Η σύγκρουση εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή

Η πολεμική σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει πάρει ανρητική τροπή, καθώς οι εχθροπραξίες δεν περιορίζονται πλέον στο ιρανικό έδαφος ή στον Περσικό Κόλπο. Μέσα σε λίγες ώρες καταγράφηκαν νέοι αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο Ιράν, ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις με κατεύθυνση την Ιορδανία, κοινά πλήγματα ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας στο ανατολικό Ιράκ, καθώς και ένα σοβαρό περιστατικό σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο αιγυπτιακό λιμάνι της Δαμιέττης.

Η γεωγραφική εξάπλωση των επιθέσεων ενισχύει τον κίνδυνο εμπλοκής περισσότερων κρατών και μετατροπής της πεντάμηνης σύγκρουσης σε ευρύτερο πόλεμο, με άμεσες επιπτώσεις στην ασφάλεια, στις θαλάσσιες μεταφορές και στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Σφοδρά αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα κατά ιρανικών στόχων στη Μέση Ανατολή

Η CENTCOM ανακοίνωσε την καταστροφή δεκάδων στρατιωτικών υποδομών των Φρουρών της Επανάστασης ως απάντηση στις πυραυλικές επιθέσεις κατά αμερικανικού προσωπικού

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν την Τετάρτη νέο κύμα επιθέσεων εναντίον στόχων στο Ιράν, μετά την υπόσχεση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσιγκτον θα απαντούσε δυναμικά στις επιθέσεις κατά αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή. Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, οι επιχειρήσεις είχαν στόχο εγκαταστάσεις διοίκησης και ελέγχου, υποδομές βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, παράκτια αμυντικά συστήματα και στρατιωτικές δυνατότητες που συνδέονται με επιχειρήσεις στη θάλασσα. Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι σκοπός των πληγμάτων είναι η αποδυνάμωση της δυνατότητας του Ιράν να επιτίθεται σε αμερικανικές δυνάμεις και στην εμπορική ναυσιπλοΐα.

Οι νέες επιδρομές πραγματοποιήθηκαν μετά από ολιγοήμερη σχετική παύση, κατά τη διάρκεια της οποίας είχαν αναζωπυρωθεί οι συζητήσεις περί αποκλιμάκωσης. Η επανέναρξη των επιχειρήσεων δείχνει ότι η διπλωματική διαδικασία έχει υποχωρήσει εκ νέου μπροστά στη λογική των στρατιωτικών αντιποίνων.

Η Ιορδανία αναχαίτισε πέντε ιρανικούς πυραύλους

Οι ένοπλες δυνάμεις της Ιορδανίας ανακοίνωσαν ότι τα συστήματα αεράμυνας της χώρας αναχαίτισαν και κατέστρεψαν πέντε πυραύλους που είχαν εκτοξευθεί από το Ιράν. Δεν αναφέρθηκαν άμεσα θύματα ή σοβαρές υλικές ζημιές.

Οι Φρουροί της Επανάστασης είχαν προηγουμένως υποστηρίξει ότι εκτόξευσαν βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον αμερικανικής αεροπορικής βάσης και στρατιωτικού κέντρου στην Ιορδανία. Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν επίσης ότι αναχαίτισαν πολλαπλούς βαλλιστικούς πυραύλους που κατευθύνονταν προς τις δυνάμεις τους.

Η Ιορδανία αποτελεί κρίσιμο εταίρο της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή και φιλοξενεί αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις και εγκαταστάσεις. Η άμεση στοχοποίηση υποδομών στο έδαφός της αυξάνει τον κίνδυνο να εμπλακεί πιο ενεργά στη σύγκρουση, ακόμη και αν το Αμμάν επιδιώκει να διατηρήσει αμυντική στάση και να αποφύγει την ανοικτή αντιπαράθεση με την Τεχεράνη.

Παράλληλα, οι συνεχείς αναχαιτίσεις αυξάνουν την πίεση στα διαθέσιμα αποθέματα αντιαεροπορικών και αντιβαλλιστικών πυραύλων των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Η διατήρηση πολυεπίπεδης αεράμυνας σε πολλές χώρες ταυτόχρονα αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες επιχειρησιακές προκλήσεις ενός παρατεταμένου περιφερειακού πολέμου.

Το αδιευκρίνιστο περιστατικό στη Δαμιέττη

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το περιστατικό στο μεσογειακό λιμάνι της Δαμιέττης στην Αίγυπτο. Η βρετανική εταιρεία θαλάσσιας ασφάλειας Ambrey ανέφερε ότι drone έπληξε το αμερικανικών συμφερόντων πλοίο Energos Winter, μια πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης φυσικού αερίου. Από το περιστατικό εκδηλώθηκε πυρκαγιά, η οποία επεκτάθηκε και στο παρακείμενο πλοίο Gaslog Salem. Οι αιγυπτιακές αρχές ανακοίνωσαν ότι η φωτιά τέθηκε υπό έλεγχο και ότι δεν υπήρξαν νεκροί ή τραυματίες.

Ωστόσο, η αιτία της πυρκαγιάς δεν έχει επιβεβαιωθεί. Το υπουργείο Πετρελαίου της Αιγύπτου επιβεβαίωσε το συμβάν, αλλά δεν ανέφερε επίθεση με drone ούτε απέδωσε ευθύνη σε συγκεκριμένο κράτος ή οργάνωση. Επομένως, η εκδοχή της εναέριας επίθεσης βασίζεται προς το παρόν στις αρχικές εκτιμήσεις εταιρειών θαλάσσιας ασφάλειας και άλλων πηγών και όχι σε επίσημο πόρισμα των αιγυπτιακών αρχών.

