Η έκρηξη του Τραμπ για το Ομάν φέρνει στο προσκήνιο την «Ελβετία της Μέσης Ανατολής»

Οι απειλές της κυβέρνησης Τραμπ κατά του Ομάν, ενός από τους μακροχρόνιους εταίρους των ΗΠΑ στον Κόλπο, έφεραν ξαφνικά στο γεωπολιτικό προσκήνιο μια χώρα που εδώ και δεκαετίες επενδύει στη φήμη της ως η «Ελβετία της Μέσης Ανατολής».

Όπως αναφέρει το CNBC, το Ομάν, στη νοτιοανατολική ακτή της Αραβικής Χερσονήσου και απέναντι από το Ιράν, έχει στρατηγική θέση δίπλα στο Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η χώρα έχει διαδραματίσει συχνά ρόλο διαμεσολαβητή σε περιφερειακές κρίσεις, συνομιλώντας με πλευρές που δεν διατηρούν απευθείας δίαυλο επικοινωνίας.

Η ένταση κλιμακώθηκε όταν ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον θα κινηθεί «επιθετικά» με κυρώσεις εναντίον οποιουδήποτε βοηθήσει το Ιράν να δημιουργήσει σύστημα διοδίων στο Στενό του Ορμούζ. Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος διαχειρίζεται συνήθως περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Μπέσεντ ανέφερε ότι το Ομάν «θα πρέπει να γνωρίζει» πως το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών θα στοχοποιήσει όσους εμπλέκονται, άμεσα ή έμμεσα, στη διευκόλυνση ενός τέτοιου μηχανισμού. Πρόσθεσε επίσης ότι όλα τα κράτη θα πρέπει να απορρίψουν κάθε προσπάθεια της Τεχεράνης να διαταράξει την ελεύθερη ροή του εμπορίου.

Οι δηλώσεις του ήρθαν λίγες ώρες μετά τις αιχμές του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, ερωτηθείς για το ενδεχόμενο εποπτείας του εμπορίου ανάμεσα σε Ομάν και Ιράν μέσω του Στενού του Ορμούζ, άφησε να εννοηθεί ακόμη και στρατιωτική απάντηση εάν η Μουσκάτ δεν ευθυγραμμιστεί με τις αμερικανικές θέσεις.

Το Ιράν έχει κατά καιρούς υποστηρίξει ότι θα μπορούσε να υπάρξει κοινή διαχείριση του Στενού του Ορμούζ με το Ομάν. Ωστόσο, η Μουσκάτ δεν έχει δηλώσει ότι επιδιώκει τον έλεγχο ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του κόσμου.

Αναλυτές σημειώνουν ότι η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στο Ομάν αποτελεί ασυνήθιστη μεταβολή, δεδομένων των στενών οικονομικών σχέσεων και της συνεργασίας των δύο χωρών στον τομέα της ασφάλειας.

Ο Μπράιαν Κατούλις, ανώτερος συνεργάτης στο Middle East Institute της Ουάσιγκτον, τόνισε ότι ο ρόλος του Ομάν στο Στενό του Ορμούζ απορρέει πρωτίστως από τη γεωγραφία του, καθώς η επικράτειά του βρίσκεται στη δυτική πλευρά της κρίσιμης θαλάσσιας οδού. Υπενθύμισε επίσης ότι η χώρα έχει παραδοσιακά υποστηρίξει την ελεύθερη ροή πετρελαίου και εμπορευμάτων.

Κατά τον ίδιο, το Ομάν αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ουδέτερο μεσολαβητή στη Μέση Ανατολή, διατηρώντας διαύλους με όλες τις πλευρές. Εκτίμησε δε ότι οι απειλές Τραμπ αντανακλούν την απογοήτευση της αμερικανικής κυβέρνησης για την αδυναμία της να πετύχει τα επιθυμητά αποτελέσματα στο μέτωπο του Ιράν.

Ο Μεχράν Χαγκιριάν, διευθυντής έρευνας και προγραμμάτων στο Bourse & Bazaar Foundation, χαρακτήρισε τις δηλώσεις Τραμπ πρωτοφανείς, σημειώνοντας ότι είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ απειλούν με επίθεση κράτος του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι δηλώσεις έγιναν με αφορμή αναφορές περί νέου μηχανισμού για το Στενό του Ορμούζ, ο οποίος δεν θα περιλάμβανε διόδια αλλά κάποιου είδους κοινό έλεγχο.

Τις δηλώσεις Τραμπ επέκρινε έντονα και ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι, υποστηρίζοντας ότι η απειλή κατά ενός συμμάχου των ΗΠΑ και βασικού διαμεσολαβητή στις συνομιλίες με το Ιράν δείχνει πόσο επικίνδυνα έχει εκτροχιαστεί η αμερικανική στρατηγική στην περιοχή.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Reuters, οι ΗΠΑ και το Ιράν φέρονται να κατέληξαν σε συμφωνία για παράταση της εκεχειρίας και άρση περιορισμών στη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ. Ωστόσο, η συμφωνία δεν έχει ακόμη εγκριθεί από τον Τραμπ, ενώ ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι δεν έχει οριστικοποιηθεί.

Το επεισόδιο αναδεικνύει τη λεπτή ισορροπία στην οποία κινείται το Ομάν: από τη μία, παραμένει στρατηγικός εταίρος της Δύσης· από την άλλη, διατηρεί ανοικτούς διαύλους με το Ιράν. Αυτή ακριβώς η ουδετερότητα, που επί χρόνια αποτελούσε διπλωματικό πλεονέκτημα, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας νέας γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.