Φόβοι για νέες ουρές στα ευρωπαϊκά σύνορα: Τέλος στην «ευελιξία» των βιομετρικών ελέγχων EES

Αντιμέτωποι με αυξημένους χρόνους αναμονής στους συνοριακούς ελέγχους ενδέχεται να βρεθούν από τις 6 Σεπτεμβρίου ταξιδιώτες που εισέρχονται στον χώρο Σένγκεν από τρίτες χώρες, καθώς λήγει η περίοδος κατά την οποία οι αρμόδιες αρχές μπορούσαν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αναστέλλουν προσωρινά τη συλλογή βιομετρικών δεδομένων μέσω του νέου ευρωπαϊκού συστήματος εισόδου-εξόδου Entry/Exit System (EES).

Η αλλαγή προκαλεί ανησυχία στις αεροπορικές εταιρείες και στον ταξιδιωτικό κλάδο, οι οποίοι φοβούνται ότι η αυστηρότερη εφαρμογή των ελέγχων μπορεί να επαναφέρει τις μεγάλες ουρές που είχαν καταγραφεί σε ορισμένα ευρωπαϊκά αεροδρόμια κατά τους πρώτους μήνες εφαρμογής του συστήματος.

Τι ήταν η περίοδος «ευελιξίας»

Το EES τέθηκε σταδιακά σε λειτουργία στις 12 Οκτωβρίου 2025 και λειτουργεί πλήρως στα εξωτερικά σύνορα των χωρών που συμμετέχουν από τις 10 Απριλίου 2026. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή νομοθεσία είχε προβλέψει μια μεταβατική δικλίδα ασφαλείας για περιπτώσεις όπου οι νέες διαδικασίες προκαλούσαν υπερβολικά μεγάλους χρόνους αναμονής.

Συγκεκριμένα, οι χώρες μπορούσαν σε εξαιρετικές συνθήκες μεγάλης κυκλοφορίας να αναστέλλουν για περιορισμένο χρονικό διάστημα τη λήψη βιομετρικών στοιχείων σε συγκεκριμένα σημεία διέλευσης. Η δυνατότητα αυτή προβλεπόταν αρχικά για 90 ημέρες μετά την ολοκλήρωση της σταδιακής εφαρμογής και μπορούσε να παραταθεί κατά επιπλέον 60 ημέρες, ανάλογα με το ποσοστό εγγραφών που περιείχαν πλήρη βιομετρικά δεδομένα.

Η περίοδος αυτή ολοκληρώνεται πλέον, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα των αρχών να παρακάμπτουν προσωρινά τους βιομετρικούς ελέγχους μόνο και μόνο επειδή έχουν δημιουργηθεί μεγάλες ουρές.

Τι είναι το EES και ποιους αφορά

Το Entry/Exit System αποτελεί τη νέα ψηφιακή βάση δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταγραφή των εισόδων και εξόδων υπηκόων τρίτων χωρών που πραγματοποιούν σύντομες επισκέψεις στον χώρο Σένγκεν.

Αντί για την παραδοσιακή σφραγίδα στο διαβατήριο, το σύστημα καταγράφει ηλεκτρονικά:

• τα στοιχεία του ταξιδιωτικού εγγράφου,
• την ημερομηνία και το σημείο εισόδου ή εξόδου,
• φωτογραφία προσώπου,
• δακτυλικά αποτυπώματα,
• καθώς και τυχόν άρνηση εισόδου.

Παράλληλα, υπολογίζει αυτόματα πόσο διάστημα έχει παραμείνει ένας επισκέπτης στον χώρο Σένγκεν και επιτρέπει στις αρχές να εντοπίζουν άτομα που έχουν υπερβεί το επιτρεπόμενο όριο παραμονής.

Το σύστημα αφορά πολίτες χωρών εκτός ΕΕ που ταξιδεύουν για σύντομη παραμονή, συνήθως έως 90 ημέρες μέσα σε περίοδο 180 ημερών. Δεν εγγράφονται στο EES οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και οι πολίτες Ισλανδίας, Λιχτενστάιν, Νορβηγίας και Ελβετίας.

Γιατί δημιουργούνται καθυστερήσεις

Η πρώτη εγγραφή ενός ταξιδιώτη στο EES απαιτεί περισσότερα βήματα από έναν συμβατικό έλεγχο διαβατηρίου, καθώς πρέπει να καταχωριστούν τα προσωπικά και βιομετρικά στοιχεία του.

Αν και στη συνέχεια οι διελεύσεις μπορούν να γίνονται ταχύτερα, με τη χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων και ηλεκτρονικών πυλών, η ταυτόχρονη άφιξη μεγάλου αριθμού επιβατών μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τα σημεία ελέγχου, ιδιαίτερα σε ώρες αιχμής.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αναγνωρίσει κατά τη μεταβατική εφαρμογή του συστήματος προβλήματα που σχετίζονταν με τις υποδομές, τη λειτουργία των self-service μηχανημάτων, τη δυνατότητα συλλογής όλων των βιομετρικών στοιχείων και τη συγκέντρωση πολλών πτήσεων σε συγκεκριμένες ώρες.

Οι αεροπορικές εταιρείες είχαν ζητήσει από τις Βρυξέλλες να παρατείνουν έως το τέλος του 2026 τη δυνατότητα προσωρινής χαλάρωσης των ελέγχων, υποστηρίζοντας ότι καθυστερήσεις που σχετίζονταν με το EES είχαν οδηγήσει επιβάτες ακόμη και σε απώλεια πτήσεων ή ανταποκρίσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωστόσο, δεν προχώρησε σε γενική παράταση του μέτρου.