Η Ευρώπη απαντά στον πόλεμο των τσιπ με αγορές made in EU και «έκτακτες εξουσίες» για τον έλεγχο

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζει μια νέα, πιο παρεμβατική φάση στη στρατηγική της για τους ημιαγωγούς, επιχειρώντας να μειώσει την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ανατολική Ασία σε έναν κλάδο που θεωρείται πλέον κρίσιμος για την οικονομία, την άμυνα και την τεχνολογική κυριαρχία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, οι Βρυξέλλες εξετάζουν σχέδιο νόμου που θα επιτρέπει στην Κομισιόν, σε περιόδους κρίσης, να παρεμβαίνει στις αλυσίδες εφοδιασμού τσιπ και να υποχρεώνει κατασκευαστές ημιαγωγών να δίνουν προτεραιότητα σε κρίσιμες παραγγελίες. Σε ακραίες περιπτώσεις, οι εταιρείες θα μπορούσαν να αναγκαστούν ακόμη και να παρακάμψουν υφιστάμενες συμβάσεις, εφόσον οι ανάγκες αφορούν στρατηγικούς τομείς, όπως η άμυνα, οι ιατρικές συσκευές ή οι βασικές ψηφιακές υποδομές.

Η κατεύθυνση αυτή συνδέεται με δεύτερο σχέδιο που αποκάλυψε το Reuters, σύμφωνα με το οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να δώσει κίνητρα στις κυβερνήσεις της ΕΕ ώστε να αγοράζουν τσιπ που σχεδιάζονται και κατασκευάζονται στην Ευρώπη, ιδίως από νεοσύστατες και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις. Η πρόταση, που φέρει την ονομασία Chips Act 2.0, έρχεται να συμπληρώσει τον αρχικό ευρωπαϊκό νόμο για τα τσιπ, ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή πριν από τρία χρόνια αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει πετύχει τους φιλόδοξους στόχους του.

Η αλλαγή φιλοσοφίας είναι σαφής. Ενώ ο πρώτος Chips Act επικεντρώθηκε κυρίως στην πλευρά της προσφοράς, δηλαδή στην προσέλκυση επενδύσεων και στην ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας, το Chips Act 2.0 στρέφεται περισσότερο στην πλευρά της ζήτησης. Μέσω λεγόμενων «επιταχυντών ζήτησης», οι Βρυξέλλες θέλουν να συνδέσουν τους ευρωπαϊκούς προμηθευτές με δημόσιους και ιδιωτικούς αγοραστές, αξιοποιώντας συμφωνίες προαγοράς, ειδικά φόρουμ ζήτησης και δημόσιες συμβάσεις καινοτομίας.

Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΕ επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα βασικά προβλήματα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας τσιπ: ακόμη και όταν υπάρχουν τεχνολογικά υποσχόμενες εταιρείες, συχνά δεν έχουν αρκετούς μεγάλους πελάτες ώστε να κλιμακώσουν την παραγωγή τους. Η χρήση των δημόσιων προμηθειών ως στρατηγικού εργαλείου αποσκοπεί ακριβώς στο να δημιουργήσει μια σταθερή εγχώρια αγορά για ευρωπαϊκά τσιπ, δίνοντας στις startups και στις scaleups της ΕΕ μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και πρόσβαση σε κεφάλαια.

Η νέα πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη εξακολουθεί να παράγει περίπου το 10% των παγκόσμιων ημιαγωγών, ενώ ο στόχος του αρχικού Chips Act ήταν ο διπλασιασμός του μεριδίου της στο 20% έως το 2030. Η αδυναμία επίτευξης ταχύτερης προόδου, σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, έχει ενισχύσει την πίεση για πιο αποφασιστικές ευρωπαϊκές παρεμβάσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόταση για ταχύτερες περιβαλλοντικές εγκρίσεις σε εγκαταστάσεις παραγωγής τσιπ, ώστε να μειωθούν οι καθυστερήσεις που συχνά αποθαρρύνουν μεγάλες επενδύσεις. Η επικεφαλής τεχνολογίας της ΕΕ, Χένα Βιρκούνεν, αναμένεται να παρουσιάσει στις 3 Ιουνίου τις λεπτομέρειες της νέας προσπάθειας για την ανάπτυξη και τον έλεγχο κρίσιμων τεχνολογιών.

Τα δύο σχέδια, όπως περιγράφονται από τους Financial Times και το Reuters, δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή πολιτική για τους ημιαγωγούς περνά σε πιο ενεργητική φάση. Από τη μία πλευρά, οι Βρυξέλλες θέλουν να μπορούν να παρεμβαίνουν σε συνθήκες κρίσης για να διασφαλίζουν την τροφοδοσία κρίσιμων κλάδων. Από την άλλη, επιδιώκουν να δημιουργήσουν μια ευρωπαϊκή αγορά για τα τσιπ της ίδιας της Ένωσης, χρησιμοποιώντας την αγοραστική δύναμη των κυβερνήσεων ως μοχλό βιομηχανικής πολιτικής.

Η πρόκληση, ωστόσο, παραμένει μεγάλη. Η ΕΕ θα πρέπει να πείσει τις κυβερνήσεις και τη βιομηχανία ότι η στρατηγική «αγοράζουμε ευρωπαϊκά» μπορεί να ενισχύσει την τεχνολογική αυτονομία χωρίς να οδηγήσει σε προστατευτισμό, στρεβλώσεις ή συγκρούσεις με υφιστάμενες εμπορικές σχέσεις. Το Chips Act 2.0 δείχνει πως οι Βρυξέλλες δεν αρκούνται πλέον στο να χρηματοδοτούν την παραγωγή· θέλουν να διαμορφώσουν και την αγορά.