ΙΟΒΕ: Ανάπτυξη 1,8% το 2026 με «καύσιμο» την κατανάλωση και πληθωρισμός στο 3,7%

Ρυθμό ανάπτυξης 1,8% για την ελληνική οικονομία το 2026 εξακολουθεί να προβλέπει το ΙΟΒΕ, στη νέα τριμηνιαία έκθεσή του, εκτιμώντας ότι το 2027 θα καταγραφεί οριακή επιτάχυνση, με το ΑΕΠ να αυξάνεται κατά 2%.

Βασικός πυλώνας της αναπτυξιακής πορείας αναμένεται να παραμείνει η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία προβλέπεται να ενισχυθεί κατά 1,6% φέτος και κατά 1,9% το επόμενο έτος. Στήριξη στα νοικοκυριά αναμένεται να προσφέρουν η αύξηση της απασχόλησης και των μισθών, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και τα μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους.

Την ίδια περίοδο, η δημόσια κατανάλωση εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 2% το 2026 και κατά 1,4% το 2027.

Ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα

Οι επενδύσεις αναμένεται να αποτελέσουν τον δεύτερο βασικό μοχλό ανάπτυξης, καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας εισέρχεται στην τελική και πλέον κρίσιμη φάση υλοποίησής του. Πρόσθετη ώθηση αναμένεται από την πιστωτική επέκταση, το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και τις εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων.

Ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου προβλέπεται να αυξηθεί κατά 7,6% το 2026 και κατά 8,5% το 2027. Καθώς η χρηματοδοτική συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης θα περιορίζεται, το ΙΟΒΕ αναμένει ότι οι ιδιωτικές επενδύσεις θα κληθούν να αναλάβουν σταδιακά τη σκυτάλη από τις δημόσιες.

Η μετάβαση αυτή, ωστόσο, δεν θεωρείται δεδομένη. Στους βασικούς κινδύνους περιλαμβάνονται ο υψηλότερος πληθωρισμός σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ο οποίος πλήττει την ανταγωνιστικότητα, η πιθανή επιβράδυνση των μεταρρυθμίσεων λόγω της προεκλογικής περιόδου και ενδεχόμενες καθυστερήσεις στην απορρόφηση των πόρων του ΤΑΑ.

Το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον παραμένει ανθεκτικό, αλλά εμφανίζει αντιφατικά μηνύματα. Οι δείκτες οικονομικού κλίματος και μεταποίησης διατηρούνται σε σχετικά υψηλά επίπεδα, την ώρα που η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει επιδεινωθεί, υπό την πίεση της ακρίβειας και της ενεργειακής αβεβαιότητας.

Διευρύνεται το εξωτερικό έλλειμμα

Αρνητική παραμένει η εικόνα στο εξωτερικό ισοζύγιο. Το έλλειμμα εκτιμάται ότι θα διευρυνθεί περαιτέρω τη διετία 2026-2027, καθώς η επενδυτική δραστηριότητα έχει υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενο εξοπλισμό και πρώτες ύλες.

Οι εισαγωγές προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3% το 2026 και κατά 4,2% το 2027, σημαντικά ταχύτερα από τις εξαγωγές, οι οποίες αναμένεται να ενισχυθούν κατά 2% και 2,5% αντίστοιχα. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει μία από τις βασικές διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας: την ταχύτερη ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης σε σχέση με την παραγωγική της βάση.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών παραμένει, άλλωστε, σε υψηλά επίπεδα, παρά τη συμβολή του τουρισμού και τη βελτίωση επιμέρους κατηγοριών του εμπορικού ισοζυγίου.

Ο πληθωρισμός στο 3,7%

Σημαντική πηγή ανησυχίας αποτελεί η νέα επιτάχυνση των τιμών. Ο εγχώριος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 4% το πρώτο εξάμηνο του 2026, έναντι 2,5% το προηγούμενο έτος. Οι πληθωριστικές πιέσεις εντάθηκαν ιδιαίτερα κατά το δεύτερο τρίμηνο, όταν η ετήσια αύξηση του ΔΤΚ πλησίασε το 5%.

Οι ανατιμήσεις επεκτάθηκαν τόσο στα τρόφιμα όσο και σε βασικές υπηρεσίες, όπως η στέγαση, οι μεταφορές, η διαμονή και η εστίαση. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η άνοδος των ενεργειακών τιμών, στον απόηχο της πολεμικής σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί κοντά στο 3,7% το 2026, καθώς οι αυξήσεις στην ενέργεια μετακυλίονται σταδιακά στο κόστος παραγωγής και στις τελικές τιμές. Εφόσον διατηρηθεί η εκεχειρία στη Μέση Ανατολή και αποκλιμακωθούν οι διεθνείς τιμές ενέργειας, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να περιοριστεί στο 2,7% το 2027.

