Γερμανία: Ιστορική πρωτιά της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, αλλά χωρίς απόλυτη πλειοψηφία

Ιστορική εκλογική νίκη κατέγραψε το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) στις εκλογές του κρατιδίου της Σαξονίας-Άνχαλτ, επιβεβαιώνοντας τη ραγδαία ενίσχυση της γερμανικής ακροδεξιάς και προκαλώντας νέο πολιτικό πονοκέφαλο στην κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς.

Σύμφωνα με το προσωρινό τελικό αποτέλεσμα, το AfD συγκέντρωσε 43,8% των ψήφων, περισσότερο από διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές, και εξασφάλισε 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου. Παρά το εντυπωσιακό αποτέλεσμα, έμεινε τρεις έδρες μακριά από τις 42 που απαιτούνται για την απόλυτη πλειοψηφία και, κατά συνέπεια, δεν μπορεί να κυβερνήσει μόνη της.

Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU), η οποία κυριαρχούσε επί χρόνια στην πολιτική ζωή του κρατιδίου, περιορίστηκε στο 17,2%, καταγράφοντας τη χειρότερη επίδοσή της στη Σαξονία-Άνχαλτ. Το αποτέλεσμα αποτελεί σοβαρό πλήγμα όχι μόνο για την τοπική ηγεσία του κόμματος αλλά και προσωπικά για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, σε μια περίοδο κατά την οποία η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αντιμετωπίζει έντονη δυσαρέσκεια για την οικονομία, τη μετανάστευση και τη συνολική κατεύθυνση της χώρας.

Πολιτικός σεισμός στην πρώην Ανατολική Γερμανία

Η Σαξονία-Άνχαλτ, κρατίδιο περίπου δύο εκατομμυρίων κατοίκων που ανήκε στην πρώην Ανατολική Γερμανία, έχει εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα προπύργια της AfD. Η μεγάλη διαφορά από τη CDU δείχνει ότι το κόμμα δεν αποτελεί πλέον απλώς δύναμη διαμαρτυρίας, αλλά διεκδικεί πρωταγωνιστικό ρόλο στη διακυβέρνηση.

Ο επικεφαλής της AfD στο κρατίδιο, Ούλριχ Ζίγκμουντ, παρουσίασε το αποτέλεσμα ως σαφή εντολή πολιτικής αλλαγής. Η νίκη του αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ποτέ έως σήμερα η AfD δεν έχει συμμετάσχει σε κυβέρνηση γερμανικού κρατιδίου.

Το κόμμα ιδρύθηκε το 2013, αρχικά με βασικό άξονα την αντίθεση στο ευρώ και στις πολιτικές διάσωσης της ευρωζώνης, αλλά σταδιακά μετακινήθηκε σε πολύ σκληρότερες θέσεις για τη μετανάστευση, την εθνική ταυτότητα και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Η άνοδός του είναι ιδιαίτερα έντονη στα ανατολικά κρατίδια, όπου εξακολουθούν να καταγράφονται οικονομικές και κοινωνικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τη δυτική Γερμανία. Στην περιοχή υπάρχει επίσης ισχυρότερη δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό κατεστημένο του Βερολίνου και διαφορετική στάση μέρους της κοινής γνώμης απέναντι στη Ρωσία.

Το «τείχος προστασίας» απέναντι στην AfD

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι εάν η εκλογική νίκη μπορεί να μετατραπεί σε κυβερνητική εξουσία.

Η CDU, το SPD, οι Πράσινοι και η Αριστερά έχουν αποκλείσει τη συνεργασία με το AfD, διατηρώντας το λεγόμενο «Brandmauer», το πολιτικό «τείχος προστασίας» που έχουν υιοθετήσει τα παραδοσιακά γερμανικά κόμματα απέναντί της.

Η τοπική υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος έχει χαρακτηρίσει το AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ ακροδεξιά εξτρεμιστική οργάνωση, χαρακτηρισμό που το κόμμα απορρίπτει και παρουσιάζει ως πολιτικά υποκινούμενη προσπάθεια αποκλεισμού του.

