ΙΟΒΕ: Στο “κόκκινο” η απαισιοδοξία των νοικοκυριών – Το 63% μόλις τα βγάζει πέρα

Εντονότερα σημάδια απαισιοδοξίας εμφανίζουν τα ελληνικά νοικοκυριά, την ώρα που το οικονομικό κλίμα στη χώρα καταγράφει νέα υποχώρηση, υπό το βάρος των πληθωριστικών πιέσεων, της αβεβαιότητας και των συνεχιζόμενων γεωπολιτικών εντάσεων.

Σύμφωνα με την έρευνα οικονομικής συγκυρίας του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), που δημοσιοποιήθηκε την Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026, ο δείκτης οικονομικού κλίματος διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στις 106,9 μονάδες, έναντι 107,6 μονάδων τον Σεπτέμβριο.

Η επιδείνωση αντανακλά την εξασθένιση των επιχειρηματικών προσδοκιών στη βιομηχανία, στο λιανικό εμπόριο και στις υπηρεσίες, ενώ οι κατασκευές κινήθηκαν αντίθετα, εμφανίζοντας βελτίωση που προήλθε αποκλειστικά από τα δημόσια έργα.

Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό στοιχείο της έρευνας εντοπίζεται στην καταναλωτική εμπιστοσύνη, η οποία υποχώρησε σημαντικά, διακόπτοντας την ανοδική πορεία των προηγούμενων τεσσάρων μηνών.

Οι πιο απαισιόδοξοι καταναλωτές στην Ευρώπη

Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης στην Ελλάδα διολίσθησε στις -48,9 μονάδες τον Οκτώβριο, από -41,6 μονάδες τον Σεπτέμβριο, επιβεβαιώνοντας το κλίμα έντονης ανησυχίας για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών.

Μάλιστα, οι Έλληνες καταναλωτές εξακολουθούν να καταγράφουν τη μεγαλύτερη απαισιοδοξία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με σημαντική διαφορά από τις υπόλοιπες χώρες. Ακολουθούν η Ρουμανία, με δείκτη -33,2 μονάδες, και η Βουλγαρία, με -29,1 μονάδες, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στις -17,3 μονάδες και στην Ευρωζώνη στις -17,9 μονάδες.

Ενδεικτικό της οικονομικής πίεσης είναι ότι το 63% των νοικοκυριών δηλώνει πως «μόλις τα βγάζει πέρα», έναντι 58% τον προηγούμενο μήνα.

Παράλληλα, το 68% των καταναλωτών εκτιμά ότι η οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού του επιδεινώθηκε κατά τους τελευταίους 12 μήνες, ενώ μόλις το 2% διαπιστώνει κάποια μικρή βελτίωση.

Ακόμη πιο απαισιόδοξες είναι οι προσδοκίες για το μέλλον, καθώς το 63% των νοικοκυριών προβλέπει επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης το επόμενο δωδεκάμηνο, από 55% τον Σεπτέμβριο.

Την ίδια στιγμή, επτά στους δέκα καταναλωτές αναμένουν επιδείνωση της συνολικής οικονομικής κατάστασης της χώρας, ποσοστό που αυξήθηκε από το 60% μέσα σε έναν μήνα.

Η απαισιοδοξία επηρεάζει άμεσα και τις καταναλωτικές αποφάσεις. Το 52% των νοικοκυριών δηλώνει ότι σχεδιάζει να περιορίσει τις σημαντικές αγορές, όπως έπιπλα και ηλεκτρικές συσκευές, ενώ μόλις το 5% προβλέπει αύξηση των σχετικών δαπανών.

Παράλληλα, το 85% των νοικοκυριών δεν θεωρεί πιθανό να αποταμιεύσει το επόμενο δωδεκάμηνο, στοιχείο που αναδεικνύει τη στενότητα των οικονομικών περιθωρίων.

Υποχωρούν οι προσδοκίες στη βιομηχανία

Η επιδείνωση του οικονομικού κλίματος αποτυπώνεται και στη βιομηχανία, όπου ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών υποχώρησε στις 102,7 μονάδες τον Οκτώβριο, από 106,8 μονάδες τον Σεπτέμβριο.

Η πτώση συνδέεται με τη σημαντική εξασθένιση των παραγγελιών και της τρέχουσας ζήτησης, καθώς και με τις πιο συγκρατημένες προβλέψεις των επιχειρήσεων για την παραγωγή τους επόμενους μήνες.

Ειδικότερα, το 24% των βιομηχανικών επιχειρήσεων δηλώνει ότι οι παραγγελίες του είναι χαμηλότερες από τα συνήθη για την εποχή επίπεδα, ενώ το ποσοστό όσων αναμένουν αύξηση της παραγωγής περιορίζεται στο 35%, από 37% τον προηγούμενο μήνα.

Παράλληλα, το 49% των επιχειρήσεων εκτιμά ότι η μελλοντική του ανάπτυξη είναι δύσκολο ή σχετικά δύσκολο να προβλεφθεί, έναντι 44% τον Σεπτέμβριο.