Η αβεβαιότητα, πάντως, παραμένει υψηλή. Μία νέα κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων θα μπορούσε να προκαλέσει νέα άνοδο του ενεργειακού κόστους και να ενισχύσει τις πιέσεις στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Οι προειδοποιήσεις Ρέτσου και Βέττα

Κατά τη διαδικτυακή παρουσίαση της έκθεσης, ο πρόεδρος του ΙΟΒΕ Γιάννης Ρέτσος υπογράμμισε ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη τόσο με τις επιπτώσεις της αστάθειας στον Περσικό Κόλπο όσο και με τις αβεβαιότητες που δημιουργεί η είσοδος της χώρας σε προεκλογική περίοδο.

Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας, επισήμανε ότι η θετική μεσοπρόθεσμη πορεία της οικονομίας δεν είναι εξασφαλισμένη, αλλά θα εξαρτηθεί από τις επιλογές οικονομικής πολιτικής και από τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.

Όπως ανέφερε, η κρίση στη Μέση Ανατολή παραμένει εύθραυστη και εξακολουθεί να απειλεί τις αγορές ενέργειας και τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Παράλληλα, αυξανόμενο μέρος των διεθνών επενδύσεων διοχετεύεται στην τεχνητή νοημοσύνη, με ακόμη αβέβαιες επιπτώσεις στην υπόλοιπη οικονομία και στην ενεργειακή ζήτηση.

Ο κ. Βέττας στάθηκε ιδιαίτερα στην απόσταση που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στη ζήτηση και την παραγωγική δυνατότητα της χώρας. Η εγχώρια ζήτηση έχει αυξηθεί ταχύτερα από την προσφορά μετά την κρίση χρέους, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό, περιορίζοντας τα πραγματικά εισοδήματα και επιβαρύνοντας το εξωτερικό ισοζύγιο.

Υπό αυτές τις συνθήκες, κομβική προϋπόθεση για τη διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης αποτελεί η ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, μέσω επενδύσεων, μεταρρυθμίσεων και στοχευμένων επιλογών οικονομικής πολιτικής.

Η παγκόσμια οικονομία

Για την παγκόσμια οικονομία αναφέρει ότι παρουσιάζει ανθεκτικότητα εν μέσω γεωπολιτικών συγκρούσεων, καθώς συνέχισε να μεγεθύνεται το α΄ τρίμηνο του 2026, με τον ρυθμό ανάπτυξης να ενισχύεται ελαφρώς.

Οι οικονομίες των χωρών του ΟΟΣΑ αναπτύχθηκαν με ετήσιο ρυθμό 1,7% το πρώτο τρίμηνο, από 1,6% το προηγούμενο τρίμηνο, αλλά χαμηλότερα από το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025 (1,8%).

Οι παρατεταμένες πολεμικές επιχειρήσεις και οι εύθραυστες εκεχειρίες στη Μέση Ανατολή, με νέα επεισόδια έντασης να καταγράφονται στις αρχές Ιουλίου, επανέφερε πληθωριστικές πιέσεις, κυρίως μέσα από αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, καθώς και καθοδικούς κινδύνους στον ρυθμό μεγέθυνσης για το τρέχον έτος.

Οι κεντρικές τράπεζες των κυριότερων οικονομιών προχωρούν σε στοχευμένες προσαρμογές της νομισματικής τους πολιτικής, ισορροπώντας μεταξύ συγκράτησης του πληθωρισμού και στήριξης της οικονομικής δραστηριότητας.

Η οικονομία της ευρωζώνης

Η οικονομία της Ευρωζώνης κατέγραψε ετήσια μεγέθυνση +0,3% το πρώτο τρίμηνο του 2026, από +1,2% το προηγούμενο τρίμηνο.

Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να ανέλθει στο 3,0% το 2026 και να υποχωρήσει στο 2,3% το 2027

Οι αντίστοιχοι ρυθμοί μεγέθυνσης για την ΕΕ ήταν +0,7% και +1,4%. Βάσει των πλέον πρόσφατων εκτιμήσεων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Μάιος 2026), η οικονομία της Ευρωζώνης προβλέπεται να αναπτυχθεί με ρυθμό +0,9% το 2026 και +1,2% το 2027, ενώ αυτή της ΕΕ με ρυθμό +1,1% το 2026 και +1,4% το 2027, που αποτελούν αναθεωρήσεις προς τα κάτω σε σχέση με τις φθινοπωρινές προβλέψεις.

Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να ανέλθει στο 3,0% το 2026 και να υποχωρήσει στο 2,3% το 2027 ενώ στην ΕΕ αναμένεται να διαμορφωθεί σε 3,1% το 2026 και 2,4% το 2027. Η ΕΚΤ αύξησε τον Ιούνιο τα βασικά επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, για πρώτη φορά από το 2023.

Η εμπόλεμη σύρραξη στη Μέση Ανατολή έχει σοβαρές επιπτώσεις για την Ευρωπαϊκή οικονομία, κυρίως μέσω της αυξητικής πίεσης στις τιμές των ενεργειακών αγαθών καθώς και της επίδρασης στην αγροτική παραγωγή και βιομηχανία έντασης ενέργειας.

Αναλυτικά η τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ για την Ελληνική Οικονομία