Φατίχ Μπιρόλ (ΙΕΑ): «Η ενεργειακή κρίση ανοίγει ξανά την πόρτα στην πυρηνική ενέργεια»

Η νέα ενεργειακή αναταραχή επαναφέρει την πυρηνική ενέργεια στο κέντρο της διεθνούς συζήτησης. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), Φατίχ Μπιρόλ, έχει προειδοποιήσει ότι ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια από τις σοβαρότερες απειλές ενεργειακής ασφάλειας στην ιστορία, τονίζοντας σε δηλώσεις του που μεταδόθηκαν από το CNBC ότι οι χώρες στρέφονται πλέον πιο αποφασιστικά σε πηγές ενέργειας που προσφέρουν σταθερότητα, διαφοροποίηση και μικρότερη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Υπενθυμίζεται ότι ανάμεσα στις 9 συμφωνίες που υπογράφθηκαν μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Γάλλο Προέδρο, Εμανουέλ Μακρόν το Σάββατο 25 Απριλίου στην Αθήνα, ήταν και η κοινή Δήλωση Προθέσεων για την εγκαθίδρυση συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας, αν και οι αντιρρήσεις επιστημόνων και φορέων είναι ισχυρές, καθώς η χώρα μας είναι σεισμογενής.

«Στο σημερινό περιβάλλον της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης, των εκρηκτικών τιμών στα ορυκτά καύσιμα, των προκλήσεων ενεργειακής ασφάλειας και των φιλόδοξων κλιματικών δεσμεύσεων, πιστεύω ότι η πυρηνική ενέργεια έχει μια μοναδική ευκαιρία να επιστρέψει», δήλωσε ο Φατίχ Μπιρόλ. «Ωστόσο, μια νέα εποχή για την πυρηνική ενέργεια δεν είναι σε καμία περίπτωση εγγυημένη».

Για το ιστορικό ρεκόρ παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, είπε: «Είναι σαφές σήμερα ότι η ισχυρή επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας, την οποία είχε προβλέψει ο IEA πριν από μερικά χρόνια, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με την πυρηνική ενέργεια να αναμένεται να παράγει ηλεκτρισμό σε επίπεδο-ρεκόρ το 2025», ενώ για τις νέες μονάδες και τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες ότι «πάνω από 70 GW νέας πυρηνικής ισχύος βρίσκονται υπό κατασκευή παγκοσμίως. Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, ειδικότερα, προσφέρουν συναρπαστικές προοπτικές ανάπτυξης.»

Όσο για την ανάγκη διαφοροποίησης στην αλυσίδα ουρανίου, ανέφερε ότι «οι ιδιαίτερα συγκεντρωμένες αγορές πυρηνικών τεχνολογιών, καθώς και παραγωγής και εμπλουτισμού ουρανίου, αποτελούν παράγοντα κινδύνου για το μέλλον και υπογραμμίζουν την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφοροποίηση στις εφοδιαστικές αλυσίδες».

«Η πυρηνική ενέργεια είναι πολύ καλή για την ασφάλεια ηλεκτρισμού, καθώς επιτρέπει σε κάθε χώρα να παράγει ηλεκτρική ενέργεια στο εσωτερικό της…», κατέληξε ο Μπιρόλ.

Επί χρόνια πολιτικά ευαίσθητη και επενδυτικά παραμελημένη

Η πυρηνική ενέργεια, επί χρόνια πολιτικά ευαίσθητη και επενδυτικά παραμελημένη, επιστρέφει ως λύση «βάσης», καθώς μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια συνεχώς, με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, ανεξάρτητα από τον καιρό. Ο IEA έχει ήδη επισημάνει ότι η πυρηνική παραγωγή οδεύει σε νέα υψηλά, ενώ περισσότερες από 70 GW νέας πυρηνικής ισχύος βρίσκονται υπό κατασκευή διεθνώς — ένα από τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών δεκαετιών.

