Η ΕΚΤ ετοιμάζει αύξηση επιτοκίων, η Ευρώπη ξαναμπαίνει σε τροχιά ακριβότερου χρήματος

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια απόφαση με ιδιαίτερο βάρος για την ευρωπαϊκή οικονομία. Το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ αναμένεται να αυξήσει τα βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, ανεβάζοντας το επιτόκιο καταθέσεων από το 2% στο 2,25%. Θα είναι η πρώτη αύξηση σχεδόν μετά από τρία χρόνια και έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η μάχη κατά του πληθωρισμού δείχνει να αποκτά εκ νέου επείγοντα χαρακτήρα.

Η κίνηση της Φρανκφούρτης δεν αιφνιδιάζει τις αγορές. Αρκετοί κεντρικοί τραπεζίτες έχουν το τελευταίο διάστημα αφήσει σαφώς να εννοηθεί ότι η ΕΚΤ πρέπει να δράσει προληπτικά, ώστε να αποτρέψει την παγίωση υψηλότερων πληθωριστικών προσδοκιών. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη έχει ανακάμψει πάνω από τον στόχο του 2%, με τις τιμές ενέργειας να αποτελούν βασική πηγή πίεσης, ενώ η ανησυχία επικεντρώνεται πλέον στο κατά πόσο οι αυξήσεις αυτές περνούν σταδιακά και σε άλλες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών.

Το ερώτημα είναι το μήνυμα που θα συνοδεύσει την αύξηση των επιτοκίων. Οι επενδυτές, οι τράπεζες και οι επιχειρήσεις θα αναζητήσουν στη διατύπωση της ανακοίνωσης και στη συνέντευξη Τύπου της Κριστίν Λαγκάρντ ενδείξεις για το αν η ΕΚΤ εγκαινιάζει έναν νέο κύκλο αυξήσεων ή αν πρόκειται για προληπτικό φρένο στον πληθωρισμό.

Από τη μία πλευρά, η ΕΚΤ δεν θέλει να επιτρέψει στον πληθωρισμό να απομακρυνθεί από τον στόχο της. Από την άλλη, η ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει εύθραυστη, με ασθενή ανάπτυξη σε αρκετές χώρες, συγκρατημένη κατανάλωση και αυξημένη αβεβαιότητα για το κόστος ενέργειας. Μια πολύ επιθετική στάση θα μπορούσε να επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα, ενώ μια υπερβολικά ήπια στάση θα μπορούσε να πλήξει την αξιοπιστία της κεντρικής τράπεζας.

Για τις επιχειρήσεις, η αύξηση των επιτοκίων σημαίνει ακριβότερη χρηματοδότηση. Εταιρείες με κυμαινόμενα δάνεια ή ανάγκη αναχρηματοδότησης θα βρεθούν αντιμέτωπες με υψηλότερες δόσεις και αυξημένο κόστος κεφαλαίου. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αναβολή επενδυτικών σχεδίων, μεγαλύτερη προσοχή στη ρευστότητα και πίεση στα περιθώρια κέρδους, ιδίως σε κλάδους με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση ή περιορισμένη δυνατότητα μετακύλισης του κόστους στους πελάτες.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι πιθανό να αισθανθούν την πίεση πιο άμεσα. Η πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό γίνεται δυσκολότερη όταν οι τράπεζες αξιολογούν αυστηρότερα τον πιστωτικό κίνδυνο, ενώ το αυξημένο κόστος δανεισμού μπορεί να περιορίσει κεφάλαια κίνησης, αποθέματα και νέες προσλήψεις. Αντιθέτως, επιχειρήσεις με ισχυρά ταμειακά διαθέσιμα μπορεί να επωφεληθούν από καλύτερες αποδόσεις στις καταθέσεις ή από μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη έναντι πιο υπερχρεωμένων ανταγωνιστών.

Για τα νοικοκυριά, το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το είδος των υποχρεώσεων. Όσοι έχουν στεγαστικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου ή πλησιάζουν στη λήξη σταθερής περιόδου ενδέχεται να δουν υψηλότερες μηνιαίες δόσεις. Ακριβότερα μπορεί να γίνουν και τα καταναλωτικά δάνεια, οι πιστωτικές κάρτες και κάθε νέα μορφή χρηματοδότησης. Αυτό περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα και μπορεί να επηρεάσει την κατανάλωση.