Την ίδια στιγμή, εντείνονται οι προσδοκίες για αυξήσεις τιμών, καθώς το σχετικό ισοζύγιο ενισχύθηκε στις +24 μονάδες, από +17 μονάδες.

Λιανεμπόριο: Πιο συγκρατημένες προσδοκίες για τις πωλήσεις

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και το λιανικό εμπόριο, όπου ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών περιορίστηκε στις 114,5 μονάδες, από 116 μονάδες τον Σεπτέμβριο.

Οι επιχειρήσεις εμφανίζονται λιγότερο αισιόδοξες τόσο για τις τρέχουσες πωλήσεις όσο και για την εξέλιξή τους κατά το επόμενο τρίμηνο, ενώ καταγράφεται μικρή υποχώρηση των νέων παραγγελιών.

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η πτώση των προσδοκιών στα πολυκαταστήματα, με τον σχετικό δείκτη να υποχωρεί στις 103,1 μονάδες από 140,8 μονάδες τον Σεπτέμβριο.

Αντίστοιχα, σημαντική εξασθένιση καταγράφηκε στα είδη οικιακού εξοπλισμού, όπου ο δείκτης περιορίστηκε στις 92,4 μονάδες, έναντι 105,4 μονάδων.

Αντίθετα, βελτίωση παρουσίασαν οι προσδοκίες στα τρόφιμα, ποτά και καπνό, καθώς και στον κλάδο της ένδυσης και υπόδησης, ενώ ανοδικά κινήθηκαν και οι επιχειρηματικές προσδοκίες στα οχήματα και ανταλλακτικά.

Πάντως, οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να προβληματίζουν την αγορά, με το 26% των επιχειρήσεων του λιανεμπορίου να αναμένει αύξηση των τιμών.

Υπηρεσίες: Εξασθένηση της ζήτησης

Πτωτική ήταν η πορεία των προσδοκιών και στον τομέα των υπηρεσιών, όπου ο σχετικός δείκτης διαμορφώθηκε στις 110,6 μονάδες, έναντι 116,4 μονάδων τον Σεπτέμβριο.

Η υποχώρηση συνδέεται με τις λιγότερο αισιόδοξες εκτιμήσεις των επιχειρήσεων για την τρέχουσα οικονομική τους κατάσταση και τη ζήτηση.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο δείκτης προβλέψεων για τη ζήτηση του επόμενου τριμήνου περιορίστηκε στις +21 μονάδες, από +30 μονάδες, ενώ υποχώρησαν και οι προσδοκίες για την απασχόληση, στις +9 μονάδες από +15 μονάδες.

Κατασκευές: Ανάκαμψη χάρη στα δημόσια έργα

Η μοναδική θετική εξαίρεση στην εικόνα του Οκτωβρίου εντοπίζεται στον κατασκευαστικό τομέα.

Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών αυξήθηκε στις 172,1 μονάδες, από 161,7 μονάδες τον Σεπτέμβριο, παραμένοντας αισθητά υψηλότερα και από το αντίστοιχο περυσινό επίπεδο των 156,3 μονάδων.

Η βελτίωση, ωστόσο, προήλθε αποκλειστικά από τον τομέα των δημόσιων έργων, όπου ο δείκτης εκτινάχθηκε στις 127 μονάδες, από 93,3 μονάδες τον προηγούμενο μήνα.

Αντίθετα, στις ιδιωτικές κατασκευές καταγράφηκε υποχώρηση, με τον δείκτη να διαμορφώνεται στις 182,7 μονάδες, από 196,6 μονάδες.

Σημαντικό πρόβλημα για τον κλάδο εξακολουθεί να αποτελεί η έλλειψη εργατικού δυναμικού, την οποία το 52% των κατασκευαστικών επιχειρήσεων αναφέρει ως βασικότερο εμπόδιο στη λειτουργία του. Στις ιδιωτικές κατασκευές, μάλιστα, το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 67%.

Πληθωρισμός και αβεβαιότητα σκιάζουν τις προοπτικές

Τα ευρήματα του ΙΟΒΕ αποτυπώνουν μια οικονομία στην οποία οι επιχειρηματικές προσδοκίες παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των κλάδων, αλλά η απαισιοδοξία των νοικοκυριών παραμένει ιδιαίτερα έντονη.

Η επιμονή του πληθωρισμού, οι διαταραχές στις αγορές ενέργειας και οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις συντηρούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, επηρεάζοντας τις αποφάσεις τόσο των επιχειρήσεων όσο και των καταναλωτών.

Ενδεικτικά, το 68% των νοικοκυριών εκτιμά ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό τους επόμενους 12 μήνες, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τις προσδοκίες για την αγοραστική τους δύναμη.

Παρά τη μικρή υποχώρηση, ο ελληνικός δείκτης οικονομικού κλίματος παραμένει υψηλότερος από τους αντίστοιχους δείκτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης, οι οποίοι διαμορφώθηκαν αμφότεροι στις 96,9 μονάδες τον Οκτώβριο.