Η ενεργειακή κρίση λειτουργεί ως επιταχυντής. Η αστάθεια στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και η εκρηκτική αύξηση της ζήτησης ηλεκτρισμού από data centers, τεχνητή νοημοσύνη και βιομηχανία ωθούν κυβερνήσεις και εταιρείες να αναζητήσουν αξιόπιστη παραγωγή ρεύματος. Όπως σημειώνει ο IEA, η πυρηνική ενέργεια μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση ηλεκτρισμού αυξάνεται ταχύτατα, αρκεί να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα κόστους, καθυστερήσεων και χρηματοδότησης.

Επενδύσεις σε τρείς άξονες

Για τους επενδυτές, η αναβίωση της πυρηνικής ενέργειας δημιουργεί τρεις βασικούς άξονες ευκαιριών. Ο πρώτος είναι το ουράνιο και η εφοδιαστική αλυσίδα καυσίμου. Εταιρείες εξόρυξης και επεξεργασίας ουρανίου, καθώς και επενδυτικά οχήματα που συνδέονται με τη φυσική τιμή του ουρανίου, μπορούν να επωφεληθούν αν η ζήτηση για πυρηνικό καύσιμο αυξηθεί ταχύτερα από την προσφορά.

Ο δεύτερος άξονας είναι οι εταιρείες τεχνολογίας αντιδραστήρων, ειδικά όσες δραστηριοποιούνται στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες, τους λεγόμενους SMRs. Το επενδυτικό ενδιαφέρον για τον κλάδο είναι ήδη έντονο, όπως δείχνει και η πρόσφατη είσοδος της X-Energy στο Nasdaq με αποτίμηση 11,9 δισ. δολαρίων.

Ο τρίτος άξονας είναι οι εταιρείες κοινής ωφέλειας και οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας που διαθέτουν ήδη πυρηνικούς σταθμούς ή μπορούν να επεκτείνουν την ισχύ τους μέσω αναβαθμίσεων και επανεκκινήσεων. Στις ΗΠΑ, το Υπουργείο Ενέργειας επιδιώκει την προσθήκη 5 GW πυρηνικής ισχύος έως το 2029, κυρίως μέσω αναβαθμίσεων υφιστάμενων μονάδων και επαναλειτουργίας σταθμών, με συμμετοχή μεγάλων εταιρειών όπως Constellation, Vistra, Duke Energy, Southern Company και Entergy.

Ωστόσο, η επενδυτική υπόθεση δεν είναι χωρίς ρίσκο. Τα πυρηνικά έργα απαιτούν τεράστια κεφάλαια, μακροχρόνιες αδειοδοτήσεις και ισχυρή πολιτική στήριξη. Οι καθυστερήσεις και οι υπερβάσεις κόστους μπορούν να πλήξουν τις αποδόσεις, ενώ οι αποτιμήσεις σε ορισμένες εισηγμένες εταιρείες του κλάδου έχουν ήδη ενσωματώσει μεγάλες προσδοκίες. Για αυτόν τον λόγο, η πιο συνετή προσέγγιση για τους επενδυτές δεν είναι το τυφλό κυνήγι της «πυρηνικής μόδας», αλλά η επιλεκτική έκθεση σε εταιρείες με πραγματικά έσοδα, ισχυρούς ισολογισμούς, πρόσβαση σε κρατική στήριξη και μακροχρόνια συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας.

Η μεγάλη εικόνα, πάντως, έχει αλλάξει. Η πυρηνική ενέργεια δεν παρουσιάζεται πλέον μόνο ως κλιματική επιλογή, αλλά ως εργαλείο εθνικής ασφάλειας, βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και ενεργειακής ανεξαρτησίας. Αν η κρίση στα ορυκτά καύσιμα συνεχίσει να πιέζει κυβερνήσεις και καταναλωτές, η πυρηνική ενέργεια μπορεί να βρεθεί στην αρχή ενός νέου επενδυτικού κύκλου — με σημαντικές ευκαιρίες, αλλά και με κινδύνους που απαιτούν προσεκτική διαχείριση.