Ξεκίνησε η νέα ειρηνευτική πρωτοβουλία των ΗΠΑ στο Άμπου Ντάμπι: Πρώτες συνομιλίες Ρωσίας – Ουκρανίας μετά από 9 μήνες

Νέα διπλωματική προσπάθεια για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία αναλαμβάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, φέρνοντας ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εκπροσώπους της Μόσχας και του Κιέβου, για πρώτη φορά μετά από εννέα μήνες.

Οι συνομιλίες που ξεκίνησαν την Τρίτη στο Άμπου Ντάμπι, με τη μεσολάβηση Αμερικανών απεσταλμένων, αναζωπυρώνουν τις ελπίδες για μια διπλωματική διέξοδο, παρά τις βαθιές διαφωνίες που εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο εμπόλεμες πλευρές.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να δώσει νέα δυναμική στην ειρηνευτική διαδικασία, έχοντας προηγουμένως πραγματοποιήσει σειρά επαφών τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτήρισε τη συνάντηση «πολύ παραγωγική», χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει λεπτομέρειες για την πορεία των διαπραγματεύσεων ή για ενδεχόμενα σημεία σύγκλισης.

Από την πλευρά του, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέφερε ότι στις συζητήσεις τέθηκαν ανθρωπιστικά ζητήματα, καθώς και το κρίσιμο θέμα των εγγυήσεων ασφαλείας που ζητά το Κίεβο προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία θα έχει διάρκεια.

Ο Τζάρεντ Κούσνερ, ένας από τους απεσταλμένους του Αμερικανού προέδρου, υποστήριξε ότι οι επαφές των τελευταίων εβδομάδων έχουν συμβάλει στη μείωση των διαφορών μεταξύ των δύο πλευρών. Κατά την έναρξη των συνομιλιών, διαβεβαίωσε ότι η Ουάσινγκτον διαθέτει προτάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ουσιαστική πρόοδο, υπογραμμίζοντας την προσωπική δέσμευση του Τραμπ για την επίτευξη συμφωνίας.

Όπως σημείωσε, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ζητήσει από την ομάδα του να εντείνει τις προσπάθειες για μια λύση που όχι μόνο θα τερματίσει τις εχθροπραξίες, αλλά θα επιτρέψει και στις δύο χώρες να διαμορφώσουν ένα σταθερότερο μέλλον.

Παρά το αισιόδοξο κλίμα που επιχειρεί να καλλιεργήσει η αμερικανική πλευρά, τα βασικά εμπόδια παραμένουν. Η Ρωσία εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το ένα πέμπτο της ουκρανικής επικράτειας, ενώ οι διαφωνίες για το μέλλον των κατεχόμενων εδαφών, τη θέση της Ουκρανίας στη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας και την πιθανότητα ένταξής της στο ΝΑΤΟ εξακολουθούν να δυσχεραίνουν την αναζήτηση συμβιβασμού.

Ο επικεφαλής της ουκρανικής αντιπροσωπείας, Ρουστέμ Ούμεροφ, ξεκαθάρισε ότι βασική προτεραιότητα του Κιέβου παραμένει η εξασφάλιση αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας και μιας διαρκούς ειρήνης.

Λαβρόφ: Πρώτα συμφωνία για την ασφάλεια, μετά διευθέτηση του πολέμου

Διαφορετική προσέγγιση ως προς τη σειρά των βημάτων της ειρηνευτικής διαδικασίας προβάλλει η Μόσχα. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ υποστήριξε ότι η επίλυση της ουκρανικής σύγκρουσης θα πρέπει να ακολουθήσει τη διαμόρφωση ενός ευρύτερου πλαισίου ασφάλειας στην Ευρώπη.

«Η ιδέα του καθορισμού σαφών παραμέτρων για μια μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας, και μόνο τότε να προχωρήσουμε στην επίλυση της πραγματικής σύγκρουσης Ρωσίας – Ουκρανίας, είναι απολύτως λογική», δήλωσε ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας.

Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την προσέγγιση που προωθούν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υποστήριξε ότι οποιαδήποτε ευρύτερη διαπραγμάτευση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μετά την επίτευξη εκεχειρίας στην Ουκρανία.

Ο Λαβρόφ απέρριψε την προοπτική αυτή, κατηγορώντας τους Ευρωπαίους ότι επιδιώκουν να προσφέρουν στο Κίεβο χρόνο για να ανασυντάξει τις δυνάμεις του.

Η αντιπαράθεση αναδεικνύει ένα από τα κεντρικά διπλωματικά αδιέξοδα: ενώ η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι εταίροι της προτάσσουν την ανάγκη παύσης των εχθροπραξιών, η Μόσχα ζητά να προηγηθεί η συνολική επαναδιαπραγμάτευση των όρων ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Την ίδια ώρα, η αμερικανική πλευρά φαίνεται να εξετάζει το ενδεχόμενο ενός συμβιβασμού στο εδαφικό ζήτημα. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το Reuters, στην Ουάσινγκτον εκτιμάται ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε περιορισμένες αμοιβαίες παραχωρήσεις.