Ιδιαίτερα κρίσιμος μπορεί να αποδειχθεί ο ρόλος της Συμμαχίας Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW). Το νεότερο κόμμα πέρασε οριακά το εκλογικό όριο, συγκεντρώνοντας 5,3% και πέντε έδρες. Σε αντίθεση με τα άλλα κόμματα, στελέχη του BSW έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνομιλιών με την AfD, κυρίως σε ζητήματα όπως οι σχέσεις με τη Ρωσία και η αντίθεση στις κυρώσεις κατά της Μόσχας.

Η αριθμητική του νέου κοινοβουλίου είναι χαρακτηριστική: AfD 39 έδρες, CDU 15, SPD οκτώ, Πράσινοι οκτώ, Αριστερά οκτώ και BSW πέντε. Αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης χωρίς συνεργασίες μεταξύ κομμάτων με πολύ διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες.

Μετανάστευση, Ρωσία και «παραδοσιακές αξίες»

Το  AfD οικοδόμησε μεγάλο μέρος της προεκλογικής της εκστρατείας πάνω στη σκληρή γραμμή για τη μετανάστευση και στην υπόσχεση ριζικής αλλαγής της πολιτικής του κρατιδίου. Το πρόγραμμά του περιλαμβάνει αυστηρότερες πολιτικές απέναντι στους μετανάστες και τους πρόσφυγες, αλλαγές στην εκπαίδευση και στον πολιτισμό, περιορισμό της χρήσης συμβόλων όπως οι σημαίες του Pride στα σχολεία και μεγαλύτερη έμφαση σε παραδοσιακά και εθνικά σύμβολα.

Σε εθνικό επίπεδο, τάσσεται επίσης υπέρ της αποκατάστασης στενότερων σχέσεων με τη Ρωσία, της μείωσης ή διακοπής της γερμανικής βοήθειας προς την Ουκρανία και μιας ριζικά διαφορετικής σχέσης της Γερμανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ευρώ.

Ωστόσο, μια κρατιδιακή κυβέρνηση δεν μπορεί από μόνη της να καθορίσει ζητήματα όπως η εξωτερική πολιτική, η συμμετοχή της Γερμανίας στο ευρώ ή η βοήθεια προς την Ουκρανία. Η πραγματική δυνατότητα εφαρμογής της ατζέντας του  σε επίπεδο Σαξονίας-Άνχαλτ θα αφορούσε κυρίως τομείς όπως η εκπαίδευση, η αστυνόμευση, ο πολιτισμός και πλευρές της δημόσιας διοίκησης και των κρατιδιακών μέσων ενημέρωσης.

Ρεκόρ συμμετοχής και μήνυμα προς το Βερολίνο

Ένα ακόμη εντυπωσιακό στοιχείο των εκλογών ήταν η εξαιρετικά υψηλή συμμετοχή. Προσήλθε στις κάλπες το 77,8% των ψηφοφόρων, έναντι 60,3% το 2021, καταγράφοντας νέο ρεκόρ για το κρατίδιο.

Για τον Μερτς, η ήττα της CDU προστίθεται στις δυσκολίες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Σε έρευνα που επικαλείται το Reuters, το 87% των ψηφοφόρων της Σαξονίας-Άνχαλτ δήλωνε δυσαρεστημένο από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, στοιχείο που δείχνει ότι η κάλπη είχε και χαρακτήρα ψήφου διαμαρτυρίας κατά του Βερολίνου.

Το AfD εμφανίζεται πλέον πρώτο και σε αρκετές πανγερμανικές δημοσκοπήσεις. Σε έρευνα της INSA που δημοσιεύθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2026, η AfD βρισκόταν στο 28%, έναντι μόλις 20% για τη συμμαχία CDU/CSU. Στις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025 η AfD είχε συγκεντρώσει 20,8%, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος της μετατόπισης που έχει σημειωθεί έκτοτε.

Οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές αναμένονται το 2029.