Το στοιχείο αυτό είναι κρίσιμο. Εάν αποδειχθεί ότι επρόκειτο πράγματι για εσκεμμένη επίθεση, θα σημαίνει ότι ένας στόχος που συνδέεται με αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα χτυπήθηκε σε σημαντικό αιγυπτιακό λιμάνι της Μεσογείου, πολύ μακριά από τον Περσικό Κόλπο. Μια τέτοια εξέλιξη θα διεύρυνε σημαντικά τη ζώνη κινδύνου για τα ενεργειακά πλοία, τα λιμάνια και τις εμπορικές εγκαταστάσεις της ευρύτερης περιοχής.

Κοινές επιχειρήσεις ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας στο Ιράκ

Την ίδια ώρα, αμερικανικές και σαουδαραβικές δυνάμεις πραγματοποίησαν πλήγματα εναντίον φιλοϊρανικών οργανώσεων στο ανατολικό Ιράκ. Οι επιθέσεις είχαν στόχο ένοπλες ομάδες που θεωρούνται συνδεδεμένες με τους Φρουρούς της Επανάστασης και κατηγορούνται ότι συμμετείχαν σε επιχειρήσεις κατά αμερικανικών και σαουδαραβικών στόχων.

Οι πληροφορίες κάνουν λόγο για τουλάχιστον 20 νεκρούς μαχητές, καθώς και για θανάτους Ιρανών συμβούλων, χωρίς να είναι δυνατή η ανεξάρτητη επιβεβαίωση όλων των αριθμών. Η ιρακινή κυβέρνηση καταδίκασε τις επιθέσεις, καθώς πραγματοποιήθηκαν στο έδαφός της και έπληξαν οργανώσεις που συνδέονται με τις Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης.

Η δημόσια συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας αποτελεί εξαιρετικά σημαντική μεταβολή. Το Ριάντ επιχειρεί εδώ και χρόνια να περιορίσει την ιρανική επιρροή, αποφεύγοντας όμως μια άμεση στρατιωτική αναμέτρηση. Η συμμετοχή του σε κοινές επιχειρήσεις με τις ΗΠΑ δείχνει ότι η σύγκρουση αγγίζει πλέον τα όρια ενός πιο ξεκάθαρου μετώπου μεταξύ του Ιράν και ενός συνασπισμού περιφερειακών αντιπάλων του.

Το Ιράκ βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση, καθώς διατηρεί σχέσεις τόσο με την Τεχεράνη όσο και με την Ουάσιγκτον και το Ριάντ. Η μετατροπή του εδάφους του σε πεδίο αντιποίνων μπορεί να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω τη χώρα και να ενισχύσει την πίεση προς την κυβέρνηση να επιλέξει πλευρά.

Ένα δεξαμενόπλοιο LNG πέρασε από τα Στενά του Ορμούζ

Μέσα σε αυτό το κλίμα, το δεξαμενόπλοιο μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου Al Areesh, που ελέγχεται από την QatarEnergy, εξήλθε τη νύχτα από τα Στενά του Ορμούζ. Πρόκειται για το πρώτο πλοίο LNG υπό τον έλεγχο της εταιρείας που καταγράφηκε να εγκαταλείπει το στρατηγικό πέρασμα μετά τις 11 Ιουλίου. Το πλοίο είχε φορτώσει φυσικό αέριο στον τερματικό σταθμό Ras Laffan του Κατάρ στις αρχές Ιουλίου και πέρασε από τα στενά στις 29 Ιουλίου. Σύμφωνα με στοιχεία των Kpler και LSEG, έξι εμπορικά πλοία εισήλθαν και έξι εξήλθαν από τα στενά την Τετάρτη, αριθμός αυξημένος σε σχέση με τις δύο προηγούμενες ημέρες.

Νέα άνοδος στις τιμές του πετρελαίου

Η επανέναρξη των αμερικανικών επιδρομών και η διεύρυνση των επιθέσεων προκάλεσαν έντονη αντίδραση στις αγορές. Η τιμή του πετρελαίου Brent σημείωσε άνοδο άνω του 7% μέσα σε λίγες ημέρες. Οι τιμές επηρεάζονται όχι μόνο από την πραγματική ποσότητα πετρελαίου και φυσικού αερίου που λείπει από την αγορά, αλλά και από το λεγόμενο γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου. Όσο αυξάνεται η πιθανότητα επίθεσης σε πλοίο, λιμάνι, αγωγό ή εγκατάσταση παραγωγής, τόσο ακριβότερα γίνονται η ασφάλιση, οι ναύλοι και η χρηματοδότηση των φορτίων.

Η κατάσταση επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο επειδή οι απειλές δεν περιορίζονται στα Στενά του Ορμούζ. Το περιστατικό στη Δαμιέττη φέρνει στο προσκήνιο τη Μεσόγειο και τη διαδρομή προς τη Διώρυγα του Σουέζ, ενώ η ένταση στην Ερυθρά Θάλασσα και στα στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες. Η ταυτόχρονη διατάραξη περισσότερων από ενός θαλάσσιων διαδρόμων θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές καθυστερήσεις και να αναγκάσει περισσότερα πλοία να ακολουθήσουν τον μακρύτερο δρόμο γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.