Η Τουρκία αποκλείει την Κύπρο από προπαρασκευαστικές επαφές της συνόδου του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31)

Διπλωματική τριβή προκαλεί ο χειρισμός της Τουρκίας απέναντι στην Κυπριακή Δημοκρατία ενόψει της COP31, της επόμενης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα, που θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο του 2026 στην Αττάλεια. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico, διπλωμάτες και αξιωματούχους που μίλησαν στο POLITICO, η τουρκική προεδρία της COP31 έχει αποκλείσει την Κύπρο από προπαρασκευαστικές ενημερώσεις και δεν ανταποκρίνεται σε αιτήματα για διμερείς επαφές που αποστέλλονται από τη Λευκωσία εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η Κύπρος ασκεί αυτή την περίοδο την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Με αυτή την ιδιότητα, η Λευκωσία δεν εκπροσωπεί μόνο τα εθνικά της συμφέροντα, αλλά συντονίζει και προωθεί τις θέσεις των 27 κρατών-μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο αποκλεισμός της, επομένως, αντιμετωπίζεται στις Βρυξέλλες όχι απλώς ως διμερές πρόβλημα Κύπρου-Τουρκίας, αλλά ως ζήτημα που αγγίζει τη θεσμική εκπροσώπηση της ίδιας της ΕΕ.

Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και δεν διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με τη Λευκωσία. Αντίθετα, αναγνωρίζει μόνο το αποσχιστικό καθεστώς στα κατεχόμενα, το οποίο δεν αναγνωρίζεται από κανένα άλλο κράτος. Η Κυπριακή Δημοκρατία, ωστόσο, είναι το μόνο διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος της νήσου και μέλος τόσο των Ηνωμένων Εθνών όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κατά τις ίδιες πηγές, η Άγκυρα δεν προσκάλεσε την Κύπρο σε σειρά άτυπων προπαρασκευαστικών συναντήσεων για την COP31. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε επεισόδιο τον Μάρτιο στη Νέα Υόρκη, όταν η τουρκική προεδρία φέρεται να μην προσκάλεσε την κυπριακή πλευρά σε ενημέρωση στα κεντρικά γραφεία του ΟΗΕ και στη συνέχεια να αντέδρασε όταν Κύπριοι εκπρόσωποι εμφανίστηκαν μαζί με την αντιπροσωπεία της ΕΕ.

Κύπριοι αξιωματούχοι θεωρούν ότι η στάση αυτή δεν συνάδει με τις υποχρεώσεις μιας χώρας που φιλοξενεί διαδικασία των Ηνωμένων Εθνών. Όπως τονίζουν, οι συναντήσεις που σχετίζονται με την COP θα πρέπει να είναι ανοικτές και συμπεριληπτικές για όλα τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ, ανεξαρτήτως πολιτικών διαφορών. Ανάλογη ανησυχία εκφράζουν και Ευρωπαίοι διπλωμάτες, οι οποίοι επισημαίνουν ότι η αξιοπιστία της προπαρασκευαστικής διαδικασίας εξαρτάται από την ίση μεταχείριση όλων των μερών.

Μετά το περιστατικό του Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της προς την Άγκυρα. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν επίσης ότι ο Ευρωπαίος επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, έθεσε το ζήτημα σε επαφές με Τούρκους αξιωματούχους.

Παρά τις ευρωπαϊκές παρεμβάσεις, η Τουρκία φέρεται να συνεχίζει να απορρίπτει ή να αγνοεί αιτήματα διμερών επαφών με την ΕΕ όταν αυτά υποβάλλονται από την κυπριακή προεδρία. Το γεγονός αυτό δημιουργεί πρακτικές δυσκολίες στον ευρωπαϊκό συντονισμό πριν από μια κρίσιμη κλιματική διάσκεψη, στην οποία αναμένεται να κυριαρχήσουν ζητήματα χρηματοδότησης, προσαρμογής στην κλιματική κρίση και εφαρμογής των νέων εθνικών στόχων για τη μείωση των εκπομπών.

Η COP31 θα πραγματοποιηθεί σε ένα ιδιότυπο σχήμα συνεργασίας. Η Τουρκία θα είναι η χώρα φιλοξενίας και πρόεδρος της συνόδου, ενώ η Αυστραλία θα έχει κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των διαπραγματεύσεων. Η διευθέτηση αυτή προέκυψε μετά από παρατεταμένη διαμάχη για το ποια χώρα θα αναλάμβανε τη διοργάνωση. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Καμπέρα εμπλέκεται στον αποκλεισμό της Κύπρου.

Παρά την ένταση, Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η Κύπρος δεν θα αντιμετωπίσει πρόβλημα συμμετοχής στις επίσημες διαδικασίες του ΟΗΕ ή στην ίδια τη σύνοδο της Αττάλειας. Ωστόσο, ο αποκλεισμός από άτυπες ενημερώσεις και πολιτικές διαβουλεύσεις θεωρείται σημαντικός, καθώς πολλές κρίσιμες ισορροπίες στις διασκέψεις για το κλίμα διαμορφώνονται πριν από την έναρξη των επίσημων συνεδριάσεων.