά αποθέματα και πετρέλαιο πάνω από τα 91 δολάρια αυξάνουν τον κίνδυνο νέου πληθωριστικού κύματος

Η άμεση αφορμή για το νέο άλμα του TTF είναι η αναζωπύρωση της πολεμικής έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και οι φόβοι για νέες διαταραχές στις εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων από τον Περσικό Κόλπο.

Το πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι μετά το 2022 το υγροποιημένο φυσικό αέριο έχει μετατραπεί σε βασικό πυλώνα της ενεργειακής της ασφάλειας. Η ΕΕ εισήγαγε το 2025 ποσότητα-ρεκόρ περίπου 146 δισ. κυβικών μέτρων LNG, μέσω περίπου 1.850 φορτίων. Οι ΗΠΑ κάλυψαν το 58% των εισαγωγών LNG της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο ένα τέταρτο της συνολικής ευρωπαϊκής ζήτησης φυσικού αερίου.

Η διαφοροποίηση των πηγών επέτρεψε στην Ευρώπη να μειώσει θεαματικά την εξάρτησή της από τη Ρωσία. Όμως δημιούργησε μια διαφορετική μορφή εξάρτησης. Η Ευρώπη είναι πλέον πολύ περισσότερο εκτεθειμένη στην παγκόσμια αγορά LNG, στις θαλάσσιες μεταφορές και στον ανταγωνισμό με την Ασία.

Όταν ένα φορτίο LNG μπορεί να κατευθυνθεί είτε σε ευρωπαϊκό είτε σε ασιατικό τερματικό, ο αγοραστής που προσφέρει την υψηλότερη τιμή κερδίζει. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν ανταγωνίζεται πλέον μόνο τις δικές της ανάγκες, αλλά και την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και τις υπόλοιπες μεγάλες ασιατικές αγορές.

Υπάρχει όμως ένας ακόμη λόγος που εξηγεί γιατί οι traders αντιδρούν τόσο έντονα σε κάθε γεωπολιτική είδηση. Οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου δεν είναι τόσο γεμάτες όσο θα ήθελαν οι κυβερνήσεις λίγο πριν από την έναρξη της περιόδου θέρμανσης.

Στα τέλη Αυγούστου τα αποθέματα της ΕΕ βρίσκονταν περίπου στο 63% της συνολικής χωρητικότητας, έναντι εποχικού μέσου όρου περίπου 80%. Στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία και μία από τις μεγαλύτερες αγορές φυσικού αερίου της Ευρώπης, το ποσοστό πλήρωσης βρισκόταν μόλις γύρω στο 51,6%.

Όσο πλησιάζει ο χειμώνας, οι ευρωπαϊκές εταιρείες πρέπει να συνεχίσουν να αγοράζουν φυσικό αέριο για να γεμίσουν τις αποθήκες. Εάν όμως η προσφορά LNG παραμένει περιορισμένη, η Ευρώπη μπορεί να βρεθεί στην άβολη θέση να κυνηγά φορτία στην παγκόσμια αγορά σε ολοένα υψηλότερες τιμές.

Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τη μορφή της καμπύλης των τιμών. Η αγορά έχει παρουσιάσει χαρακτηριστικά backwardation, δηλαδή οι άμεσες τιμές είναι υψηλότερες από ορισμένες τιμές για μεταγενέστερη παράδοση. Αυτό περιορίζει το οικονομικό κίνητρο για έναν trader να αγοράσει ακριβό αέριο σήμερα, να το αποθηκεύσει και να το πουλήσει φθηνότερα τον χειμώνα.

Με άλλα λόγια, η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερο αέριο στις αποθήκες ακριβώς την ώρα που η ίδια η αγορά δεν επιβραβεύει επαρκώς την αποθήκευσή του.

Από το αέριο στο ηλεκτρικό ρεύμα

Η επιστροφή του TTF πάνω από τα 70 ευρώ δεν αφορά μόνο όσους θερμαίνουν τα σπίτια τους με φυσικό αέριο. Αφορά ολόκληρη την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να έχουν κρίσιμο ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Όταν η τιμή του καυσίμου αυξάνεται, αυξάνεται και το κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού από τις μονάδες αυτές. Και επειδή στις ευρωπαϊκές χονδρεμπορικές αγορές η οριακή μονάδα συχνά καθορίζει την τιμή για ολόκληρη την αγορά, ένα ακριβότερο TTF μπορεί να μεταφραστεί σε υψηλότερες χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος, ακόμη και σε χώρες με μεγάλη συμμετοχή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα. Στους πρώτους επτά μήνες του 2026, η ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο στη χώρα παρέμενε σε υψηλά επίπεδα, στις 12.876 GWh, μόλις 3,8% χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό της αντίστοιχης περιόδου του 2025. Τον Ιούλιο, παρά το ρεκόρ παραγωγής από ΑΠΕ, η μέση τιμή στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού ανέβηκε στα 110 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά 18,3%.

Αυτό δείχνει το παράδοξο της σημερινής ενεργειακής μετάβασης. Περισσότερες ΑΠΕ μειώνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, όμως μέχρι να υπάρχουν επαρκή αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, διασυνδέσεις και ευέλικτες καθαρές μονάδες, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να λειτουργεί ως κρίσιμη εφεδρεία του συστήματος.