Ωστόσο, το Κίεβο απορρίπτει κατηγορηματικά την προοπτική παραχώρησης εδαφών, ενώ η Μόσχα δεν έχει δώσει δημόσια ενδείξεις ότι προτίθεται να εγκαταλείψει την απαίτησή της για τον πλήρη έλεγχο της ανατολικής περιοχής του Ντονμπάς.

Στο πλαίσιο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας, η Ουκρανία θα μπορούσε να εξασφαλίσει τον τερματισμό των εχθροπραξιών, εγγυήσεις ασφαλείας και έναν συγκεκριμένο οδικό χάρτη για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος διέψευσε ότι η κυβέρνηση εξετάζει εδαφικές παραχωρήσεις.

Η Ευρώπη διεκδικεί θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Η νέα πρωτοβουλία της Ουάσινγκτον έχει προκαλέσει κινητικότητα και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επιδιώκουν ουσιαστικότερη συμμετοχή στις διαβουλεύσεις για το μέλλον της Ουκρανίας και την ασφάλεια της ηπείρου.

Πριν από την έναρξη της κύριας συνάντησης στο Άμπου Ντάμπι, η ουκρανική αντιπροσωπεία είχε ξεχωριστές επαφές με εκπροσώπους ευρωπαϊκών χωρών, του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρουσία των Αμερικανών απεσταλμένων Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ.

Η Γαλλία υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ειρήνη χωρίς συνολική αντιμετώπιση των ζητημάτων ευρωπαϊκής ασφάλειας, επιμένοντας ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να έχουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση οποιασδήποτε συμφωνίας.

Η Ρωσία, πάντως, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θεωρεί απαραίτητη την ευρωπαϊκή παρουσία στις τριμερείς συνομιλίες. Αντίθετα, ο Μάρκο Ρούμπιο, μιλώντας από το Παρίσι, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης της διαδικασίας, ώστε να συμπεριληφθούν και οι Ευρωπαίοι εταίροι σε επόμενο στάδιο.

«Τις επόμενες ημέρες, ίσως μπορέσουμε να σημειώσουμε κάποια πρόοδο στην ένταξή τους σε αυτό το μέτωπο», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η ευρωπαϊκή επιδίωξη συνδέεται με την ανησυχία ότι μια συμφωνία που θα διαμορφωθεί αποκλειστικά από την Ουάσινγκτον, τη Μόσχα και το Κίεβο ενδέχεται να επηρεάσει καθοριστικά τη μελλοντική ισορροπία ασφαλείας στην Ευρώπη, χωρίς την άμεση συμμετοχή των κρατών που θα κληθούν να διαχειριστούν τις συνέπειές της.

Οι μάχες συνεχίζονται παρά τη διπλωματική κινητικότητα

Την ώρα που οι διπλωμάτες αναζητούν κοινό έδαφος, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται με αμείωτη ένταση.

Σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, ρωσικές επιθέσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας έπληξαν δέκα περιοχές της χώρας, προκαλώντας ζημιές σε πέντε μεγάλους ηλεκτρικούς υποσταθμούς, εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης και τον θάνατο δύο ανθρώπων.

Από την πλευρά της, η Ρωσία ανακοίνωσε ότι ουκρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος προκάλεσε ζημιές σε βιομηχανική εγκατάσταση στην περιοχή του Νόβγκοροντ.

Παράλληλα, σύμφωνα με πηγές της πετρελαϊκής βιομηχανίας που επικαλείται το Reuters, οι ουκρανικές επιδρομές εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων από τα τέλη Οκτωβρίου έχουν περιορίσει κατά περίπου 30% την ικανότητα διύλισης πετρελαίου της Ρωσίας.

Το γεγονός ότι οι επιθέσεις συνεχίζονται και από τις δύο πλευρές καταδεικνύει την απόσταση που χωρίζει τη διπλωματική κινητικότητα από την πραγματικότητα στο πεδίο των μαχών.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, πάντως, επιμένει ότι διακρίνει μια ισχυρή τάση προς τον τερματισμό της σύγκρουσης, εκτιμώντας ότι τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία έχουν εξαντληθεί από τον παρατεταμένο πόλεμο.

Την ίδια στιγμή, έχει αυξήσει την πίεση προς το Κίεβο για την επίτευξη συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι η παράταση της σύγκρουσης μπορεί να έχει ακόμη δυσμενέστερες συνέπειες.

Οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι αναμένεται να συνεχιστούν την Τετάρτη, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στο κατά πόσον η νέα αμερικανική παρέμβαση μπορεί να οδηγήσει σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Παρά τις διακηρύξεις περί προόδου, η διαδρομή προς μια ειρηνευτική συμφωνία παραμένει δύσκολη. Οι διαφωνίες για τα εδάφη, τις εγγυήσεις ασφαλείας και τη μελλοντική θέση της Ουκρανίας στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας εξακολουθούν να αποτελούν καθοριστικά εμπόδια.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν η Ουάσινγκτον θα καταφέρει να μετατρέψει τη νέα διπλωματική κινητικότητα σε ουσιαστική διαπραγματευτική πρόοδο ή εάν οι συνομιλίες θα προσκρούσουν ξανά στις αμετακίνητες θέσεις Μόσχας και Κιέβου.